ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN NHƯ XUÂN
TRƯỜNG TH THANH XUÂN
BIỆN PHÁP

MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN CHỮ VIẾT ĐẸP CHO HỌC SINH LỚP 1A
TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC THANH XUÂN

 

Người thực hiện: Lê Thị Hòa
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Thanh Xuân
Lĩnh vực : Tiếng Việt

Như Xuân, ngày 27 tháng 9 năm 2024

2. Thực trạng công tác giảng dạy:
Từ ngàn xưa, trong nền văn hóa
của dân tộc, chữ viết đã được ông cha ta
rất coi trọng. Không phải ngẫu nhiên mà
người ta có những nhận xét: “Văn như
Siêu, chữ như Quát” mà đó chính là câu
nói được truyền từ đời này qua đời khác
để ca ngợi tài năng của con người và
cũng là tấm gương cho những thế hệ sau
học tập.

Việc rèn chữ viết cho học sinh luôn được coi
trọng ở bậc tiểu học. Vì mục tiêu của dạy học
Tiếng Việt trong trường tiểu học là rèn cho học
sinh 4 kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết. Thế nhưng
hiệu quả của việc thực hiện các biện pháp nhằm
rèn luyện chữ viết cho học sinh đạt được chưa
cao. Vì vậy, giáo viên cần phải quan tâm hơn
nữa để tìm ra các biện pháp hữu hiệu, đồng thời
thực hiện các biện pháp đó để nâng cao chất
lượng chữ viết cho học sinh nói riêng và chất
lượng học tập của học sinh nói chung.

Vai trò của chữ viết đối với học sinh.
CÔNG NGHỆ
THÔNG TIN
PHÁT
TRIỂN

CHỮ VIẾT TAY

TRẺ EM LUYỆN VIẾT RẤT HỮU
ÍCH

2.1 Thuận lợi:
- HS lớp 1 mới được tiếp cận môi trường học mới nên các em rất thích học.
- Môi trường giao tiếp đều bằng tiếng Việt.
-Nhà trường đầu tư đầy đủ cơ sở vật chất, phục vụ cho dạy học.
-BGH quan tâm, tạo điều kiện và động viên kịp thời đến GV và HS trong việc
dạy học nói chung và trong việc luyện viết chữ nói riêng.
- Giáo viên rất nhiệt tình trong công tác giảng dạy và giáo dục học sinh.
- Một số phụ huynh cũng có quan tâm đến việc học tập của con em mình.

2.2. Khó khăn
- Thời đại thông tin bùng nổ, mọi người thường soạn thảo văn bản bằng máy tính
thay vì ngồi viết trên trang giấy nên chữ viết đã bị xem nhẹ.
- Trong những năm học gần đây, HS viết chữ xấu là một tình trạng rất báo động.
- Thực tế dạy học lớp 1 cho thấy các em mới từ mẫu giáo vào lớp 1 nên chưa biết
cách cầm bút, chưa biết viết, chưa nắm được kĩ thuật viết, ngồi chưa đúng tư thế,
còn mải chơi, nghịch ngợm trong lớp... Ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng
học của HS.
- Mặt khác, các em chuyển từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập. Các
em phải học nhiều, viết nhiều dẫn đến nản chí khi học, khi viết.
-Sau một thời gian dài nghỉ hè, các em không cầm bút viết nên nhiều em quên
chữ.
- Một số học sinh đọc chưa tốt dẫn đến việc viết gặp khó khăn.
- Học sinh viết chưa đúng mẫu.
- Chất lượng đầu vào của học sinh không đồng đều.

