Bài 4
XÃ HỘI NGUYÊN THỦY

PHẦN LỊCH SỬ

Có một bức tranh được cho là của
người nguyên thủy vẽ cảnh đi săn
trên vách hang Lốt Ca-ba-lot (Tây
Ban Nha) với niên đại khoảng
10.000 năm trước một số người cho
rằng người nguyên thủy sống như
những bầy động vật hoang dã lang
thang trong các khu rừng rậm,
không có tổ chức, ăn sống nuốt
tươi… Liệu trong thực tế có đúng
như vậy không?

Các em nghe đoạn trích sau
 Trong giai đoạn bầy người nguyên thủy, họ sống
lang thang nay đây mai đó, tuy nhiên, bầy người
nguyên thủy đã là một tổ chức xã hội đầu tiên của
loài người. Trong bầy có người đứng đầu chỉ huy
mọi công việc, có sự phân công lao động giữa nam
và nữ, biết chế tạo công cụ lao động...

Bài 4:

XÃ HỘI NGUYÊN THỦY

NỘI DUNG BÀI HỌC
1. 1. Các giai đoạn phát triển của xã hội
nguyên thuỷ?
2. Đời sống vật chất và tinh thần của người

nguyên thủy trên đất nước Việt Nam.

1. Các giai đoạn phát triển của xã hội nguyên
thuỷ?

Căn cứ vào bảng hệ thống các giai đoạn phát triển của xã hội nguyên
thuỷ trên thế giới và H2 SGK trả lời các câu hỏi sau:

1- Xã hội nguyên thuỷ đã trải qua những giai đoạn phát
triển nào?
2- Hãy cho biết đời sống vật chất, tinh thần và tổ chức xã
hội của người tối cổ và người tinh khôn?
3- Để sinh tồn và phát triển, người nguyên thuỷ làm gì?
Những hoạt động đó có tác động ngược trở lại như thế nào
đối với sự phát triển của người nguyên thuỷ và xã hội loài
người?
4- Theo em, lao động có vai trò như thế nào trong việc làm
thay đổi con người và cuộc sống của người nguyên thủy?

1. Các giai đoạn phát triển của xã hội nguyên
thuỷ?

 
Dạng
người
Đời sống vật
chất
Tổ chức xã
hội
Đời sống
tinh thần

Bầy người
nguyên thủy

-Người tối cổ

Công xã thị tộc

- Người tinh khôn
- Hình thành ba chủng tộc lớn: da
vàng, da trắng, da đen

 
Đời sống
vật chất

Bầy người nguyên
thủy

- Sống trong các hang,
động
- Công cụ: mảnh đá có
sẵn trong tự nhiên.
- Dựa vào săn bắt và hái
lượm

Công xã thị tộc
- Sống trong các túp lều
- Công cụ: Biết ghè, đẽo
đá cho sắc, nhọn hơn.
- Biết trồng trọt, chăn
nuôi, dệt vải và làm gốm

 

Bầy người nguyên
thủy

Tổ chức xã - Sống thành bầy, có
hội
người đứng đầu, có sự

phân công lao động và
cùng chăm sóc con cái.

Công xã thị tộc
Gồm 2-3 thế hệ có cùng dòng
máu, làm chung và hưởng
chung

một số người cho rằng người nguyên thủy sống
như những bầy động vật hoang dã lang thang
trong các khu rừng rậm, không có tổ chức ăn
sống nuốt tươi… Liệu trong thực tế có đúng như
vậy không?

- Thị tộc: là nhóm người
gồm khoảng 2-3 thế hệ có
cùng dòng máu, sống
quần tụ với nhau.
- Công xã thị tộc: Là một tổ
chức xã hội mà trong đó,
mỗi thành viên đều có cùng
huyết thống, mọi người
cùng làm chung hưởng
chung và bình đẳng, mỗi
thứ đều là của chung.
 

 

Đời
sống
tinh
thần

Bầy người nguyên
thủy
- Biết làm đồ trang
sức, vẽ tranh trên vách
đá.
- Lấy vỏ cây, da thú
làm quần áo để mặc.

Công xã thị tộc

- Biết làm đồ trang sức tinh
tế hơn.
- Làm tượng bằng đá hoặc
đất nung.
- Có tục chôn người chết và
đời sống tâm linh.

1. Các giai đoạn phát triển của xã hội nguyên thuỷ?
1- Xã hội nguyên thuỷ đã trải qua những giai đoạn phát
triển nào?
2- Hãy cho biết đời sống vật chất, tinh thần của bầy người
nguyên thủy và công xã thị tộc?
3- Để sinh tồn và phát triển, người nguyên thuỷ làm gì?
Những hoạt động đó có tác động ngược trở lại như thế nào
đối với sự phát triển của người nguyên thuỷ và xã hội loài
người?
4- Theo em lao động có vai trò như thế nào trong việc làm
thay đổi con người và cuộc sống của người nguyên thủy?

