Giáo viên: Phạm Thị Thanh Nga

ĐUỔI HÌNH BẮT CHỮ

Xã hội nguyên thủy

ĐUỔI HÌNH BẮT CHỮ

Hái lượm, săn bắt

ĐUỔI HÌNH BẮT CHỮ

Trồng trọt, chăn nuôi

Phần lớn thời kì nguyên thủy, con người có cuộc sống lệ
thuộc vào tự nhiên. Có những điều tưởng chừng thật đơn
giản với chúng ta ngày nay như dùng lửa để nấu chín
thức ăn, chế tạo các công cụ, thuần dưỡng động vật….
nhưng với người nguyên thuỷ thực sự đó là những bước
tiến lớn trong đời sống. Vậy quá trình đó diễn ra như thế
nào? Chúng ta cùng tìm hiểu qua bài học hôm nay.

CÁC GIAI
ĐOẠN TIẾN
TRIỀN CỦA XÃ
HỘI NGUYÊN
THỦY

ĐỜI SỐNG VẬT
CHẤT CỦA
NGƯỜI
NGUYÊN THỦY

ĐỜI SỐNG TINH
THẦN CỦA
NGƯỜI
NGUYÊN THỦY

Xã hội nguyên thủy đã trải qua
những giai đoạn phát triển nào?
Xã hội nguyên thủy kéo dài
hàng triệu năm từ khi con
người xuất hiện trên Trái Đất
đến khi xã hội có giai cấp và
nhà nước trải qua hai giai
đoạn là: Bầy người nguyên
thủy và công xã thị tộc.

+ Bầy người nguyên thủy gắn với dạng
Người tối cổ
+ Công xã thị tộc gắn với dạng Người
tinh khôn

Thị tộc là nhóm người có quan hệ
Em hiểu thị

huyết thống, sống quần tụ cùng nhau.

tộc là gì?

Đứng đầu thị tộc là Tộc trưởng.

Bộ lạc là tập hợp các thị tộc
Bộ lạc là gì?

sinh sống trên cùng địa bàn.
Đứng đầu là Tù trưởng.

Các tộc trưởng và

Các Tộc trưởng và Tù

Tù trưởng là những

trưởng là những người có

người như thế nào?

uy tín nhất, có tài lãnh đạo.

Tộc
trưởng

Tù
trưởng

Vì sao giai đoạn đầu khi loài người vừa hình
thành lại sống với nhau thành từng bầy?
Họ chưa có ý thức về bản thân đồng thời khi
chung sống với nhau thì họ có thể bảo vệ nhau
khỏi các thiên tai và các loài động vật dữ bởi vì
vũ khí của họ còn quá là thô sơ. Và nhờ đó họ có
thể tạo thành một nhóm để đi kiếm ăn với nhau.

- Xã hội nguyên thủy đã trải qua 2 giai
đoạn phát triển:
+ Bầy người nguyên thủy:
Gồm vài gia đình sinh sống cùng nhau.
Có sự phân công lao động giữa nam và nữ.

+ Công xã thị tộc:
Gồm các gia đình có quan hệ huyết thống sinh
sống cùng nhau.
Đứng đầu là tộc trưởng.
Nhiều thị tộc sống cạnh nhau, có quan hệ họ
hàng, gắn bó với nhau hợp thành bộ lạc.

Đặc điểm căn bản trong
Đặc điểm căn bản

quan hệ của con người

trong quan hệ giữa

với nhau thời kì nguyên

người với người

thủy:

thời nguyên thủy.

chung, ở chung và giúp

con

đỡ lẫn nhau.

người

ăn

- Đặc điểm căn bản trong quan hệ của
con người với nhau thời kì nguyên
thủy: con người ăn chung, ở chung và
giúp đỡ lẫn nhau.

Lao động là gì?
Lao động là hoạt động có mục đích của con
người nhằm tác động, biến đổi các vật chất tự
nhiên thành những vật phẩm nhằm đáp ứng
nhu cầu sinh tồn của con người.

- Lao động là quá trình tìm
kiếm thức ăn nuôi sống con
người.

Lao động có vai trò như thế nào trong quá
trình tiến hóa của người nguyên thủy?
Lao động có vai trò trong quá trình tiến hóa của người
nguyên thủy là:
+ Nhờ chế tác công cụ lao động, đôi bàn tay con người dần
trở nên khéo léo, cơ thể con người cũng dần biến đổi để
thích ứng với các tư thế lao động. Như vậy, thông qua quá
trình lao động con người đã tự cải biến và hoàn thiện mình.

+ Lao động giúp tư duy sáng tạo của con người ngày
càng phát triển (vì: con người biết chế tác, sáng tạo ra
nhiều công cụ lao động tỉ mỉ, tinh xảo hơn, phù hợp
hơn với tính chất của công việc).
+ Thông quá quá trình lao động, người nguyên thủy
kiếm được thức ăn để nuôi sống bản thân và gia đình.

Em hãy kể tên những công cụ lao động của
người nguyên thủy.
Mẩu

đá,

chiếc rìu tay,
mảnh

tước,

lao, cung tên.

