Trong bài hát “Trái đất này là của chúng mình” thì Trái đất
đứng yên hay Trái đất quay?

BÀI 6: CHUYỂN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH
TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT VÀ HỆ QUẢ
I. Chuyển động tự quay quanh
trục
II. Hệ quả chuyển động tự
quay quanh trục của Trái Đất.
1. Sự luân phiên ngày đêm
2. Giờ trên Trái Đất
3. Sự lệch hướng chuyển động
của các vật thể di chuyển
trên bề mặt Trái Đất.

I. Chuyển động tự quay quanh trục
Dựa vào hình 6.1

- Xác định: cực Bắc, cực Nam
và trục của Trái Đất?
- Hướng tự quay quanh trục
của Trái Đất?
Thảo luận cặp
- Thời gian Trái Đất quay 1
vòng quanh trục?

Hình 6.1 Hướng tự quay của Trái Đất

TÂY
ớ
Hư
ay
qu
ng

ĐÔNG
Nghiêng
66033'

MẶT PHẲNG QUỸ ĐẠO

I. Chuyển động tự quay quanh
trục

- Trái Đất tự quay quanh một trục tưởng
tượng.
- Hướng tự quay là từ Tây sang Đông.
- Thời gian quay 1 vòng quanh trục là 24
giờ.

II. Hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của
Trái Đất.
1. Sự luân phiên ngày đêm
THẢO LUẬN
NHÓM

Quan sát hình 6.2
và 6.3 cho biết:
- Vị trí điểm A có
phải luôn là ban
ngày và vị trí
điểm B có phải
luôn là ban đêm
không? Tại sao?

II. Hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của
Trái Đất.
1. Sự luân phiên ngày đêm
THẢO LUẬN
NHÓM
• Trình bày
hiện tượng
ngày đêm
luân phiên
nhau trên Trái
Đất?

THẢO LUẬN NHÓM

Dãy 1,2
- Vị trí điểm A có phải luôn
là ban ngày và vị trí điểm
B có phải luôn là ban đêm
không? Tại sao?

Dãy 3,4:
• Trình bày hiện tượng ngày
đêm luân phiên nhau trên
Trái Đất?

II. Hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của
Trái Đất.
1. Sự luân phiên ngày đêm
THẢO LUẬN
NHÓM (Dãy 1,2)
Quan sát hình 6.2
và 6.3 cho biết:
- Vị trí điểm A có
phải luôn là ban
ngày và vị trí
điểm B có phải
luôn là ban đêm
không? Tại sao?

Do Trái đất tự quay quanh
trục, mọi nơi bề mặt của Trái
Đất đều lần lượt được mặt trời
chiếu sáng nên hiện tượng
ngày đêm diễn ra luân phiên
=> Vị trí A không thể luôn là
ban ngày, vị trí B không là
ban đêm mãi được.

II. Hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của
Trái Đất.
1. Sự luân phiên ngày đêm
THẢO LUẬN
– Trái Đất có dạng hình
NHÓM (Dãy 3,4)
cầu nên ánh sáng Mặt
trời chỉ chiếu được một
• Trình bày
nửa Trái Đất. Nửa được
hiện tượng
chiếu sáng là ngày, nửa
ngày đêm
bị che khuất gọi là đêm.
luân phiên
nhau trên Trái
– Trái Đất tự quay quanh
Đất?
trục theo hướng từ Tây
sang Đông nên khắp mọi
nơi trên Trái Đất lần lượt

II. Hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của
Trái Đất.
1. Sự luân phiên ngày đêm
- Trái Đất có dạng hình cầu nên Mặt Trời chỉ chiếu
sáng được 1 nửa. Nửa chiếu sáng là ngày, nửa
không chiếu sáng là đêm.
- Do Trái Đất tự quay quanh trục nên mọi nơi trên bề
mặt Trái Đất đều lần lượt có ngày và đêm.

Luyện tập
Câu 1. So với mặt phẳng quỹ đạo, trục Trái Đất nghiêng một
góc
A. 23027'.
B. 56027'.
C. 66033'.
D. 32027'.
Câu 2. Nguyên nhân chủ yếu mọi nơi trên Trái Đất đều lần
lượt có ngày và đêm kế tiếp nhau là do
A. ánh sáng Mặt Trời và của các hành tinh chiếu vào.
B. Trái Đất hình cầu và vận động tự quay quanh trục.
C. các thế lực siêu nhiên và thần linh hỗ trợ tạo nên.
D. trục Trái Đất nghiêng trên một mặt phẳng quỹ đạo.

Luyện tập
Câu 3. Trái Đất hoàn thành một vòng tự quay quanh trục của
mình trong khoảng thời gian nào sau đây?
A. Một ngày đêm.
B. Một năm.
C. Một tháng.
D. Một mùa.
Bài tập 2. Sử dụng quả Địa Cầu để mô tả chuyên động tự
quay quanh trục của Trái Đất.

