Khởi động
Video đề cập công trình kiến
trúc tiêu biểu của quốc gia cổ
đại nào. Nêu hiểu biết của
em về công trình đó?

Kim tự tháp Giza (Ai Cập)

Tượng thần Zeus ở Olympia
(Hy Lạp)
Vườn treo Babylon (Iraq)

Đền thờ thần Artemis
(Thỗ Nhĩ Kỳ)

Bảy kì quan
thế giới cổ đại
Lăng Halicarnassus
(Thổ Nhĩ Kỳ)

Tượng thần Mặt Trời ở Rhodes (Hy
Lạp)

Hải đăng
Alexandria (Hy Lạp)

Vườn
treo
Babylon
(Iraq)

BÀI 7. LƯỠNG HÀ CỔ ĐẠI

Nội dung
I
ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN

II

III

QUÁ TRÌNH THÀNH

NHỮNG THÀNH TỰU

LẬP NHÀ NƯỚC CỔ

VĂN HOÁ TIÊU BIỂU

ĐẠI LƯỠNG HÀ

Học xong bài này em sẽ
Nêu được những tác động của điều kiện tự
nhiên với sự hình thành nền văn minh
Lưỡng Hà cổ đại.
Trình bày được quá trình thành lập nhà nước
của người Lưỡng Hà
Nêu được những thành tựu chủ yếu về văn
hoá ở Lưỡng Hà cổ đại.

I. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN
Dựa vào Hình 7.2. Lược đồ Lưỡng Hà cổ đại, hình
7.1, phim tư liệu và kiến thức đã học, em hãy:
Xác định vị trí vùng đất Lưỡng Hà và hai
con sông Ơ-phơ-rat, Ti-gơ-rơ
Em hãy chỉ ra điểm khác nhau về điều kiện tự
nhiên giữa Ai Cập cổ đại và Lưỡng Hà cổ đại?
Điều kiện tự nhiên đó tác động như thế
nào đến nền văn minh Lưỡng Hà cổ đại?

I. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN
Dựa vào Hình 7.2. Lược đồ Lưỡng Hà cổ đại, hình
7.1, phim tư liệu và kiến thức đã học, em hãy:
Xác định vị trí vùng đất Lưỡng Hà và hai
con sông Ơ-phơ-rat, Ti-gơ-rơ
Em hãy chỉ ra điểm khác nhau về điều
kiện tự nhiên giữa Ai Cập cổ đại và
Lưỡng Hà cổ đại?
Điều kiện tự nhiên đó tác động như thế
nào đến nền văn minh Lưỡng Hà cổ đại?

Mê-dô-pô-ta-mi
-rơ
gơ
Ti-

Ơph
ơ-r
at

I. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN
- Lưỡng Hà nằm ở khu vực Tây Á, bên lưu
vực các con sông lớn Ơ-phơ-rát, Ti-gơ-rơ.

AI CẬP
Nằm ở Đông Bắc châu Phi
Có sông Nin.

Ai Cập có sự cô lập khá nhiều về
địa hình, có sa mạc bao quanh tạo
thành các ranh giới tự nhiên.

LƯỠNG HÀ
Nằm ở khu vực Tây Nam Á
Có sông: Ti-gơ-rơ và Ơ-phơ-rát

Lưỡng Hà là vùng bình nguyên rộng
mở, bằng phẳng không có biên giới
thiên nhiên hiểm trở, đi lại dễ dàng.
Tại sao nhiều người Lưỡng Hà lại trở
thành thương nhân?

I. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN
- Lưỡng Hà nằm ở khu vực Tây Nam Á,
bên lưu vực các con sông lớn Ơ-phơ-rát,
Ti-gơ-rơ.
- Địa hình bằng phẳng, rộng lớn
 Tác động của điều kiện tự nhiên:
+ Biết làm nông nghiệp từ rất sớm.
+ Hoạt động buôn bán, trao đổi hàng hoá
phát triển.
Tạo điều kiện cho nhà nước ra đời.
Khảm trên lăng mộ hoàng gia Ur

II. QUÁ TRÌNH THÀNH LẬP NHÀ NƯỚC CỔ ĐẠI LƯỠNG HÀ

Sơ đồ tiến trình lịch sử nhà nước Lưỡng Hà cổ đại

Đọc thông tin mục II, quan sát sơ đồ tiến trình lịch sử nhà
nước Lưỡng Hà cổ đại, hình 7.2 SHS trang 38, 39 và bài
tập nối cột thực hiện nhiệm vụ sau:
1. Nối thông tin của 2 cột với nhau thể hiện đúng nội dung
quá trình ra đời nhà nước Lưỡng Hà cổ đại.
2. Kể tên những thành thị gắn với những nhà nước cổ đại
Lưỡng Hà

II. QUÁ TRÌNH THÀNH LẬP NHÀ NƯỚC CỔ ĐẠI LƯỠNG HÀ
- Khoảng 3500 năm TCN, người Xu-me
xây dựng những quốc gia thành thị
 những nhà nước đầu tiên của người
Lưỡng Hà.

Nền văn minh của người Xu-me

II. QUÁ TRÌNH THÀNH LẬP NHÀ NƯỚC CỔ ĐẠI LƯỠNG HÀ
- Khoảng 3500 năm TCN, người Xu-me
xây dựng những quốc gia thành thị
 những nhà nước đầu tiên của người
Lưỡng Hà.
- Sau người Xu-me, nhiều tộc người
khác thay nhau làm chủ Lưỡng Hà và
lập nên những đế chế hùng mạnh.

Thời gian
3500 TCN
2330 TCN
1792 TCN
1250 TCN
626 TCN
539 TCN

Vương quốc
Quốc gia thành thị của người Xu-me
Đế chế của người Ác-các
Đế chế của người Ba-bi-lon
Đế chế của người Át-xi-ri
Đế chế của người Can-đê (Tân Ba-bi-lon)
Người Ba Tư xâm chiếm Lưỡng Hà

Vương quốc Tân Babilon của người Can-đê

Ảnh minh họa đế chế Át-xi-ri

Ác-các là đế chế đầu tiên trên thế giới.

Ảnh minh họa đế chế Babilon

II. QUÁ TRÌNH THÀNH LẬP NHÀ NƯỚC CỔ ĐẠI LƯỠNG HÀ
- Khoảng 3500 năm TCN, người Xu-me
xây dựng những quốc gia thành thị
 những nhà nước đầu tiên của người
Lưỡng Hà.
- Sau người Xu-me, nhiều tộc người
khác thay nhau làm chủ Lưỡng Hà và
lập nên những đế chế hùng mạnh.
- Nhiều thành thị được xây dựng, nổi
tiếng nhất là thành Ba-bi-lon.
- Năm 539 TCN, người Ba Tư xâm lược
Lưỡng Hà
=> Lịch sử cổ đại Lưỡng Hà kết thúc

III. NHỮNG THÀNH TỰU VĂN HÓA TIÊU BIỂU

Dựa vào SGK trang 39,40 hoàn thành sơ đồ tư duy về thành tựu
văn hoá tiêu biểu của Lưỡng Hà cổ đại. Giới thiệu về một thành tựu
mà em ấn tượng nhất? Vì sao?

III. NHỮNG THÀNH TỰU VĂN HÓA TIÊU BIỂU
số học, nổi bật là hệ thống
đếm lấy số 60 làm cơ sở.

- Chữ
hình nêm
(hình góc nhọn).
-Sử thi Gin-ga-met
(Gilgames)

Bộ luật thành văn Ha-mu-ra-bi
(1750 TCN)

