CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
BÀI HỌC LỊCH SỬ 8

1

Đây là Quốc kì của
những quốc gia nào?

Tại sao
bến cảng
Quảng
Châu của
Trung
Quốc lại
treo cờ
của Tây
Ban Nha,
Mỹ, Anh,
Hà Lan?

= > Lá cờ của Tây Ban Nha,
Mỹ, Anh, Hà Lan xuất hiện
tại bến cảng Quảng Châu
(Trung Quốc): xác nhận sự
hiện diện của các công ty tư
bản lớn từ các nước Âu - Mỹ
đến làm ăn, buôn bán tại
Trung Quốc lúc bấy giờ.
= > Đây là một trong các
biểu hiện của quá trình
chuyển sang thời kì chuyển
sang chủ nghĩa đế quốc của
các nước tư bản.

Chương 4: CHÂU ÂU VÀ NƯỚC MỸ TỪ CUỐI THẾ KỈ
XVIII ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XX
BÀI 9: CÁC NƯỚC ANH, PHÁP, ĐỨC, MỸ CHUYỂN SANG
GIAI ĐOẠN CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC

BÀI 9: CÁC NƯỚC ANH, PHÁP, ĐỨC,MỸ CHUYỂN
SANG GIAI ĐOẠN CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC
1. Những nét chính về quá trình hình thành của chủ
nghĩa đế quốc

1. Dựa vào hình 9.1, tư liệu 9.2 và
thông tin trong bài, nêu các biểu hiện
của quá trình hình thành chủ nghĩa
đế quốc ở châu Âu và Mỹ.

2. Chủ nghĩa tư bản
phát triển thành chủ
nghĩa đế quốc vào thời
điểm nào?

Em hiểu
công ty
độc quyền
là như thế
nào?

Minh họa công ty độc quyền

Tổ chức độc quyền là liên minh giữa những nhà tư
bản to để tập trung vào trong tay một phần to
(thậm chí toàn bộ) món hàng của một ngành, cho
phép liên minh này phát huy ảnh hưởng quyết
định đến quá trình sản xuất và lưu thông của lĩnh
vực đó.
 Mục đích: tối đa hóa lợi nhuận, chiếm vị trí độc
tôn trên thị trường trong việc cung cấp sản phẩm
hoặc dịch vụ.

Các-ten (Cartel)

là hình thức
đơn vị độc
quyền dựa trên
sự kí kết hiệp
định giữa các xí
nghiệp thành
viên

Các hình thức
độc quyền
Tờ-rớt (Trust)

thống nhất cả việc
sản xuất và tiêu thụ
vào tay một ban
quản trị chung, còn
các thành viên trở
thành các cổ đông.

Xanh-đi-ca(Syndicate)

là thể loại tổ chức
độc quyền trong đó
việc tiêu thụ hàng
hóa do một ban
quản trị chung đảm
nhiệm, nhưng sản
xuất vẫn là công
việc độc lập của mỗi
thành viên.

Mục đích: tối đa hóa lợi nhuận, chiếm vị trí độc tôn trên
thị trường trong việc cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ.

1. Những nét chính về quá trình hình thành của chủ
nghĩa đế quốc
- Sự xuất hiện của các tổ chức độc quyền:
+ Khoảng 30 năm cuối thế kỉ XIX, xuất hiện các công ty
độc quyền, kiểm soát gần như hoàn toàn ngành công
nghiệp.
+ Kiểm soát toàn bộ các ngành công nghiệp là: các-ten
(Đức), xanh-đi-ca (Pháp), tơ-rớt (Mỹ).

1. Những nét
chính về quá
trình hình
thành của chủ
nghĩa đế quốc
Em hãy hình
dung
các
thuộc
địa
khu vực ảnh
hưởng của
mỗi đế quốc
trên
lược
đồ?

