CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
 Những hình ảnh dưới đây gợi cho em điều gì về đời sống
của các dân tộc vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ?

Hình 1. Múa xoè kết hợp với nhảy sạp

Hình 2. Sản phẩm thổ cẩm được bày

của người Thái (Sơn La)

bán tại chợ phiên Cán Cấu (Lào Cai)

Hình 1

 Người Thái ở Sơn La đang múa xòe kết
hợp nhảy sạp.
Þ Các hình thức diễn xướng dân gian và
loại hình văn hoá mang tính cộng đồng
của dân tộc vùng Trung du và miền núi
Hình 1. Múa xoè kết hợp với nhảy sạp
của người Thái (Sơn La)

Bắc Bộ.

Hình 2

 Người dân bán thổ cẩm tại chợ phiên.
 Thổ cẩm là sản phẩm thủ công đặc
trưng của các dân tộc vùng Trung du và
miền núi Bắc Bộ.
 Được dùng làm trang phục, là mặt hàng
Hình 2. Sản phẩm thổ cẩm được bày
bán tại chợ phiên Cán Cấu (Lào Cai)

trao đổi, buôn bán tại các phiên chợ.

Thứ Sáu, ngày 19 tháng 09 năm
2025

Lịch sử và Địa lí
BÀI 6

MỘT SỐ NÉT VĂN HOÁ Ở
VÙNG TRUNG DU VÀ MIỀN NÚI
PHÍA BẮC (Tiết 1)

NỘI DUNG BÀI HỌC
1

Lễ hội truyền thống

2

Múa hát dân gian

3

Chợ phiên vùng cao

PHẦN 1

LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG

HOẠT ĐỘNG NHÓM
 Quan sát hình 3 – 6 (SGK tr.24), kể tên và mô tả các lễ hội truyền
thống của các dân tộc vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ

Hình 3. Trò chơi kéo co trong lễ hội Gầu Tào

Hình 4. Biểu diễn múa ô trong lễ hội Gầu Tào

Hình 6. Nghi thức dâng mâm lễ trong
lễ hội Lồng Tồng

Hình 5. Nghi thức cày đường cày đầu tiên
trong lễ hội Lồng Tồng

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Lập bảng so sánh các nội dung chính của 2 lễ hội

Thông tin/ Lễ hội

Lễ hội Gầu Tào

Lễ hội Lồng Tồng

Thời gian

 

 

Ý nghĩa

 

 

Hoạt động chính

 

 

Thông tin/ Lễ hội
Thời gian

Lễ hội Gầu Tào

- Thường được tổ chức vào - Thường được tổ chức vào những ngày đầu năm
đầu năm mới.
- Mang tính cộng đồng lớn
nhất của người Mông.

Ý nghĩa

Lễ hội Lồng Tồng

- Là dịp để đồng bào người
Mông tụ họp, giao lưu thắt
chặt tình đoàn kết.

mới.
- Mang đậm văn hoá nông nghiệp, phản ánh tâm tư
con người.
- Là nguyện vọng của dân tộc Tày, Nùng: mong
ước cả năm được mùa, khoẻ mạnh và tốt lành.
- Một người đàn ông có uy tín đại diện cho dân bản

- Có các trò chơi dân gian:
Hoạt động chính

cày đường cày đầu tiên, lấy may mắn cho vụ mùa.

kéo co, đánh cù, múa - Chủ lễ và các gia đình trong bản chuẩn bị mâm lễ
khèn, múa ô, thổi sáo, thi
hát đối giao duyên,...

và tiến hành nghi thức cúng tế.
- Có các trò chơi dân gian: đánh quay, kéo co, đẩy
gậy, thi cấy lúa,... đặc biệt là thi ném còn.

Lễ hội Gầu Tào

 Có nghĩa là “hội chơi ngoài trời”.
Þ Nghiêng về tổ chức nghi lễ cảm tạ
trời đất và các trò chơi ngoài trời.

Múa khèn, múa ô trong lễ hội Gầu Tào

Lễ hội Gầu Tào

Lễ hội Gầu Tào của người Mông thường được tổ
chức vào đầu năm mới để cúng tạ trời đất, cầu phúc,
cầu mưa thuận gió hòa và mùa màng bội thu.

Một số hình ảnh khác về lễ hội Gầu Tào

Lễ hội Lồng Tồng

 Có nghĩa là “xuống đồng”.
Þ Nghiêng về các hoạt động liên quan
đến nông nghiệp, các nghi lễ nông
nghiệp cổ xưa.