- Thành Ba-bi-lon
với Vườn treo Babi-lon…

VĂN HÓA LƯỠNG HÀ CỔ ĐẠI
1. Chữ viết
- Khoảng 3500 TCN, người Xume ở khu vực
Lưỡng Hà cũng sáng tạo ra chữ viết của
mình.
- Chữ tiết hình là do người Xume phát minh
ra. Về sau, nó trở thành thứ chữ mẹ đẻ của
các quốc gia cổ đại vùng Lưỡng Hà như
Áccát, Babilon, Átxiri, Batư

Văn học
- Văn học Lưỡng Hà gồm
nhiều thể loại: văn học
dân gian truyền miệng,
các truyền thuyết tôn giáo
và sử thi
- Ti ê u b i ể u : C u ộ c t ra n h
cãi giữa ngựa và bò; Nạn
hồng thủy; truyện anh
hùng ca Gingamét

Bộ luật Hammurabi
• Bộ luật Hammurabi cho các nhà khảo cổ biết rất nhiều về
cuộc sống của người dân Babylon.
• Tấm bia diorite – ghi lại bộ luật là một tảng đá lớn hình
ngón tay khổng lồ. Nó cao khoảng 2,1 mét và rộng 0,6
mét, chứa khoảng 4000 dòng với 282 điều luật.
• Ở trên cùng, hay còn gọi là "đầu ngón tay", của tấm bia là
hình chạm khắc của Vua Hammurabi được thần Mặt Trời
Shamash của Babylon ban cho pháp luật.

Một số điều luật Hamurabi
• Điều 1. Nếu một người tố cáo và buộc tội người khác mà không
chứng minh được, anh ta sẽ bị buộc tội chết.
• Điều 195.Nếu con trai đánh bố của anh ta thì tay anh ta phải bị chặt
đi.
• Điều 196. Nếu đàn ông móc mắt của người đàn ông khác thì mắt
anh ta cũng bị móc.
• Điều 197. Nếu đàn ông đánh vỡ xương của người đàn ông khác thì
xương của anh ta cũng bị đánh vỡ.
• Điều 229. Nếu một người xây dựng một ngôi nhà cho một người
đàn ông mà ngôi nhà bị sụp đổ làm người chủ nhà bị thiệt mạng,
người xây nhà sẽ bị buộc tội chết.

Phát minh ra chữ số; hệ
đếm theo cơ số 60; biết
cách làm 4 phép tính
cộng, trừ, nhân, chia cho
tới 1 triệu, họ còn biết
phân số, lũy thừa, căn
bậc hai, bậc ba, biết giải
phương trình ba ẩn số.
Số học

Toán
học
- Tính được diện tích các
hình chữ nhật, hình tam
giác, hình thang, hình
tròn.
- Phát hiện ra mối quan
hệ giữa cạnh huyền với
hai cạnh của một tam
giác vuông

Hình học

Nghệ thuật
kiến trúc và
điều khắc

Các công trình kiến trúc
ở Lưỡng Hà chủ yếu
được xây dựng bằng gạch
nung hoặc gạch sống

Thành Babilon; Vườn
treo Babilon ; Tấm
bia đá Naramxin; cột
đá khắc bộ luật
Hămmurabi

Vườn treo Ba-bi-lon là một trong Bảy kỳ quan thế giới cố đại.

Vườn treo Babylon

• Vườn Treo Babylon là một trong Bảy
kỳ quan thế giới cố đại.
• Nó được xây dựng một chuỗi vườn bậc
thang, có đủ các loại cây, cây bụi và
cây leo đa dạng, tạo nên một ngọn núi
xanh lớn được đắp bởi gạch bùn.
• Theo một truyền thuyết, vườn treo
được xây dựng bởi Nebuchadnezzar II
(605- 562 TCN), dành tặng cho vợ của
mình, Amytis người Media, để làm bà
khuây khỏa nỗi nhớ quê hương.

III. NHỮNG THÀNH TỰU VĂN HÓA TIÊU BIỂU

Lĩnh vực

Thành tựu văn hóa

Chữ viết và -Chữ hình nêm (thiên niên kỷ IV TCN)
văn học
- Bộ sử thi Gin-ga-mét
Luật pháp

Bộ luật thành văn Ha-mu-ra-bi

Toán học

Giỏi về số học nổi bật là hệ thống đếm lấy
số 60 làm cơ sở.