- Đa số học sinh là con em dân tộc thiểu số có hoàn cảnh gia đình khó khăn, bố
mẹ đi làm ăn xa để con ở nhà với ông bà đã già. Việc đưa các cháu đi học đầy đủ
đã khó, việc dạy cho cháu học, viết càng khó hơn. Nhiều gia đình không có điều
kiện để quan tâm đến việc học của con. Phó mặc hết cho giáo viên.
- Một số phụ huynh không biết dạy cho con viết như thế nào cho đúng. Nhiều
học sinh thiếu đồ dùng như bút luyện viết...
- Giáo viên chỉ chú trọng dạy cho học sinh biết đọc, biết viết, biết tính toán mà
chưa chú trọng nhiều vào việc luyện viết chữ đẹp cho học sinh
- Đặc biệt năm học 2022 - 2023, khối lớp 1, 2 có 14 em tham gia giao lưu viết
chữ đẹp cấp huyện nhưng chỉ đạt 1 em ở khối 2. Riêng khối lớp 1 có 8 học sinh
tham gia nhưng cả 8 em đều chưa đạt giải.
Các em thường hay mắc một số lỗi cơ bản sau :
- Chữ viết sai về độ cao (cao hơn hoặc thấp hơn qui định):
- Chữ viết to hoặc nhỏ quá, không cân đối.
- Chữ viết chưa đúng khoảng cách giữa các chữ và con chữ.
     - Chữ viết không ngay ngắn (các chữ hoặc nét chữ thường nghiêng ngả hoặc
méo mó)...

Một số bài viết học sinh trước khi áp dụng biện pháp

2.3. Kết quả khảo sát chất lượng học sinh lớp 1A
Từ những khó khăn trên, tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng chữ
viết của 30 em học sinh lớp1, tháng 2 năm 2023 cho thấy:
Sau khi dạy xong 25 tuần, tôi tiến hành khảo sát: cho học sinh
viết vào vở ô li. Sau khi chấm bài của học sinh tôi thu được kết quả như
sau:

Bảng kết quả khảo sát chất lượng chữ viết lớp 1A

HTT
Lớp

1A

Số học
sinh
30

SL
0

HT

CHT

%

SL

%

SL

%

 0 %

20

 66,7%

10

33,3

*Qua khảo sát thực tế tôi nhận thấy các em thường mắc những lỗi sau:
- HS khó tập trung cao độ khi viết nên HS chỉ có thể viết cẩn thận, nắn nót
theo mẫu được mấy chữ đầu, sau đó các em viết ẩu, viết láo để cho xong bài,
ngồi sai tư thế, chưa biết cách cầm bút…
HS không quan sát kĩ mẫu chữ nên tùy tiện viết theo ý mình. Do vậy,
chữ viết không đúng cỡ chữ, sai khoảng cách, sai vị trí đặt dấu thanh…

3. Các biện pháp nâng cao chất lượng công tác giáo dục và giảng
dạy
Chữ viết có tầm quan trọng đặc biệt ở bậc Tiểu học nhất là đối
với lớp 1. Học sinh phải dùng chữ viết để học tập và giao tiếp. Học
sinh viết đúng, viết đẹp, viết nhanh sẽ là tiền đề học tốt ở các lớp tiếp
theo.
Là một giáo viên dạy lớp Một, tôi luôn luôn trăn trở rất nhiều
về chữ viết của học sinh. Tôi luôn suy nghĩ làm thế nào để các em có
kỹ năng viết đúng, viết đẹp và đúng quy trình. Xuất phát từ những
thực tế nêu trên, tôi đã mạnh dạn sử dụng các biện pháp như sau:
Biện pháp 1: Phối hợp với phụ huynh
*Phối hợp tốt với phụ huynh trong việc đưa đón con đi học đầy đủ.
Nhắc nhở, kèm cặp con tích cực luyện viết ở nhà theo hướng dẫn của
giáo viên.

*Phối hợp với phụ huynh trong công tác rèn chữ viết.