BÀI 9: CÁC NƯỚC ANH, PHÁP, ĐỨC, MỸ CHUYỂN SANG GIAI ĐOẠN CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC

1. Những nét chính về quá trình hình thành của chủ nghĩa đế quốc

- Cuối thế kỉ XIX, các công ti độc quyền lớn ra đời đã
lũng đoạn thị trường và nền kinh tế, chi phối đời sống
chính trị, xã hội ở mỗi nước.
- Tư bản công nghiệp + tư bản ngân hàng => tư bản tài
chính => Tăng cường xuất khẩu tư bản.
- Các nước tư bản tăng cường cạnh tranh và xâm lược
thuộc địa => Chủ nghĩa đế quốc ra đời.

-Sự ra đời của tư bản tài chính:
+ Ngân hàng lớn hình thành, trực tiếp tham gia kinh doanh
công nghiệp.
+ Sự kết hợp giữa tư bản ngân hàng và tư bản công nghiệp
tạo nên tư bản tài chính
- Hoạt động xuất khẩu tư bản và tranh giành thuộc
địa: Hoạt động xuất khẩu tư bản: đầu tư, sản xuất kinh
doanh ở các nước thuộc địa và phụ thuộc, cho vay lãi,
giành quyền kiểm soát qua thâu tóm cổ phiếu,…
→ Tăng cường cạnh tranh xâm lược thuộc địa. => Chủ
nghĩa đế quốc ra đời.

2. Những chuyển biến lớn về kinh tế , chính sách đối nội, đối
ngoại của các đế quốc Anh, Pháp, Đức, Mỹ từ cuối thế kỉ
XIX đến đầu thế kỉ XX

- Nhóm 1-2: Những chuyển biến về kinh tế của các
nước đế quốc Anh, Pháp, Đức Mỹ?
- Nhóm 3: Chính sách đối nội, đối ngoại của các nước
đế quốc Anh, Pháp, Đức, Mỹ?
- Nhóm 4: Từ lược đồ 9.5, hãy xác định vị trí thuộc
địa của các nước đế quốc Anh, Pháp Đức, Mỹ?

a. Những chuyển biến lớn về kinh tế

XUẤT KHẨU TƯ BẢN CỦA TƯ SẢN ANH
ĐẦU TƯ SẢN XUẤT

TRONG NƯỚC

THUỘC ĐỊA

Nguyên liệu

Nhập từ nước
ngoài

Tại chỗ

Nhân công

Trả lương cao

Trả lương thấp

Hàng hóa

Mang ra nước
ngoài bán

Tiêu thụ tại chỗ

Lợi nhuận

Thấp hơn

Cao hơn

1

Anh
Pháp
Đức
Mĩ

2

3

4

Mĩ
Đức

1. Tại sao
vị trí kinh
tế Mỹ lại có
sự thay đổi
như vậy?
Anh
Pháp

Cuối thế kỉ XVIII- đầu thế kỉ XIX Cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX
Vị trí công nghiệp các nước Anh, Pháp, Đức, Mĩ

1. Mỹ tiến hành Cách mạng
công nghiệp muộn, thừa hưởng
thành tựu từ Anh, tập trung cải
tiến máy móc, hợp lý hoá sản
xuất. Tài nguyên phong phú,
đất nước hoà bình lâu dài…

? Sức mạnh
của các tổ
chức
độc
quyền ở Mỹ
như thế nào?

Tranh đương thời nói về  quyền lực  của các tổ chức
độc quyền ở Mỹ (Nguồn : Joseph Keppler)

1. Mỹ tiến hành CMCN muộn, thừa hưởng thành tựu
khoa học, kĩ thuật từ Anh; Tài nguyên phong phú,
đất nước hoà bình...
2. Các công ty độc quyền liên kết chặt chẽ với giới
chính trị gia Mỹ chi phốiđời sống kinh tế, chính trị,
xã hội Mỹ
3. Cho đến hiện nay, ở Mỹ vẫn duy trì chế độ Cộng
hoà, 2 đảng Dân chủ và Cộng hoà thay nhau cầm
quyền…

2. Những chuyển biến lớn về kinh tế , chính sách đối nội,
đối ngoại của các đế quốc Anh, Pháp, Đức, Mỹ từ cuối thế
kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX

a. Những chuyển biến lớn về kinh tế
- Giữa thập niên 90 của thế kỉ XIX, Công nghiệp Mỹ
vươn lên đứng đầu thế giới, Đức giữ vị trí thứ hai, Anh
xếp vị trí thứ ba, Pháp giữ vị trí thứ tư.

