THÂN MẾN CHÀO ĐÓN
CẢ LỚP ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI!

CHƯƠNG 3. ĐẠI CƯƠNG HOÁ HỮU CƠ

BÀI 8: HỢP CHẤT HỮU CƠ
VÀ HÓA HỌC HỮU CƠ

NỘI DUNG BÀI HỌC
01

02

Hợp chất hữu

Nhóm chức và

cơ và hóa học

phổ hồng ngoại

hữu cơ

(IR)

01
HỢP CHẤT HỮU CƠ VÀ
HÓA HỌC HỮU CƠ

Tìm hiểu khái niệm hợp chất hữu cơ và hóa học hữu cơ
Quan sát Hình 8.1 và 8.2 SGK trang 46:

Tìm hiểu khái niệm hợp chất hữu cơ và hóa học hữu cơ
Quan sát Hình 8.1 và 8.2 SGK trang 46:

Nhận xét sự khác nhau về thành phần nguyên tố của các
hợp chất hữu cơ và hợp chất vô cơ trong một số sản phẩm
hình 8.1 và nguyên liệu ở hình 8.2. Hãy cho biết nguyên tố
nào luôn có trong thành phần của hợp chất hữu cơ.
Trong hợp chất hữu cơ

Trong hợp chất vô cơ

Đều có nguyên tố Carbon và

Có thể có hoặc không

một số nguyên tố khác (H, O,...)

có nguyên tố Carbon (C)

Nguyên tố Carbon (C) luôn có trong hợp chất hữu cơ.

Tìm hiểu thông tin SGK và nêu khái niệm hợp chất hữu cơ và
hóa học hữu cơ.

Hợp chất
của carbon

Là hợp chất hữu cơ, trừ một số hợp
chất như các oxide của carbon, muối
carbonate, các carbide,...

KHÁI NIỆM
Hóa học

Là ngành hoá học chuyên nghiên cứu

hữu cơ

các hợp chất hữu cơ.

Thảo luận nhóm đôi
Luyện tập (SGK - tr.47)
Trong các chất sau Na2CO3,

Hợp chất hữu cơ:
CH3COONa, C2H5Br, CHCl3, HCOOH

BaCl2, MgSO4, CH3COONa,
C2H5Br, CaO, CHCl3, HCOOH.
Xác định chất nào là hợp chất
hữu cơ, chất nào là hợp chất
vô cơ trong các chất trên

Hợp chất vô cơ:
Na2CO3, BaCl2, MgSO4, CaO

Tìm hiểu đặc điểm chung của các hợp chất hữu cơ
Thảo luận nhóm 4-5 HS
Xác định loại liên kết liên kết cộng hóa trị, liên kết ion trong phân tử
các hợp chất hữu cơ ở hình 8.3

Đa số liên kết hóa học trong

Hợp chất CH3COONa

phân tử hợp chất hữu cơ ở hình

có thêm liên kết ion giữa

8.3 có liên kết cộng hóa trị.

CH3COO- và Na+

So sánh nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi của các chất hữu cơ và
các chất vô cơ trong bảng 8.1 và giải thích.
Bảng 8.1. Nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi của một số hợp chất
Chất
Nhiệt độ nóng
chảy (oC)
Nhiệt độ sôi (oC)

C2H5OH

CH2Cl2

KOH

CaCl2

-114,14

-95

406

775

78,3

39,8

1 327

1 935

Do các liên kết ion thường có
nhiệt độ sôi lớn hơn so với các
chất có liên kết cộng hoá trị.

Thấp hơn

Quan sát bảng 8.2 nhận xét về tính tan của các hợp chất hữu cơ
trong dung môi nước và một số dung môi hữu cơ.
Bảng 8.2. Tính tan của một số hợp chất hữu cơ

Ít tan hoặc không
tan trong nước

Tan nhiều trong
dung môi hữu cơ

Xét phản ứng tách nước của butan-2-ol:

Nhận xét đặc điểm cấu tạo của hai

Sản phẩm tạo thành có số

sản phẩm tạo thành trong phản

lượng nguyên tử C, H như

ứng tách nước của butan - 2 - ol.

nhau, nhưng đặc điểm liên kết
(vị trí liên kết đôi) khác nhau.

KẾT LUẬN: Đặc điểm chung của các hợp chất hữu cơ

Đặc điểm chung

Đặc điểm liên kết

thường là liên kết cộng hoá trị.

Thường có nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi
Tính chất vật lí

thấp, không tan hoặc ít tan trong nước, tan nhiều
trong dung môi hữu cơ.
Đa số đều dễ cháy, kém bền với nhiệt nên dễ bị

Tính chất hóa học

phân huỷ bởi nhiệt. Phản ứng thường xảy ra
chậm, không hoàn toàn và không theo một hướng
nhất định nên tạo thành hỗn hợp các sản phẩm.

Phân loại các hợp chất hữu cơ

Nhận xét thành phần nguyên tố
của hydrocarbon và dẫn xuất của

Tiếp tục thảo luận nhóm

hydrocarbon trong hình 8.5 và 8.6

Trong thành phần phân tử chỉ chứa hai nguyên tố là
carbon và hydro.

Ngoài C, H ra còn có một số hay nhiều nguyên tố khác như
O, N, S, Cl...

KẾT LUẬN
Phân loại hợp chất hữu cơ:
Hợp chất hữu cơ

Hydrocarbon

Dẫn xuất
hydrocarbon

Tạo thành từ 2

Ngoài C, H còn có các

nguyên tố C, H

nguyên tố như: O, S, N, Cl,...