Họp phụ huynh đầu năm

Lựa chọn loại bút phù hợp
        Để bắt đầu luyện viết chữ đẹp, học sinh phải chuẩn bị một cây bút phù hợp.
Tuy nhiên, hiện nay có khá nhiều loại bút cải tiến hiện đại được bán trên thị
trường. Vậy phải chọn loại bút nào mới phù hợp?
        Đầu tiên đó chính là chọn kích cỡ bút: Vì kích thước bàn tay của học sinh
lớp Một còn nhỏ và yếu nên giáo viên lưu ý chọn bút có kích cỡ nhỏ, gọn vừa tay
cầm.
Thứ hai cần chọn ngòi bút là mở hay khép kín. Đối với ngòi bút mở, nét
chữ của các em sẽ linh động, thanh thoát, mực sẽ nhanh khô. Ngược lại, ngòi
khép kín nét cứng hơn nhưng mực lâu khô hơn. Với bài viết chữ đứng các em
nên dùng loại ngòi kín để mực ra đều nét hơn. Còn với bài sáng tạo thì ta nên
dùng loại ngòi mở để dễ dàng tạo thanh đậm và viết chữ sáng tạo đẹp hơn.
       

Cuối cùng là trọng lượng bút. Việc rèn luyện chữ viết cho trẻ là lâu dài,
một cây bút quá nặng hoặc không thoải mái sẽ ảnh hưởng đến kết quả chữ viết.
Các loại bút có vỏ nhẹ, được làm từ chất dẻo nitrat xenluloza sẽ phù hợp với học
sinh tiểu học nhất là học sinh lớp Một.

Biện pháp 2: Giáo viên với công tác luyện viết chữ.
*Giáo viên cần có kế hoạch rèn chữ viết cho học sinh cụ thể, rõ ràng
ngay từ đầu năm.
Phong trào “ Giữ vở sạch - Rèn chữ đẹp” không chỉ nhằm nâng cao chất
lượng dạy và học môn Tiếng Việt mà còn là một trong những nhiệm vụ quan
trọng góp phần vào việc xây dựng mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh. Vậy
nên, ngay từ đầu năm, sau khi khảo sát tình hình học sinh và tìm hiểu gia đình
của các em thì chúng ta nên lên kế hoạch cụ thể và thực hiện việc rèn chữ cho
học sinh như sau:
Tiến hành kiểm tra sách vở, đồ dùng học tập của học sinh ngay từ đầu
năm, hướng dẫn học sinh nên dùng loại vở nào, dùng loại bút nào để luyện viết,
hướng dẫn cho học sinh cách giữ sách vở cẩn thận, sạch đẹp, không bị bôi bẩn và
quăn góc.
Tổ chức cuộc thi Giữ vở sạch - Viết chữ đẹp cấp lớp theo tháng để động
viên các em tham gia rèn chữ. Mỗi tháng tổng kết và trao giải một lần. Giải
thưởng không chỉ trao cho các em có nhiều bài viết đạt điểm cao nhất mà còn
trao cho những em có bài viết có nhiều tiến bộ nhất để khuyến khích các em cố
gắng hơn.

Qua cuộc thi Viết chữ đẹp của lớp giáo viên lựa chọn những học sinh có
năng khiếu viết chữ đẹp để bồi dưỡng nâng cao tham gia thi Viết chữ đẹp cấp
trường, cấp Huyện. Với những học sinh có năng khiếu tiến hành bồi dưỡng Viết
chữ đẹp như như sau:
Thời gian: Với chữ đứng, nét đều: giáo viên kết hợp cho học sinh luyện
trong quá trình học tập viết, chính tả. Ở các tiết luyện viết buổi chiều học sinh
rèn chữ đẹp có nội dung luyện viết riêng.
Tăng thời lượng luyện viết cho học sinh vào buổi 2
Giáo viên phải tận tụy, kiên trì.
Khen thưởng, khích lệ học sinh kịp thời.

*Chữ viết mẫu của giáo viên phải chuẩn và đẹp.

Trong bộ môn Tiếng Việt ở lớp Một, việc giáo viên viết
mẫu chữ và hướng dẫn học sinh quy trình viết được coi như  một
phương pháp dạy học trực quan đã được áp dụng bấy lâu nay trong
các nhà trường. Từ việc quan sát giáo viên viết chữ mẫu, học sinh
nắm được cấu tạo của các nét chữ, nắm được quy trình viết từng
chữ cái và thực hành bắt chước viết theo. Vì vậy, có thể nói chữ
viết của giáo viên như  một tấm gương phản chiếu để học sinh noi
theo. Một giáo viên có chữ viết đẹp sẽ có thể có nhiều học trò viết
chữ đẹp và ngược lại. Bởi khi mà chữ viết của giáo viên chưa đẹp,
chưa đúng quy chuẩn thì rất khó có thể đặt ra yêu cầu viết chữ
đúng, chữ đẹp đối với học sinh. Giáo viên không chỉ viết, trình
bày bảng đẹp mà trong bài chấm, nhận xét chữ viết cho học sinh
giáo viên cũng phải chú ý chữ viết của mình.