BÀI TẬP
- Quan sát lược
đồ, mô tả tình
trạng kinh tế và
thuộc địa giữa
các nước đế
quốc bằng 1 câu
hoàn chỉnh?
- Tình trạng trên
sẽ dẫn đến hậu
quả gì?

Đáp án

- Tình trạng phát triển
không đồng đều về kinh
tế và thuộc địa giữa các
nước đế quốc
- Hậu quả: Mâu thuẫn gay
gắt về vấn đề thị trường
và thuộc địa giữa các
nước làm nảy sinh các
cuộc chiến tranh giành
giật thuộc địa.

b. Những chuyển biến trong chính sách đối nội,
đối ngoại
* Chính sách đối nội

Toàn bộ quyền lực trong nhà nước Đức nằm trong tay quý
tộc địa chủ và tư sản độc quyền, giới cầm quyền Đức có ý đồ
gây chiến tranh để tranh giành thuộc địa nên đã “quân sự
hóa” bộ máy nhà nước bằng cách đưa các tướng lĩnh quân
đội lên nắm chính quyền để chuẩn bị cho cuộc chiến tranh.
Chính quyền đó rất hung hãn trong việc đàn áp nhân dân
và tập trung mọi hoạt động cho việc chuẩn bị chiến tranh để
phân chia lại thị trường thế giới.
 Nước Đức được ví như “Con hổ đói đến bàn tiệc muộn”
=> Giai cấp thống trị hiếu chiến âm mưu dùng vũ lực để chia lại
thế giới nên chủ nghĩa đế quốc là “Chủ nghĩa quân phiệt, hiếu
chiến”

b. Những chuyển biến trong chính sách đối nội,
đối ngoại
- Nước Mỹ: hai đảng Cộng
hòa và Dân chủ thay nhau
* Chính sách đối nội
- Chính quyền Anh, Pháp, cầm quyền, chính sách đối
nội tập trung chủ yếu vào:
Đức thi hành chính sách bảo
hàn gắn vết thương chiến
vệ quyền lợi cho giai cấp tư tranh, hòa hợp quốc gia, tái
sản, phong trào công nhân.
thiết đất nước. Tuy nhiên
- Nước Mỹ: Hai đảng Cộng chính sách đối với người
hòa và Dân chủ thay nhau Mỹ gốc Phi và phụ nữ vẫn
còn nhiều hạn chế.
cầm quyền.

* Chính sách đối ngoại

Biểu đồ thể hiện diện tích và dân số của
đế quốc Anh

Biểu đồ thể hiện diện tích và dân số của
đế quốc Pháp.

Hãy xác định trên lược đồ các vùng ảnh hưởng và kiểm soát của Mỹ?
Hãy xác định lược đồ thuộc địa của các nước Anh, Pháp, Đức?

b. Những chuyển biến trong chính sách đối nội, đối ngoại
* Chính sách đối nội
- Chính quyền Anh, Pháp, Đức thi hành chính sách bảo vệ
quyền lợi cho giai cấp tư sản, đàn áp sự nổi dậy của phong

trào công nhân

- Nước Mỹ: Hai đảng Cộng hòa và Dân chủ thay nhau cầm
quyền.

*Chính sách đối ngoại
- Chính sách đối ngoại cơ bản của các nước đế quốc Anh,
Pháp, Đức, Mỹ vào cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX là tăng
cường xâm lược , mở rộng hệ thống thuộc địa.

Trò chơi:
Thử tài phán đoán

HowWho
do
that?
(Làmlà…?)
thlàm
ế nào?)
are
they?
(Chúng
What
arethey
theydo
doing?
(Chúng
gì?)
When
do
they
do
it?
(Khi
nào?)
What
this?
Why
doisthey
do(Đây
that? là
(Tgì?)
ại sao?)