Đoàn người rước các mâm cỗ để cử
hành lễ cúng trời đất, thần linh

Lễ hội Lồng Tồng

- Lễ hội Lồng Tồng là nghi lễ nông nghiệp cổ xưa của
dân tộc Tày, Nùng.
- Lễ hội thường bắt đầu từ những ngày đầu của năm
mới.

Một số hình ảnh khác về lễ hội Lồng Tồng

Các em hãy theo dõi video về lễ hội Lồng Tồng của
dân tộc Tày ở huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang

TUẦN 8

Thứ Ba, ngày 23 tháng 09 năm 2025

Lịch sử và Địa lí

BÀI 6
MỘT SỐ NÉT VĂN HOÁ Ở
VÙNG TRUNG DU VÀ MIỀN NÚI
PHÍA BẮC (Tiết 2)

PHẦN 2

MÚA HÁT DÂN GIAN

HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI
Quan sát hình 7, 8 (SGK tr.25), đọc
mục Em có biết? và trả lời câu hỏi:
Em hãy kể tên một số loại hình múa
hát dân gian tiêu biểu ở vùng Trung
du và miền núi Bắc Bộ.

Hình 8. Múa xoè Thái (Yên Bái)

Hình 7. Học hát Then (Tuyên Quang)

Hát Then
 Là một loại hình diễn xướng âm nhạc
tín ngưỡng dân gian của đồng bào
Tày, Nùng, Thái ở vùng núi phía Bắc.
 Năm 2019: Di sản Thực hành Then
của người Tày, Nùng, Thái được
UNESCO ghi danh là DI sản văn hóa
phi vật thể đại điện của nhân loại.

Hát Then

Một buổi sinh hoạt hát Then ở xã Trung Yên (Tuyên Quang)

Hát then của

Hát then của

Hát then của

người Tày

người Nùng

người Thái

• Nội dung: kể về cuộc

• Bắt nguồn từ cuộc

• Then nghĩa là Trời.
• Nội dung:
 Kể

về

cuộc

sống

thường ngày ở bản
mường.
 Câu chuyện tình yêu,
cưới hỏi, ma chay.

hành trình lên thiên giới

sống lao động.

để cầu xin thần linh giải

• Nội dung:

quyết vấn đề cho gia chủ.

 Nêu lên những vấn

• Có khả năng chữa bệnh,
đem lại sự bình an, niềm
vui trong cuộc sống.

đề về tín ngưỡng.
 Ca ngợi tình yêu quê
hương, đất nước.

Các em hãy theo dõi video về hát Then của dân tộc Tày

Múa xoè Thái
 Là loại hình múa truyền thống đặc sắc, chiếm vị trí quan trọng trong đời sống
của cộng đồng người Thái ở các tỉnh vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.

Múa xoè Thái
 Thể hiện tinh thần bình đẳng, không
phân biệt giới tính, độ tuổi.
 Là biểu tượng cho nghệ thuật vũ đạo,
âm nhạc, trang phục và ứng xử văn
hoá của cộng đồng người Thái.
 Năm 2021, UNESCO ghi danh nghệ
thuật xòe Thái là Di sản văn hóa phi vật
thể đại diện của nhân loại.

Các em hãy theo dõi video về múa Xòe Thái được UNESCO vinh danh
là Di Sản Văn Hóa Phi Vật Thể Đại Diện Của Nhân Loại

NỘI DUNG

• Múa hát dân gian là những loại hình nghệ thuật
độc đáo, mang đậm bản sắc văn hoá.

PHẦN 3

CHỢ PHIÊN VÙNG CAO

HOẠT ĐỘNG NHÓM
 Quan sát hình 9, 10, đọc thông tin và trả lời câu hỏi:

Hình 9. Nông sản được bày bán tại chợ
phiên của người Mông (Tuyên Quang)

Hình 10. Một góc chợ phiên (Điện Biên)

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Chợ phiên vùng cao được tổ chức
vào thời gian nào?

Nhận xét về hàng hóa được bán tại
chợ phiên?

 Thời gian: tổ chức mỗi tuần một lần, thường
là ngày chủ nhật.
 Hàng hoá: được bày bán rất mộc mạc, không
cầu kì, thường là sản phẩm nông nghiệp, thủ
công do chính người dân làm ra.
 Mỗi người chọn cho mình một góc và trải
hàng ra bán.
 Việc mua và bán diễn ra vui vẻ, thuận mua
vừa bán.