Mẩu đá

Chiếc rìu tay

Mảnh tước

Lao, cung tên

- Công cụ lao động: mẩu đá,
chiếc rìu tay, mảnh tước, lao,
cung tên.

Những công cụ đó được dùng để làm gì?
+ Lao động, tìm kiếm thức ăn.
+ Hỗ trợ việc chế tác loại công cụ hoặc
vật dụng khác (ví dụ: hình 4.4 miêu tả
việc người nguyên thủy sử dụng rìu đá/
mảnh tước để đục lỗ trên khúc xương
thú và mài nhọn khúc gỗ).

Người

nguyên

thủy phát hiện ra
lửa như thế nào?
Núi lửa phun trào,
những tia sét tạo
nên cháy rừng.

Người nguyên thủy
tạo ra lửa như thế nào?

Ghè hai mảnh đá
với nhau.

Việc tìm ra lửa có vai trò như thế nào đối
với cuộc sống của người nguyên thủy?
Lửa giúp con người sưởi ấm, nấu
chín và xua đuổi thú dữ.

Em có đồng ý với ý kiến: bức
vẽ trong hang động La-xco
mô tả những con vật là đối
tượng săn bắt của người
nguyên thủy khi họ đã có
cung tên? Tại sao?

Em đồng ý với ý kiến: bức vẽ
trong hang động La-xco mô tả
những con vật là đối tượng
săn bắt của người nguyên thủy
khi họ đã có cung tên.

Vì:
+ Nếu chỉ sử dụng các công cụ lao
động như: mảnh tước, rìu đá…
con người rất khó có thể săn bắt
được các con vật chạy nhanh như:
hươu, nai, ngựa. Vì vậy, họ cần
chế tạo ra loại công cụ lao động
mới sắc nhọn hơn, linh hoạt hơn.

+ Mặt khác, trong quá trình săn bắt
các con vật như: hươu, nai, ngựa…
nếu con người đứng ở cự li quá gần
với các con vật đó, thì con người rất
dễ gặp nguy hiểm. Do vậy, họ cần
đứng ở cự li xa hơn.
=> Cung tên là công cụ lao động phù
hợp với yêu cầu công việc săn bắt.

- Nhờ cải tiến công cụ lao động, đôi bàn
tay dần trở nên khéo léo hơn, cơ thể
cũng dần biến đổi để thích ứng với các
tư thế lao động. Con người đã từng
bước tự cải biến và hoàn thiện mình.

Em hãy cho biết đời sống
của người nguyên thủy ở
Việt Nam (Cách thức lao
động, vai trò của lửa trong
đời sống của họ)

+

Đời

sống

của

người

nguyên thủy ở Việt Nam
sống phụ thuộc vào thiên
nhiên. Họ di chuyển từ khu
rừng này đến khu rừng
khác để tìm kiếm thức ăn.

Phụ nữ và trẻ em hái
lượm các loại hạt, quả.
Đàn

ông

đảm

nhiệm

những công việc nặng
nhọc như săn bắt thú
rừng.

+ Lửa giúp con người sưởi
ấm, nấu chín và xua đuổi
thú dữ, khiến con người
ngày càng phát triển và
văn minh hơn.

Cách thức lao động của Người tối cổ là gì?

Hái lượm, săn bắt, phân công
lao động giữa nam và nữ.

Vậy địa bàn cư trú của người nguyên thủy ở đâu?

Địa bàn cư trú của người nguyên thủy ở: Hang
động, mái đá.

Em hãy nhận xét
đời sống của người nguyên thủy?

Bấp bênh, hoàn toàn phụ thuộc vào tự nhiên.

- Người tối cổ:
+ Hái lượm, săn bắt thú rừng.
+ Sống trong các hang động, mái đá.
+ Họ đã biết dùng lửa...
 Bấp bênh, hoàn toàn phụ thuộc
vào tự nhiên

Đời sống của người tinh khôn như thế nào?
Đời sống của người tinh khôn là biết trồng trọt,
thuần dưỡng động vật.

Những chi tiết nào trong hình 4.9 thể hiện con
người đã biết thuần dưỡng động vật?

Trong quá trình săn bắt, người
nguyên thủy đã dần phát hiện
ra đặc tính của một số loài vật
và tìm cách thuần dưỡng
chúng.
Bức vẽ trên xa mạc Xa-ha-ra thể hiện con người đã thuần
hóa được một số loài thú lớn dùng để làm vật cưỡi trong
các cuộc săn bắt, di chuyển và chăn nuôi lấy thịt, sữa, da,...

Như vậy, so với Người Tối cổ thì đời sống của
Người tinh khôn như thế nào?

Người Tinh khôn chủ động nguồn thức ăn,
không lệ thuộc quá nhiều vào tự nhiên.

- Người tinh khôn:
+ Họ biết chăn nuôi, trồng trọt =>Nền
nông nghiệp sơ khai cũng xuất hiện
- Người nguyên thủy bắt đầu sống
định cư.