CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY!

BÀI 5: BẢO QUẢN VÀ
CHẾ BIẾN THỰC PHẨM
TRONG GIA ĐÌNH (Tiết 2)

NỘI DUNG BÀI HỌC
01

02

Bảo quản thực phẩm

Chế biến thực phẩm

03
Thực hành chế biến món ăn
không sử dụng nhiệt

2. Chế biến thực phẩm
2.1. Vai trò và ý nghĩa của việc chế biến thực phẩm
 Quan sát hình ảnh 5.3 trang 34 SGK và so sánh đặc điểm (tính chất,
hương vị) của những thực phẩm chưa chế biến và đã được chế biến.

Gạo:
- Trước: cứng, không
mùi vị.
- Sau: mềm, dẻo, mùi
thơm.

Thịt:
- Trước: dai, có mùi
tanh.
- Sau: mềm, thơm, vị
đậm đà, hấp dẫn.

Vì sao nên chế biến thực phẩm trước khi sử
dụng?
 Nhiệt độ khi chế biến sẽ giúp tiêu diệt vi sinh vật
gây hại, làm thức ăn trở nên an toàn hơn cho người
sử dụng.
 Sau khi chế biến hợp lí, những thành phần trong
thực phẩm biến đổi và trở nên dễ tiêu hoá hơn.
 Trong trường hợp chế biến có sử dụng các loại gia
vị sẽ làm cho món ăn có hương vị thơm ngon, dễ
ăn.

Ví dụ về sự thay đổi sau khi chế biến của các thực phẩm khác.

2.1 Vai trò và ý nghĩa của việc chế biến thực phẩm

- Việc chế biến có vai trò giúp thực phẩm trở nên
chín mềm, dễ tiêu hoá, đảm bảo vệ sinh và an toàn
cho người sử dụng.
- Các phương pháp chế biến thực phẩm giúp làm
phong phú bữa ăn cho con người.

2.2. Phương pháp chế biến thực
phẩm không sử dụng nhiệt
a. Trộn hỗn hợp thực phẩm
Quan sát quy trình trộn hỗn hợp thực phẩm ở Hình
5.4, em hãy cho biết thực phẩm được chế biến như thế
nào?

1

Quy trình chung để trộn hỗn hợp thực phẩm gồm các
bước:
Sơ chế nguyên liệu: làm sạch các loại nguyên
liệu và cắt, thái phù hợp. Đối với nguyên liệu
động vật phải làm chín trước khi cắt, thái.

2

Chế biến món ăn: pha hỗn hợp nước trộn. Sau đó
trộn đều các nguyên liệu với hỗn hợp nước trộn.

3

Trình bày món ăn: sắp xếp món ăn lên đĩa, trang
trí đẹp mắt.

? Phương pháp trộn hỗn hợp thực phẩm là gì.

- Trộn hỗn hợp là phương pháp
trộn các nguyên liệu thực phẩm
với hỗn hợp nước trộn, tạo nên
món ăn có hương vị đặc trưng.

Nêu thêm ví dụ về các loại hỗn hợp nước trộn phố biến
trong thực tế chế biến thực phẩm tại địa phương.

Xốt dầu giấm

Nước mắm chua ngọt

Xốt dầu trứng( xốt mayonaise)

Xốt vừng (mè) rang

b. Ngâm chua thực phẩm

Quan sát Hình 5.5 và trả lời câu hỏi: Ngâm chua thực
phẩm được thực hiện theo quy trình như thế nào?

Quy trình chung để ngâm chua thực phẩm gồm các bước:

Bước
1

Sơ chế nguyên liệu: làm
sạch các loại nguyên liệu
và cắt, thái phù hợp. Đối
với nguyên liệu động vật
phải làm chín trước khi
cắt, thái.

Bước
2

Chế biến món ăn:
pha hỗn hợp nước
ngâm. Sau đó ngâm
các nguyên liệu
trong hỗn hợp nước
ngâm.

Bước
3

Trình bày món ăn:
sắp xếp món ăn
lên đĩa, trang trí
đẹp mắt.

b. Ngâm chua thực phẩm

Món ăn có thể thay đổi màu sắc và hương vị ngay
khi vừa ngâm hay không?
Không. Vì cần ngâm thực phẩm vào hỗn hợp nước ngâm một
thời gian để thực phẩm lên men vi sinh vật hoặc thấm hỗn hợp
nước ngâm, tạo ra món ăn có vị chưa đặc trưng.