Nguồn : James Gillray's 'The Plum-Pudding in Danger'

LUYỆN TẬP

VẼ SƠ ĐỒ TƯ DUY THỂ HIỆN NHỮNG NÉT CHÍNH CỦA CHỦ
NGHĨA ĐẾ QUỐC TỪ CUỐI THẾ KỈ XIX ĐẾ ĐẦU THẾ KỈ XX

GIẢI CỨU
RỪNG XANH

POW!

Câu 1: Các nước tư bản có
nhiều thuộc địa là:

Anh và Pháp

Câu 2: Cuối thế kỉ XIX – đầu thế
kỉ XX, quốc gia này được ví như
“con hổ đói đến bàn tiệc
muộn”?

Nước Đức

Câu 3: “Xứ sở của các ông
vua công nghiệp” là nước:

Nước Mỹ

Câu 4: Điểm nổi bật trong chính
sách đối ngoại của các nước
Anh, Pháp, Đức, Mỹ là gì?

Đẩy mạnh xâm lược, khai
thác và bóc lột thuộc địa

Câu 5: Chuyển biến quan trọng
nhất về kinh tế của các nước đế
quốc cuối thế kỉ XIX- Đầu thế kỉ XX
là gì?

Xuất hiện các công ty độc
quyền

Vận dụng
Em hãy sưu tầm thêm tư liệu
về nhân vật Bi-xmác để hiểu
rõ hơn về chính sách đối nội
và đối ngoại của Đức cuối thế
kỉ XIX.
Otto von Bismarck (1815 – 1898)

Bismarck (1815-1898) là người đã thống nhất các tiểu bang Đức nhỏ lẻ thành một đế quốc
Đức hùng mạnh, và trở thành thủ tướng đầu tiên của đế chế này.
Otto Eduard Leopold von Bismarck sinh vào ngày 1 tháng 4 năm 1815 trong một gia đình dòng
dõi địa chủ quý tộc ở Schönhausen, tây bắc Berlin. Ông theo học tại một ngôi trường danh tiếng
ở Berlin, và tiếp đó là Đại học Göttingen. Sau đó ông làm công chức cho nước Phổ, nhưng rồi
năm 1838 ông bỏ việc vì nhàm chán. Ông trở về giúp cha mình quản lý trang trại gia đình trong
gần mười năm.
Trên cương vị là thủ tướng của một nước Đức mới, Bismarck tập trung xây dựng một quốc gia
hùng mạnh với một bản sắc dân tộc hợp nhất. Một trong những mục tiêu của ông là giảm ảnh
hưởng của giáo hội Công giáo La Mã, đặc biệt là ở miền nam nước Đức. Ông cũng nỗ lực ngăn
chặn sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội lan rộng thông qua việc áp dụng bảo hiểm y tế và tiền trợ
cấp.
Về đối ngoại, Bismarck đặt mục tiêu biến Đức thành đế quốc hùng mạnh nhất Châu Âu. Năm
1879, ông đàm phán thành lập một liên minh với Áo-Hung để chống lại Pháp và Nga. Về sau Ý
cũng tham gia liên minh này. Để tránh cô lập Anh, Bismarck đã soạn thảo hai Hiệp ước Địa
Trung Hải năm 1887 nhằm giữ vững nguyên trạng, chống lại mối đe dọa từ Nga.
Năm 1890, Bismarck từ chức sau những bất đồng với hoàng đế mới – Wilhelm II. Ông nghỉ hưu
tại điền trang của mình gần Hamburg và qua đời ở đây vào ngày 30 tháng 7 năm 1898 (ở tuổi

HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC:
- Học và thực hiện nhiệm vụ GV giao ở bài 9.
- Chuẩn bị bài 10:
1. Tìm hiểu hoàn cảnh lịch sử dẫn đến sự ra đời của
Công xã Pa -ri.
2. Nhân dân đã bảo vệ Công xã Pa -ri như thế nào?
3. Tại sao nói Công xã Pa -ri là nhà nước do dân và vì dân?

CẢM ƠN CÁC EM!
CHÚC CÁC EM HỌC
TỐT!