3- Để sinh tồn và phát triển, người nguyên thuỷ làm gì?
Những hoạt động đó có tác động ngược trở lại như thế nào
đối với sự phát triển của người nguyên thuỷ và xã hội loài
người?

Nội dung bài làm của HS

3- Để sinh tồn và phát triển, người nguyên thuỷ làm gì?
Những hoạt động đó có tác động ngược trở lại như thế nào
đối với sự phát triển của người nguyên thuỷ và xã hội loài
người?

1- Người nguyên thủy luôn phải lao động (săn bắt
hái lượm) để có thức ăn, phải chế tác công cụ, cải
tiến công cụ để tăng năng suất và hiệu quả lao
động  đưa đến sự tiến hóa của con người. Làm
cho xã hội ngày càng tiến bộ hơn

4- Theo em, lao động có vai trò như thế nào trong
việc làm thay đổi con người và cuộc sống của người
nguyên thủy?

- Theo em, lao động có vai trò như thế nào trong việc làm
thay đổi con người và cuộc sống của người nguyên thủy?

2. Lao động giúp con người phát triển trí thông
minh, đôi bàn tay con người cũng dần trở nên khéo
léo, cơ thể cũng dần biến đổi … con người từng
bước tự cải biến mình và làm cho cuộc sống phong
phú hơn

2. Đời sống vật chất và tinh thần của người
nguyên thủy trên đất nước Việt Nam.

? Khai thác kênh hình và thông tin ở mục 2,
hãy cho biết những nét chính về đời sống
vật chất tinh thần, đời sống tâm linh của
người nguyên thủy trên đất nước Việt Nam?

Đời sống vật chất

H3: Rìu mài lưỡi Bắc Sơn (Lạng Sơn)

H3.1Trồng trọt, chăn nuôi

Đời sống Tinh thần

Vòng tay, vòng cổ bằng vỏ
sò, vỏ ốc

Hình mặt người khắc trên
vách hang Đồng Nội (Hoà Bình)

H6: Gốm Quỳnh Văn

Đời sống vật chất

H3: Rìu mài lưỡi Bắc Sơn (Lạng Sơn)

H3.1Trồng trọt, chăn nuôi

H6: Gốm Quỳnh Văn

H3: Rìu mài lưỡi Bắc Sơn (Lạng Sơn)

H3.1: Rìu Đá Núi Đọ

+?Công
cụ đá
Núicông
Đọ : cụ
được
thô sơ;
Kỹ thuật
chếở tác
Bắcghè
Sơnđẽo
có điểm
gì hình dáng
công
cụ hơn
cònso
tùy
vào sự nứt vỡ tự nhiên của khối
tiến bộ
vớithuộc
núi Đọ?
đá
+ Rìu mài lưỡi Bắc Sơn : đã được ghè đẽo và mài nhẵn
toàn thân; có hình thù tương đối rõ ràng, phần lưỡi
mỏng và sắc bén hơn.
=> Như vậy, có thể thấy kĩ thuật chế tác công cụ lao

* Đời sống vật chất:
+ Người nguyên thuỷ biết mài đá, tạo thành nhiều
công cụ: rìu, cuốc đá...
+ Bước đầu biết trồng trọt và chăn nuôi
+ Biết làm đồ gốm

Đời sống Tinh thần

Hình mặt người khắc trên
vách hang Đồng Nội (Hoà Bình)

Hài cốt của người Nguyên thủy

Vòng tay, vòng cổ bằng vỏ sò, vỏ ốc

+ Trong các di chỉ, người ta đã tìm
thấy nhiều viên đất nung có dùi lỗ
và xâu thành chuỗi, nhiều vỏ ốc
biển được mài thủng, có thể xâu
dây làm đồ trang sức, những bộ
đàn đá, vòng tay,...
+ Trong nhiều hang động, người
ta đã phát hiện các mộ táng, có
chôn theo công cụ và đồ trang
sức.

* Đời sống tinh thần:
- Biết chế tác và sử dụng đồ trang sức
- Vẽ những hình mô tả cuộc sống tinh thần của
mình.
- Chôn theo người chết cả công cụ và đồ trang sức,...
=> Đời sống vật chất và tinh thần của người nguyên
thủy ở Việt Nam rất phong phú và độc đáo.

Hoạt động Luyện tập

Tìm trên lược
đồ hình 4 (trang 22) hãy
cho biết các di tích thời
đồ đá được phân bố ở
những tỉnh nào của
nước ta ngày nay và sự
phân bố đó nói lên điều
gì?

Dấu tích Người tối cổ ở
nhiều nơi trên đất nước ta.
=> Khẳng định VN là 1
trong những quê hương
của loài người
Hình 4-Lược đồ di chỉ thời đồ đá và đồ đồng ở VN

Hoạt động Vận dụng

* Đời sống tâm linh:
có tục chôn người
chết cùng công cụ
và đồ trang sức.
Em có suy nghĩ gì
về việc chôn công
cụ sản xuất theo
người chết?
Tục chôn người chết

CHÚC CÁC EM HỌC TỐT!