Chủ đề 11: TRÁI ĐẤT VÀ BẦU TRỜI

Bài 43: CHUYỂN ĐỘNG NHÌN THẤY CỦA MẶT TRỜI

Câu hỏi:
a. Đặc điểm hình dạng của Trái đất?
b. Đặc điểm chuyển động của Trái đất?
c. Phân loại Trái đất thuộc nhóm sao, hành
tinh hay vệ tinh?

Câu hỏi:
a. Đặc điểm hình dạng của Trái đất?
b. Đặc điểm chuyển động của Trái đất?
c. Phân loại Trái đất thuộc nhóm sao, hành
tinh hay vệ tinh?

Trả lời:
a. Trái đất có dạng hình cầu
b. Trái đất chuyển động xung quanh Mặt trời
c. Trái đất là một hành tinh

1. Chuyển động nhìn thấy của Mặt trời
Câu 1. Em hãy mô tả sự “chuyển động” của Mặt Trời hằng ngày
trên bầu trời.

Hình 43.1. Mô phỏng «chuyển động» nhìn thấy hằng ngày của
Mặt Trời.

1. Chuyển động nhìn thấy của Mặt trời
Câu 1. Em hãy mô tả sự “chuyển động” của Mặt Trời hằng ngày
trên bầu trời.

Hình 43.1. Mô phỏng «chuyển động» nhìn thấy hằng ngày của
Mặt Trời.

Hằng ngày, trên bầu trời: Mặt Trời mọc đằng Đông, lặn đằng
Tây.

Hình 43.2. Mô phỏng chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất.
Câu 2. Em hãy cho biết Trái Đất tự quay quanh trục của nó theo
chiều nào và mỗi thời điểm, ánh sáng Mặt Trời chiếu tới Trái Đất
sẽ làm bao nhiêu phần diện tích được chiếu sáng?

Hình 43.2. Mô phỏng chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất.
Câu 2. Em hãy cho biết Trái Đất tự quay quanh trục của nó theo
chiều nào và mỗi thời điểm, ánh sáng Mặt Trời chiếu tới Trái Đất
sẽ làm bao nhiêu phần diện tích được chiếu sáng?
Trái Đất tự quay quanh trục của nó theo chiều từ Tây sang Đông.
Mỗi thời điểm, ánh sáng Mặt Trời chiếu tới Trái Đất sẽ làm một nửa
Trái Đất được chiếu sáng.

Câu 3. Người tại vị trí B khi ánh sáng mặt trời vừa chiếu tới sẽ
quan sát thấy hiện tượng gì? Sau đó, người tại vị trí B sẽ thấy
Mặt Trời “chuyển động” như thế nào? Vì sao?
Người ở tại vị trí C khi ánh sáng Mặt Trời vừa khuất sẽ
quan sát thấy hiện tượng gì? Vì sao?

Xem video sau
• https://youtu.be/BXioUr_GAeg
• https://youtu.be/BXioUr_GAeg

Câu 3. Người tại vị trí B khi ánh sáng mặt trời vừa chiếu tới sẽ
quan sát thấy hiện tượng gì? Sau đó, người tại vị trí B sẽ thấy
Mặt Trời “chuyển động” như thế nào? Vì sao?
Người tại vị trí B khi ánh sáng mặt trời vừa chiếu tới sẽ quan sát
thấy Mặt Trời mọc đằng Đông.
Sau đó, người tại vị trí B sẽ tiếp tục thấy Mặt Trời “chuyển động”
về phía Tây. Vì Trái Đất tự quay quanh trục của nó theo chiều từ
Tây sang Đông.

Người ở tại vị trí C khi ánh sáng Mặt Trời vừa khuất sẽ quan
sát thấy hiện tượng gì? Vì sao?
Khi ánh sáng Mặt Trời vừa khuất sẽ quan sát thấy Mặt
Trời lặn đằng Tây.
Vì tiếp đó ở vị trí này sẽ không được Mặt trời chiếu sáng
cho tới ngày hôm sau

KẾT LUẬN
hướng đông
Hằng ngày, chúng ta thấy Mặt Trời mọc ở ……………………….
hướng tây
và “chuyển động” trên bầu trời dần về ……………………………
rồi lặn.
Trái Đất chuyển động
Nguyên nhân của hiện tượng này là do ………………………….
tự quay quanh trục của nó theo chiều từ Tây sang Đông.

2. Mặt trời mọc và lặn

THÍ NGHIỆM

Câu 4. Giữ quả địa cầu tại một vị trí bất kì. Em hãy xác định các vị
trí trên quả địa cầu mà ánh sáng sẽ chiếu tới và các vị trí trên quả
địa cầu mà ánh sáng sẽ khuất ngay khi ta quay tiếp quả địa cầu.