Chợ phiên Bắc Hà (tỉnh Lào Cai)

 Những người đến chợ không chỉ mua bán, trao đổi hàng hoá, mà còn
để gặp gỡ bạn bè, giao duyên, giao lưu văn hoá,...

Một số hình ảnh khác về chợ phiên vùng cao

Khu vực bán vải, các sản phẩm dệt,…

Khu vực bán các mặt hàng nông sản

Chợ phiên Bắc Hà
• Thời gian: Chủ nhật hàng tuần.
• Hàng hóa buôn bán: thổ cẩm, ẩm thực, ngựa Bắc Hà, công cụ
lao động,...
• Chợ phiên Bắc Hà được đánh giá là chợ đẹp và hấp dẫn nhất
Đông Nam Á.
• Hiện nay, nhiều du khách chọn chợ phiên Bắc Hà là điểm hẹn
không thể thiếu khi đến Lào Cai.

Các em hãy theo dõi video về chợ phiên vùng cao

NỘI DUNG
• Chợ phiên là nét văn hóa độc đáo của các dân tộc
vùng Trung du và miền núi phía Bắc.
• Mỗi tuần chợ phiên tổ chức họp một lần và bán các
nông sản, sản phẩm thủ công do chính người dân
làm ra.

TRÒ CHƠI
HÁI TÁO

Câu 1. Đâu là lễ hội mang đậm bản sắc văn hóa
dân tộc ở vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ?

A. Lễ hội Đua bò bảy núi

C. Lễ hội Bà chúa xứ núi Sam

B. Lễ hội Lồng Tồng

D. Lễ hội Tống Ôn

Câu 2. Đặc trưng của lễ hội Gầu Tào là:

A. Thường được tổ chức vào những
ngày cuối năm

C. Là nguyện vọng của dân tộc Tày,
Nùng với mong ước cả năm được
mùa, khỏe mạnh

B. Mang đậm văn hóa nông nghiệp,

D. Là dịp đồng bào người Mông tụ

phản ánh tâm tư

họp, giao lưu thắt chặt tình đoàn kết

Câu 3. Loại hình diễn xướng âm nhạc tín ngưỡng
dân gian của đồng bào Tày, Nùng, Thái phía Bắc là?

A. Hát Then

C. Hát Chầu văn

B. Hát Bài chòi

D. Hát Xẩm

Câu 4. Ý nào dưới đây đúng khi nói về Múa xòe Thái?

A. Là loại hình múa truyền thống đặc

C. Là biểu tượng cho nghệ thuật vũ

sắc, chiếm vị trí quan trọng trong đời

đạo, âm nhạc, trang phục và ứng xử

sống

văn hoá

B. Thể hiện tinh thần bình đẳng,
không phân biệt giới tính, độ tuổi

D. Tất cả A, B, C đều đúng

Câu 5. Chợ phiên vùng cao có điểm khác biệt nào
so với các chợ ở vùng đồng bằng?
A. Hàng hóa bày bán mộc mạc,

C. Được tổ chức mỗi tuần một

không cầu kì

lần

B. Là nơi giao lưu văn hóa giữa
các dân tộc

D. Tất cả A, B, C đều đúng

LUYỆN TẬP
Mô tả về một lễ hội văn hóa của các dân tộc ở
vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ?

Lễ hội Hoa Ban Điện Biên
• Thời gian: Được tổ chức vào tháng 2 âm lịch.
• Hoạt động:
 Tổ chức các nghi thức tâm linh, trò chơi dân gian, múa xòe bên bếp lửa.
 Trưng bày, triển lãm, thi người đẹp Hoa Ban,....
• Ý nghĩa:
 Khắc họa rõ nét vẻ đẹp văn hóa, tinh thần của hoa ban trong đời sống
của đồng bào các dân tộc.
 Quảng bá vẻ đẹp thiên nhiên, văn hóa và những tiềm năng du lịch của
Điện Biên nói riêng, vùng Tây Bắc nói chung.

VẬN DỤNG

Yêu cầu: Trong vai một hướng dẫn
viên du lịch, hãy giới thiệu một nét văn
hóa đặc trưng của người dân vùng
Trung du và miền núi Bắc Bộ.

Gợi ý:
 Sưu tầm hình ảnh, thông tin, tư liệu trên báo,
sách, internet,...
 Nội dung chính:
 Tên lễ hội, loại hình dân gian, cảnh họp chợ
phiên,...
 Những nét đặc sắc của nét văn hóa đó.
 Tình cảm, mong muốn của em.