Các công trình bằng gạch, đất sét, tiêu biểu
Kiến trúc –
Vườn treo Ba-bi-lon
Điêu khắc

Phát minh ra bánh xe
• Mặc dù không ai biết ai là người đã phát minh bánh xe… tuy nhiên, bánh xe
cổ nhất được phát hiện ở Lưỡng Hà vào khoảng 3.500 trước Công nguyên.
• Bánh xe này được cho là do người Sumer chế tạo. Nó được làm bằng ván gỗ
ghép lại với nhau. Hình ảnh dưới đây mô tả ngắn gọn các giai đoạn phát
triển của bánh xe.

KẾT LUẬN
Lưỡng Hà cổ đại đạt nhiều thành tựu quan
trọng, nổi bật có giá trị, đóng góp đối với
nền văn minh nhân loại như: chữ viết, văn học,
toán học, luật pháp, kiến trúc – điêu khắc,…

AI NHANH HƠN

A. thiên niên kỉ IV
TCN.

Câu 1. Nhà nước Lưỡng Hà cổ đại ra đời
vào khoảng
A. thiên niên kỉ IV TCN.
B. thiên niên kỉ III TCN.
C. thế kỉ IV TCN.
D. thế kỉ III TCN.

C. Ti-grơ và Ơ-phrát.

Câu 2. Nhà nước Lưỡng Hà cổ đại được hình
thành trên lưu vực sông
A. Nin.
B. Trường Giang và Hoàng Hà.
C. Ti-grơ và Ơ-phrát.
D. Hằng và Ấn.

B. En-xi.

Câu 3. Người đứng đầu nhà nước Lưỡng
Hà cổ đại được gọi là
A. Pha-ra-ông.
B. En-xi.
C. Thiên tử.
D. Thiên hoàng.

B. Vườn treo Ba-bi-lon.

Câu 3. Công trình nào của cư dân Lưỡng Hà cổ
đại được công nhận là kỳ quan thế giới cổ đại?
A. Tượng Nhân sư.
B. Vườn treo Ba-bi-lon.
C. Cổng I-sơ-ta.
D. Khu lăng mộ Gi-za.

A. Được các con sông lớn
bồi đắp phù sa, tạo nên
những đồng bằng màu mỡ.

Câu 4. Tại sao ngành kinh tế nông nghiệp phát triển sớm và
mạnh ở Lưỡng Hà cổ đại?
A. Được các con sông lớn bồi đắp phù sa, tạo nên những đồng
bằng màu mỡ.
B. Địa hình chia cắt, những vùng đồng bằng nhỏ và hẹp.
C. Giáp Địa Trung Hải và vịnh Ba Tư cung cấp nguồn nước
tưới dồi dào.
D. Các Pha-ra-ông và En-xi đưa ra những chính sách phát
triển kinh tế nông nghiệp.

C. Hệ đếm 60.

Câu 5. Thành tựu nào sau đây của người
Lưỡng Hà cổ đại còn sử dụng đến ngày nay?
A. Chữ tượng hình
C. Hệ đếm 60.

B. Hệ đếm thập phân.
D. Thuật ướp xác.

B. đất sét. 

Câu 6. Chữ viết của người Lưỡng Hà viết trên
A. thẻ tre.
B. đất sét
C. giấy.
D. mai rùa.

Kể tên những đồ vật xung quanh em có ứng dụng
thành tựu toán học của người Lưỡng Hà cổ đại?

Thử thách dành cho bạn:
Bạn có thể viết tên mình sử
dụng bảng chữ cái của người
Sume?

Bảng chữ cái của người Sume

!
M
E
C
Á
C
N
Ơ
CẢM
!
T
Ố
T
C
Ọ
H
M
CHÚC CÁC E