Xem video sau
• https://youtu.be/BXioUr_GAeg
• https://youtu.be/BXioUr_GAeg

2. Mặt trời mọc và lặn

THÍ NGHIỆM

Câu 5. Em hãy quay quả địa cầu để tại vị trí của Việt Nam trên
quả địa cầu sẽ có ánh sáng chiếu tới ngay khi ta quay tiếp quả địa
cầu.

3. Mặt trời mọc và lặn

THÍ NGHIỆM

Câu 6. Từ nội dung thảo luận trên em hãy liên hệ với hiện tượng
ngày và đêm trên Trái Đất, Mặt Trời mọc và Mặt Trời lặn khi
quan sát từ Trái Đất.
Hiện tượng Mặt Trời mọc và Mặt Trời lặn dẫn đến có sự luân phiên
ngày đêm

Giải thích hiện tượng ngày, đêm trên Trái Đất và nguyên nhân dẫn
đến sự luân phiên ngày và đêm.
- Hiện tượng ngày, đêm trên Trái Đất: Trái đất có dạng hình cầu luôn
được Mặt trời chiếu sáng một nửa, còn một nửa không được chiếu
sáng, vì thế tạo ra ngày và đêm. 
- Hiện tượng ngày và đêm luân phiên diễn ra trên Trái đất là do: Trái
đất được Mặt trời chiếu sáng một nửa và Trái đất tự quay quanh trục
của nó.

Câu 1: Khi Mặt Trời lặn nghĩa là ở bất kì đâu trên Trái Đất
đều không thể nhìn thấy Mặt Trời. Kết luận này đúng hay sai?
Tại sao?
- Khi Mặt Trời lặn nghĩa là ở bất kì đâu trên Trái đất đều
không thể nhìn thấy Mặt trời. Kết luận này là sai.
- Vì do sự luân phiên ngày và đêm, 1 nửa Trái Đất được
Mặt Trời chiếu sáng và 1 nửa Trái Đất không được chiếu
sáng. 

Câu 2: Theo em, hằng ngày người sinh sống ở Hà Nội hay ở
Điện Biên sẽ quan sát thấy Mặt Trời mọc trước? Tại sao?
Hà Nội . Vì Hà Nội ở phía đông so với Điện Biên. Do Trái đất tự
quay quanh trục của nó theo chiều từ Tây sang Đông.

Câu 3: Khoảng thời gian mỗi ngày đêm trên Trái Đất là bao
lâu? Em hãy cho biết khoảng thời gian đó thể hiện điều gì?
Khoảng thời gian mỗi ngày đêm trên Trái Đất là 24 giờ. Trái đất
quay quanh trục của nó được 1 vòng.

Câu 3: Khoảng thời gian mỗi ngày đêm trên Trái Đất là bao lâu? Em
hãy cho biết khoảng thời gian đó thể hiện điều gì?

4

5

6

Vỗ
tay

y
a
M
n
ắ
m

o
Kẹ
t
mú

3

9

2

m
ể
i
đ
10
8đ
iể m

i ểm
7đ
Tự
ch
ọ
n

1

đi
ể
m

VÒNG QUAY
MAY MẮN

QUAY

Câu 1: Hằng ngày, chúng ta vẫn nhìn thấy?
A Mặt Trời mọc ở đằng Đông
lặn ở đằng Tây

B. Trái Đất quay quanh trục
của nó

C. Trái Đất quay quanh Mặt
Trời

D. Mặt Trăng quay quanh
Trái Đất
QUAY VỀ

Câu 2:Trái Đất có những chuyển động nào?
A. Không chuyển động
C. Chuyển động thẳng

B. Quay quanh Mặt trời
D. Quay quanh Mặt Trăng

QUAY VỀ

Câu 3: em hãy cho biết nhận định nào sau đây là đúng về
thời gian quay hết một vòng xung quanh trục của Trái Đất?
.

A. Một ngày đêm

B. một tuần

C. một tháng

D. Một năm
QUAY VỀ

Câu 4: Người ở vị trí B
khi ánh sáng mặt trời
vừa chiếu tới sẽ quan
sát thấy hiện tượng gì?
.

