Chủ đề 11: TRÁI ĐẤT VÀ BẦU TRỜI
Bài 43: CHUYỂN ĐỘNG NHÌN THẤY
CỦA MẶT TRỜI (tiết 2)

1. Chuyển động nhìn thấy của Mặt Trời

Hoạt động:

Chuyển động nhìn
thấy
• Là chuyển động quay của
các vật quanh ta

Chuyển động thực
• Là chuyển động quay của
ta

TH1

TH3
TH2

Em hãy mô tả sự “chuyển động” của Mặt Trời hằng
ngày trên bầu trời.

Hình 43.1. Mô phỏng “chuyển động” nhìn thấy hằng ngày của Mặt Trời.

Em hãy cho biết Trái Đất tự quay
quanh trục của nó theo chiều nào và
mỗi thời điểm, ánh sáng Mặt Trời
chiếu tới Trái Đất sẽ làm bao nhiêu
phần diện tích được chiếu sáng?
Người tại vị trí B khi ánh sáng mặt
trời vừa chiếu tới sẽ quan sát thấy
hiện tượng gì? Sau đó, người tại vị
trí B sẽ thấy Mặt Trời «chuyển động»
như thế nào? Vì sao?
Hình 43.2. Mô phỏng chuyển động
tự quay quanh trục của Trái Đất.

PHIẾU HỌC TẬP 2
H43.1: Em hãy mô tả sự “chuyển động” của Mặt Trời hằng
ngày trên bầu trời:
H. 43.2: Em hãy cho biết Trái Đất tự quay quanh trục của nó
theo chiều nào và mỗi thời điểm, ánh sáng Mặt Trời chiếu tới
Trái Đất sẽ làm bao nhiêu phần diện tích mặt đất được chiếu
sáng?
H 43.2a: Khi ánh sáng mặt trời vừa chiếu tới sẽ quan sát
thấy hiện tượng gì? Sau đó, người tại vị trí B sẽ tiếp tục thấy
Mặt Trời “chuyển động” như thế nào? Vì sao?
H 43.2b: Người ở tại vị trí C khi ánh sáng Mặt Trời vừa khuất
sẽ quan sát thấy hiện tượng gì?

Quan sát

THÍ NGHIỆM

- TH1: Giữ quả địa cầu tại một vị trí
bất kì. Em hãy xác định các vị trí
trên quả địa cầu mà ánh sáng sẽ
chiếu tới và các vị trí trên quả địa
cầu mà ánh sáng sẽ khuất ngay khi
ta quay tiếp quả địa cầu.
- TH2:Em hãy quay quả địa cầu để
tại vị trí của Việt Nam trên quả địa
cầu sẽ có ánh sáng chiếu tới ngay
khi ta quay tiếp quả địa cầu.
- Từ nội dung thảo luận trên em hãy
liên hệ với hiện tượng ngày và đêm
trên Trái Đất, Mặt Trời mọc và Mặt
Trời lặn khi quan sát từ Trái Đất.

Xem video sau

Hoàn thành nhận xét sau:

Khi quan sát trên Trái Đất thấy Mặt Trời mọc và lặn vì.
Trái đất tự quay quanh trục của nó từ tây sang đông , đó
…………………………………..………....................
chính là nguyên nhân dẫn đến sự luân phiên ngày và
đêm.

 Hiện tượng Mặt Trời mọc và Mặt Trời lặn khi
quan sát từ Trái Đất: Khi tự quay quanh trục của
nó, Trái Đất sẽ bắt đầu quay từ Tây sang Đông.
Theo trục góc nghiêng so với mặt phẳng quỹ
đạo. Mặt nào của Trái Đất hướng về phía mặt
trời sẽ là ban ngày, mặt còn lại bị khuất bóng sẽ
là ban đêm. Dựa theo đúng quy luật chuyển
động từ Tây sang Đông đó mà người ta thấy
hiện tượng Mặt trời mọc hướng Đông và lặn
hướng Tây. 

Vận dụng
Hình bên cho thấy hình ảnh Trái Đất khi
chúng ta nhìn vào cực Bắc, chiều quay
của Trái Đất và hướng ánh sáng từ Mặt
Trời chiếu tới. Em hãy ghép các thông
tin ở cột B tương ứng với các địa điểm
trên Trái Đất được đưa ra ở cột A.
Cột A
1. Ở vị trí A
2. Ở vị trí B

 

Cột B

  1-D

A. người quan sát nhìn thấy Mặt Trời lặn vào chiều tối.

2- C

B. đang là ban đêm.

3. Ở vị trí C

  3 -A

C. người quan sát nhìn thấy Mặt Trời lên cao nhất vào gần giữa trưa.

4. Ở vị trí D

  4- B

D. người quan sát nhìn thấy Mặt Trời mọc vào lúc sáng sớm.

PHIẾU HỌC TẬP
• Câu 1: Khi Mặt Trời lặn nghĩa là ở bất kì đâu trên Trái Đất đều
không thể nhìn thấy Mặt Trời. Kết luận này đúng hay sai? Tại
sao?
• …………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………...
• Câu 2: Khoảng thời gian mỗi ngày đêm trên Trái Đất là bao lâu?
Em hãy cho biết khoảng thời gian đó thể hiện điều gì?
• …………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………

NHỮNG ĐIỀU THÚ VỊ VỀ MẶT TRỜI
• 1. Đáng kinh ngạc, Mặt Trời nặng đến 1.989.100.000.000.000.000.000
tỷ kg, bằng gần chính xác trọng lượng của 330.060 Trái Đất!
• 2. Nếu bên trong Mặt Trời hoàn toàn rỗng, có thể lấp đầy nó bằng
960.000 Trái Đất dạng hình cầu
• 3. Bề mặt Mặt Trời có diện tích lớn gấp 11.990 lần diện tích bề mặt Trái
Đất.
• 4. Mặt Trời của chúng ta chỉ là một trong 100 tỷ ngôi sao lớn nhất dải
ngân hà.
• 5. Với hơn 4.6 tỷ năm tuổi, Mặt Trời được coi là một ngôi sao lùn
vàng "trung niên" - nghĩa là Mặt Trời đã "sống" được nửa cuộc đời
mình!

Bài tập dự án chế tạo đồng hồ mặt trời
• Để làm nên một chiếc đồng hồ mặt trời, bạn cần chuẩn bị một
số nguyên liệu sau đây:
• Một tấm bìa carton hình tròn để làm đồng hồ hoặc có thể tận
dụng vật liệu hình tròn có tại nhà như đĩa giấy
• Một que cứng thẳng đứng
• Thước kẻ
• Bút màu
• BúT, dao rọc giấy, kéo

1) Bài tập dự án: chế tạo đồng hồ mặt
trời.
2) Chuẩn bị bài mới :
- Tìm hiểu về chuyển động nhìn thấy của
Mặt Trăng.