? Phương pháp ngâm chua thực phẩm.
? Nêu thêm ví dụ về các món ngâm
chua mà các em đã từng ăn trong bữa
cơm gia đình.
Ngâm chua là phương pháp ngâm thực
phẩm vào hỗn hợp nước ngâm một thời
gian để thực phẩm lên men vi sinh vật
hoặc thấm hỗn hợp nước ngâm, tạo ra
món ăn có vị chua đặc trưng.
Ví dụ: Dưa chua, cà pháo, củ cải và
cà rốt ngâm giấm, củ kiệu ngâm
giấm, tai lợn ngâm giấm,...

b. Ngâm chua thực phẩm
- Là phương pháp ngâm thực phẩm vào hỗn hợp nước
ngâm một thời gian để thực phẩm lên men vi sinh vật
hoặc thấm hỗn hợp nước ngâm, tạo ra món ăn có vị chua
đặc trưng.
- Quy trình chung để ngâm chua thực phẩm:
Học sgk trang 36

2.3. Phương pháp chế biến thực phẩm có sử
dụng nhiệt
Thế nào là phương pháp chế biến thực
phẩm có sử dụng nhiệt?
Phương pháp chế biến thực phẩm có sử dụng
nhiệt là làm chín thực phẩm ở nhiệt độ và thời
gian thích hợp để món ăn trở nên dễ tiêu hóa
và thơm ngon hơn.

Một số phương pháp chế biến thực phẩm có sử dụng nhiệt

Có những phương pháp chế biến thực phẩm có sử
dụng nhiệt nào?

- Phương pháp làm chín thực phẩm trong nước.
- Phương pháp làm chín thực phẩm trong chất béo.
- Phương pháp làm chín thực phẩm bằng hơi
nước và bằng nguồn nhiệt trực tiếp.

- Các phương pháp làm chín thực phẩm trong nước:

+ Luộc
Là làm chín mềm thực phẩm trong môi
trường nhiều nước với thời gian thích
hợp. Thời gian luộc thực phẩm động vật
thường lâu hơn luộc thực phẩm thực vật.

+ Nấu
Là làm chín thực phẩm trong môi
trường nhiều nước, có nêm gia vị
vừa ăn. Với món nấu, thực phẩm
thường chín mềm hơn món luộc.

+ Kho:
Là làm chín mềm thực phẩm
trong lượng nước vừa phải với vị
mặn đậm đà. Món kho thường sử
dụng thực phẩm động vật.

- Các phương pháp làm chín thực phẩm trong chất béo:

+ Rán (chiên)

: Là làm chín thực
phẩm với lượng chất
béo khá nhiều, đun với
lửa vừa. Thực phẩm
sau khi tẩm, ướp gia vị
được rán chín, vàng
đều các mặt.

+ Xào: Là làm chín thực phẩm

với lượng chất béo vừa phải,
đun với lửa to trong thời gian
ngắn. Trong khi xào, người ta
nếm nêm gia vị cho vừa ăn.

+ Rang: Là làm chín thực phẩm với

lượng chất béo rất ít, đun với lửa vừa.
Trong khi rang, người ta nêm nếm gia
vị cho vừa ăn.
- Tuy nhiên, với một số loại hạt hoặc
đậu, khi rang có thể không cần sử dụng
chất béo.

- Các phương pháp làm chín thực phẩm bằng
hơi nước và bằng nguồn nhiệt trực tiếp

+ Hấp (đồ) và chưng là các phương pháp làm chín thực
phẩm bằng sức nóng của hơi nước. Nước được đun sôi
với lửa to để hơi nước bốc lên nhiều, làm chín thực
phẩm.

+ Nướng là phương pháp
làm chín thực phẩm bằng
sức nóng trực tiếp của
nguồn nhiệt. Thực phẩm
sau khi tẩm, ướp gia vị
được nướng chín đều các
mặt.

2.3. Phương pháp chế biến thực phẩm có sử dụng nhiệt

a. Phương pháp làm chín thực phẩm trong nước.
+ Luộc
+ Nấu
Học sgk
+ Kho
b. Phương pháp làm chín thực phẩm trong chất béo
+ Rán (chiên)
+ Xào
Học sgk
+ Rang
c. Phương pháp làm chín thực phẩm bằng hơi nước và
bằng nguồn nhiệt trực tiếp
+ Hấp (đồ) và chưng
+ Nướng
Học sgk

2.3. Phương pháp chế biến thực phẩm có sử dụng nhiệt
PHIẾU HỌC TẬP 1
Đây là thực đơn một buổi tiệc, em hãy ghép Tên món ăn và
Phương pháp chế biến món ăn cho phù hợp.
Tên món ăn