A. Thấy hiện tượng mặt
trời mọc
C. Mặt Trời mọc ở đằng tây
lặn ở đằng đông
QUAY VỀ

B. Thấy hiện tượng mặt
trời lặn

D. Mặt trời quay quanh trái
đất

Câu 5:Chuyển động nhìn thấy là chuyển động nào sau đây?
A. Mặt Trời mọc vào buổi tối
C. Mặt Trời mọc ở đằng tây lặn ở
đằng đông
QUAY VỀ

B. Mặt Trời mọc ở đằng
Đông lặn ở đằng Tây
D. Mặt trời quay quanh trái
đất

Câu 6:Tại mỗi thời điểm, ánh sáng mặt trời chiếu tới trái
đất sẽ làm bao nhiêu phần trăm diện tích trái đất được
chiếu sáng?
A. 100%

B. 20%

C. 75 %

D. 50%

QUAY VỀ

Quan sát Mặt trời mọc và lặn

Xem video sau
• https://youtu.be/BXioUr_GAeg
• https://youtu.be/BXioUr_GAeg

Hoàn thành nhận xét sau:

Khi quan sát trên Trái Đất thấy Mặt Trời mọc và lặn
Trái đất tự quay quanh trục của nó từ tây sang đông đó chính
vì………………………………......................,
là nguyên nhân dẫn đến sự luân phiên ngày và đêm.

 Hiện tượng Mặt Trời mọc và Mặt Trời lặn khi quan sát từ Trái
Đất: Khi tự quay quanh trục của nó, Trái Đất sẽ bắt đầu quay
từ Tây sang Đông. Theo trục góc nghiêng so với mặt phẳng
quỹ đạo. Mặt nào của Trái Đất hướng về phía mặt trời sẽ là
ban ngày, mặt còn lại bị khuất bóng sẽ là ban đêm. Dựa theo
đúng quy luật chuyển động từ Tây sang Đông đó mà người ta
thấy hiện tượng Mặt trời mọc hướng Đông và lặn hướng Tây. 

Hình bên cho thấy hình ảnh Trái
Đất khi chúng ta nhìn vào cực
Bắc, chiều quay của Trái Đất và
hướng ánh sáng từ Mặt Trời chiếu
tới. Em hãy ghép các thông tin ở
cột B tương ứng với các địa điểm
trên Trái Đất được đưa ra ở cột A.
Cột A
1. Ở vị trí A
2. Ở vị trí B

Vận dụng

 

Cột B

  1-D

A. người quan sát nhìn thấy Mặt Trời lặn vào chiều tối.

2- C

B. đang là ban đêm.

3. Ở vị trí C

  3 -A

C. người quan sát nhìn thấy Mặt Trời lên cao nhất vào gần giữa trưa.

4. Ở vị trí D

  4- B

D. người quan sát nhìn thấy Mặt Trời mọc vào lúc sáng sớm.

PHIẾU HỌC TẬP
• Câu 1: Khi Mặt Trời lặn nghĩa là ở bất kì đâu trên Trái Đất đều
không thể nhìn thấy Mặt Trời. Kết luận này đúng hay sai? Tại
sao?
• …………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………...
• Câu 2: Khoảng thời gian mỗi ngày đêm trên Trái Đất là bao lâu?
Em hãy cho biết khoảng thời gian đó thể hiện điều gì?
• …………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………

NHỮNG ĐIỀU THÚ VỊ VỀ MẶT TRỜI
• 1. Đáng kinh ngạc, Mặt Trời nặng đến 1.989.100.000.000.000.000.000 tỷ
kg, bằng gần chính xác trọng lượng của 330.060 Trái Đất!
• 2. Nếu bên trong Mặt Trời hoàn toàn rỗng, có thể lấp đầy nó bằng
960.000 Trái Đất dạng hình cầu
• 3. Bề mặt Mặt Trời có diện tích lớn gấp 11.990 lần diện tích bề mặt Trái
Đất.
• 4. Mặt Trời của chúng ta chỉ là một trong 100 tỷ ngôi sao lớn nhất dải
ngân hà.
• 5. Với hơn 4.6 tỷ năm tuổi, Mặt Trời được coi là một ngôi sao lùn
vàng "trung niên" - nghĩa là Mặt Trời đã "sống" được nửa cuộc đời mình!

Bài tập dự án chế tạo đồng hồ mặt
trời
• Để làm nên một chiếc đồng hồ mặt trời, bạn cần chuẩn bị một
số nguyên liệu sau đây:
• Một tấm bìa carton hình tròn để làm đồng hồ hoặc có thể tận
dụng vật liệu hình tròn có tại nhà như đĩa giấy
• Một que cứng thẳng đứng
• Thước kẻ
• Bút màu
• BúT, Dao rọc giấy, kéo

1) Bài tập dự án: chế tạo đồng hồ mặt
trời.
2) Chuẩn bị bài mới :
- Tìm hiểu về chuyển động nhìn thấy của
Mặt Trăng.