Luyện tập (SGK - tr.48)
Cho các hợp chất hữu cơ sau: CH3COONa, C2H5Br, C2H6,
CHCl3, HCOOH, C6H6. Cho biết chất nào là hydrocarbon,
chất nào là dẫn xuất hydrocarbon.

Hydrocarbon:

Dẫn xuất của hydrocarbon:

C2H 6, C 6H 6

CH3COONa, C2H5Br, CHCl3,
HCOOH

02
NHÓM CHỨC VÀ
PHỔ HỒNG NGOẠI (IR)

Tìm hiểu khái niệm nhóm chức và một số loại nhóm chức cơ bản
Thảo luận nhóm đôi
So sánh thành phần nguyên tố và cấu tạo phân tử của ethanol và dimethyl
ether. Nhận xét về khả năng phản ứng của hai chất này với sodium.

2CH3–CH2–OH + 2Na 2CH3–CH2–ONa + H2
ethanol
CH3–O–CH3 + Na không phản ứng
dimethyl ether

So sánh:



ethanol

dimethyl ether

CH3–CH2–OH

CH3–O–CH3

Giống nhau: Thành phần nguyên tố 2 chất (đều có 2 nguyên tử C,
6 nguyên tử H và 1 nguyên tử O)



Khác nhau: Vị trí nguyên tử O

Ethanol có nhóm - OH
Dimethyl ether có nhóm -O-

Nhận xét: Ethanol tác dụng được với Na, dimethyl ether
không tác dụng được với Na.

Mở rộng: Video phản ứng giữa ethanol và sodium

GHI NHỚ
Nhóm chức là nguyên tử hoặc nhóm nguyên tử gây ra
những tính chất đặc trưng của hợp chất hữu cơ.
Một số nhóm chức cơ bản:
‒ OH

‒O‒

‒ NH2

‒ NH ‒

Luyện tập (SGK - tr.49): Chỉ ra nhóm chức của các chất hữu cơ sau:
Chất hữu cơ

(1) C2H5 ‒ O ‒ C2H5

Nhóm chức

‒O‒

(2) C6H5 ‒ NH2

‒ NH2

(3) C2H5 ‒ CHO

‒ CHO

(4) C2H5 ‒ COOH

‒ COOH

(5) CH3 ‒ CO ‒ CH2 ‒ CH3

‒ CO ‒

(6) CH3 ‒ OH

‒ OH

(7) CH3COOC2H5

‒ COO ‒

Dự đoán một số nhóm chức cơ bản dựa vào bảng tín hiệu
phổ hồng ngoại (IR)
Nghiên cứu SGK trang 50, thảo luận trả lời câu hỏi:
Từ dữ liệu bảng 8.4 và
quan sát hình 8.7, hãy chỉ
rõ peak đặc trưng và số
sóng đặc trưng số sóng
tương ứng của nhóm OH
của benzyl alcohol.

Peak đặc trưng của nhóm OH có số

Trong phân tử benzyl alcohol,

sóng trong khoảng 3600 - 3300 cm-1

peak của nhóm OH là 3330.

KẾT LUẬN
 Phương pháp phổ hồng ngoại (IR) là phép đo sự
tương tác của bức xạ hồng ngoại với vật chất.
 Dựa vào phổ hồng ngoại, có thể xác định sự có mặt
của một số nhóm chức cơ bản trong phân tử hợp
chất hữu cơ.

ĐƯỜNG LÊN ĐỈNH
OLYMPIA

1

Câu hỏi: Trong thành phần phân tử hợp chất hữu
cơ nhất thiết phải có nguyên tố
A. carbon

B. hydrogen

C. oxygen

D. nitrogen

ĐÁP ÁN

A
Answer

2

Câu hỏi: Dãy các hợp chất nào sau đây là hợp
chất hữu cơ?
A. CH4, C2H6, CO

B. C6H6, CH4, C2H5OH

C. CH4, C2H2, CO2

D. C2H2, C2H6O, BaCO3

ĐÁP ÁN

B
Answer

3

Câu hỏi: Thành phần phần trăm về khối lượng
của nguyên tố C trong C3H8O là
A. 30%

B. 40%

C. 50%

D. 60%

ĐÁP ÁN

D
Answer

4

Câu hỏi: Dựa vào thành phần phân tử, hợp chất
hữu cơ được chia thành mấy loại chính?
A. 1

B. 2

C. 3

D. 4

ĐÁP ÁN

B
Answer

5

Câu hỏi: Chất nào sau đây thuộc loại hợp chất
hữu cơ?
A. CO2

B. CO

C. K2CO3

D. CH4

ĐÁP ÁN

D
Answer

6

Câu hỏi: Chất nào sau đây không thuộc dẫn xuất
hydrocarbon?
A. CH3OH

B. CH3Cl

C. CH3CH2CH3

D. CH3COONa

ĐÁP ÁN

C
Answer

VẬN DỤNG
Hãy liệt kê một số hợp chất hữu cơ có ứng dụng trong đời
sống và sản xuất.
Ví dụ:

Nhiên liệu
Dung môi pha chế vecni,
dược phẩm, nước hoa,...

Bia

ethanol

C10H8

CH3OH

CH3COOH

Dùng làm chất chống

Dùng sản xuất acetic

Dùng để điều chế nhiều

gián (băng phiến),...

acid, formaldehyde,...

hợp chất quan trọng

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
01

02

03
Chuẩn bị bài sau -

Ôn tập kiến thức

Hoàn thành bài tập

Bài 9: Phương pháp

đã học

trong SGK và SBT

tách và tinh chế hợp
chất hữu cơ

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ CHÚ Ý
LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!