Các phương pháp chế biến món ăn
sử dụng nhiệt

1. Súp cua khoai môn

Phương pháp luộc

2. Bánh phồng tôm

Phương pháp nấu

3. Tôm hấp nước dừa

Phương pháp kho

4. Bò nấu cam

Phương pháp rán

5. Sườn nướng riềng mẻ

Phương pháp xào

6. Gà xào lăn

Phương pháp hấp

7. Lạc rang tỏi ớt
8. Thịt kho trứng cút

Phương pháp rang
Phương pháp nướng

2.3. Phương pháp chế biến thực phẩm có sử dụng nhiệt
PHIẾU HỌC TẬP 1
Đây là thực đơn một buổi tiệc, em hãy ghép Tên món ăn và
Phương pháp chế biến món ăn cho phù hợp.
Tên món ăn

Các phương pháp chế biến món ăn
sử dụng nhiệt

1. Súp cua khoai môn

Phương pháp luộc

2. Bánh phồng tôm

Phương pháp nấu

3. Tôm hấp nước dừa

Phương pháp kho

4. Thịt heo luộc

Phương pháp rán

5. Sườn nướng riềng mẻ

Phương pháp xào

6. Gà xào lăn

Phương pháp hấp

7. Lạc rang tỏi ớt
8. Thịt kho trứng cút

Phương pháp rang
Phương pháp nướng

LUYỆN TẬP
Tham gia trò chơi đoán hình
- Thể lệ: Có 7 ô – cũng là 7 câu hỏi liên quan đến hình ảnh đáp án.
Hình ảnh được chia làm 7 ô đánh số thứ tự từ 1 đến 7. Học sinh tham
gia trò chơi chọn câu hỏi - trả lời đúng sẽ lật mở 1 góc hình ảnh, trả
lời sai sẽ nhường cơ hội cho các bạn khác.
- Bạn nào trả lời đúng sẽ có phần thưởng.

TRÒ CHƠI ĐOÁN HÌNH
ĐÁP ÁN

1

2

3

7
4

5

6

Câu 1. Quy trình thực hiện món trộn là:
A. Chế biến món ăn → Sơ chế nguyên liệu → Trình bày món ăn
B. Sơ chế nguyên liệu → Trình bày món ăn → Chế biến món ăn
C. Sơ chế nguyên liệu → Chế biến món ăn → Trình bày món ăn.
D. Chế biến món ăn → Trình bày món ăn → Sơ chế nguyên liệu

Câu 2. Nướng là phương pháp làm chín thực phẩm
A. Bằng sức nóng trực tiếp từ nguồn nhiệt
B. Bằng hơi nước
C. Trong nước
D. Trong dầu mỡ

Câu 3. Ý nào dưới đây không phải là vai trò, ý nghĩa của
chế biến thực phẩm?
A. Làm tăng sự hấp dẫn, ngon miệng của món ăn
B. Đảm bảo chất dinh dưỡng của thực phẩm
D. Làm tăng khả năng tiêu hóa, hấp thu chất dinh dưỡng cho người sử
dụng
C. Rút ngắn thời gian sử dụng thực phẩm

Câu 4. Phương pháp chế biến thực phẩm nào sau đây có sử
dụng nhiệt?
A. Trộn hỗn hợp
B. Trộn dầu giấm
C. Muối chua
D. Luộc

Câu 5. Món ăn nào sau đây không thuộc phương pháp làm chín
thực phẩm trong nước?
A. Tôm nướng

B. Canh chua

C. Rau luộc

D. Thịt kho

Câu 6. Làm chín thực phẩm trong lượng nước vừa phải với
vị mặn đậm đà là phương pháp:
 
A. Luộc 
B. Kho 
C. Nấu canh
D. Cả 3 đáp án trên

Câu 7. Nhóm phương pháp nào sau đây không phải là phương
pháp chế biến thực phẩm?
A. Ướp và phơi
B. Rang và nướng
C. Xào và ngâm chua
D. Rán và trộn hỗn hợp thực phẩm

VẬN DỤNG
Kể tên các món ăn mà gia đình em thường dùng và sắp xếp chúng vào
từng nhóm phương pháp chế biến phù hợp.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Về nhà học bài.
Hoàn thành bài tập vận dụng
- Đọc trước phần thực hành chế biến món ăn
không sử dụng nhiệt.
+ Mỗi nhóm chuẩn bị 2 quả cà rốt, 2 quả dưa
chuột, pha hỗn hợp nước mắm sẵn ở nhà, 1 cái
đĩa, 1 cái thau nhỏ, 1 đôi bao tay nhựa.

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!