TÂY
ớ
Hư
ay
qu
ng

ĐÔNG
Nghiêng
66033'

MẶT PHẲNG QUỸ ĐẠO

2. Giờ trên Trái Đất
THẢO LUẬN NHÓM
Đọc thông tin mục II. 2, quan sát hình 6.4: Các khu vực giờ trên thế
giới, hoàn thành các nhiệm vụ học tập sau:
- Nhóm 1:
+ Bề mặt Trái Đất được chia làm bao nhiêu khu vực giờ? Mỗi múi giờ
rộng bao nhiêu độ kinh tuyến?
- Nhóm 2:
Việt Nam ở khu vực giờ thứ mấy? Múi giờ đó sớm hay muộn hơn giờ
GMT?
- Nhóm 3:
Muối giờ của các thành phố: Hà Nội, Oa-sinh-tơn, Mat-xcơ- va và Tôky-ô
- Nhóm 4:
+ Khi khu vực giờ gốc (giờ GMT) là 12h thì Việt Nam và To-ki-ô là mấy
giờ?

2. Giờ trên Trái Đất

- Nhóm 1:
+ Bề mặt Trái Đất được chia làm 24 khu vực giờ ( múi giờ). Mỗi
múi giờ rộng 150 kinh tuyến.
- Nhóm 2:
+ Việt Nam ở khu vực giờ thứ 7. Múi giờ đó sớm hơn giờ GMT.
- Nhóm 3:
Múi giờ của thành phố:
+ Hà Nội: 7.
+ Oa-sinh-tơn
(Washington): -5.
+ Mát-xcơ-va (Moscow): 3.
+ Tô-ky-ô (Tokyo): 9.
- Nhóm 4:
+ Khi khu vực giờ gốc(giờ GMT) là 12h thì Việt Nam là 19h và
To-ki-ô là 21h

2. Giờ trên Trái Đất
- Trái Đất được chia làm 24 khu vực giờ (gọi là múi giờ).
- Múi giờ có đường kinh tuyến gốc đi qua gọi là múi giờ
gốc. Giờ tính theo múi giờ gốc gọi là giờ quốc tế GMT).
- Việt Nam nằm ở múi giờ thứ 7.

3. Sự lệch hướng chuyển động của các vật thể di chuyển
trên bề mặt Trái Đất.
THẢO LUẬN CẶP
- Ở bán cầu Bắc:
+ A di chuyển đến B lệch
bên......................
+ C di chuyển đến D lệch
bên. ..................
- Ở bán cầu Nam:
+ O di chuyển đến P lệch
bên.............................
+ E di chuyển đến F lệch
bên ............................

về phía
về phía
về phía
về phía

3. Sự lệch hướng chuyển động của các vật thể di chuyển
trên bề mặt Trái Đất.
THẢO LUẬN CẶP
- Ở bán cầu Bắc:
+ A di chuyển đến B
bên............. Phải
+ C di chuyển đến D
bên. ............. Phải
- Ở bán cầu Nam:
+ O di chuyển đến P
Trái
bên....................
+ E di chuyển đến F
Trái
bên ............................

lệch về phía
lệch về phía
lệch về phía
lệch về phía

3. Sự lệch hướng chuyển động của các vật thể di
chuyển trên bề mặt Trái Đất.
- Trái Đất tự quay đã sinh ra một lực làm cho các vật
đang chuyển động trên Trái Đất đều bị lệch so với
hướng ban đầu.
- So với hướng ban đầu vật thể chuyển động ở nửa cầu
Bắc sẽ bị lệch về bên phải, và nửa cầu Nam sẽ lệch về
bên trái.

LUYỆN TẬP
Hãy lập một sơ đồ hệ thống hóa kiến thức về hệ quả chuyển động tự quay quanh trục
của Trái Đất.

Sơ đồ hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất

VẬN DỤNG

- Sáng nay, trước khi đến trường, Hoàng định gọi điện hỏi thăm
một người bạn ở nước Anh. Thấy vậy, mẹ của Hoàng đã khuyên
bạn ấy hãy gọi vào thời điểm khác phù hợp hơn.
Theo em, tại sao mẹ của Hoàng lại khuyên như vậy? Em hãy tư
vấn cho Hoàng thời điểm phù hợp để gọi điện hỏi thăm bạn của
mình.
- Anh: Múi giờ số 0.
- Việt Nam: múi giờ số 7.
=> Anh cách Việt Nam 7 múi giờ.
=> Buổi sáng, trước giờ đi học nếu Hoàng gọi điện
cho bạn ở Anh thì khi ấy ở Anh đang là ban đêm,
Hoàng sẽ vô tình phá vỡ giấc ngủ của bạn.