Biện pháp 3: Giúp học sinh nhận biết đường kẻ, độ cao, độ rộng và các
nét cơ bản.
a. Nhận biết đường kẻ, độ cao, độ rộng.

Ví dụ:

b. Nhận biết và viết đúng các nét cơ bản.

Biện pháp 4: Hướng dẫn học sinh biết tư thế ngồi viết, cách cầm bút
và kĩ năng viết bài.
a.Tư thế ngồi viết, cách cầm bút.

Hình ảnh lớp 1A đang trong giờ luyện viết

b. Rèn kĩ năng viết .
*Rèn kĩ năng viết với chữ cái viết thường.

Chữ cái in thường

Chữ cái viết thường

c. Rèn viết đúng trọng tâm nhóm chữ.

d. Rèn kĩ năng viết với cỡ chữ nhỏ.

c. Giáo viên giúp học sinh trong việc rèn chữ viết.

Một số hình ảnh ảnh giáo viên rèn chữ viết cho học sinh.

Học sinh muốn viết chữ đẹp thì trước tiên phải viết đúng.
Để viết chữ đúng giáo viên phải dạy các em ngồi viết đúng
tư thế và cầm bút đúng cách.
Ngồi đúng: Lưng thẳng, không tỳ ngực vào bàn, đầu
hơi cúi, mắt cách vở khoảng 25 đến 30cm. Tay phải cầm
bút, tay trái tì vào vở để giữ vở. Hai chân để song song
thoải mái.
Cầm bút đúng: Cầm bút bằng 3 ngón tay: Ngón cái,
ngón trỏ và ngón giữa của bàn tay phải. Khi viết di chuyển
bút từ trái sang phải, cán bút nghiêng về phía bên phải. Cổ
tay, khuỷu tay và cánh tay cử động mềm mại thoải mái.
         

Viết đúng:Để dạy học sinh viết đúng trước tiên phải dạy học sinh
xác định được vị trí của các dòng kẻ. Tiếp theo là dạy quy trình
viết các nét cơ bản, điểm đặt bút, điểm dừng bút. Sau đó là quy
trình khi viết các con chữ, khoảng cách giữa các chữ, độ rộng, độ
cao, cách nối nét, số lượng nét của một chữ,khoảng cách giữa các
chữ, dấu thanh. Tóm lại, viết đúng chính là tiền đề của viết đẹp
nêngiáo viên cần phải hướng dẫn cụ thể, tỉ mỉ, chính xác ngôn ngữ
phải rõ ràng, dễ hiểu thì học sinh lớp Một mới tiếp thu được.

Biện pháp 5: Ứng dụng công nghệ thông tin trong việc rèn chữ viết cho
học sinh.
Bên cạnh việc sử dụng linh hoạt các biện pháp dạy học tôi khai thác
triệt để các phương tiện dạy học. Tôi đã đổi mới phương pháp dạy học theo
hướng tích cực là ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học, điển hình là sử
dụng giáo án điện tử. Việc sử dụng giáo án điện tử chiếu chữ mẫu hay đưa
vào những video hướng dẫn học sinh viết một cách sinh động sẽ thu hút sự
chú ý của học sinh và tăng khả năng ghi nhớ chữ mẫu hay đưa những câu
chuyện về tấm gương rèn chữ viết như: Cao Bá Quát, Nguyễn Ngọc Ký…
Bên cạnh đó tôi trình chiếu những bài viết đẹp cho học sinh quan sát. Từ đó
các em trở nên thích thú và có nhu cầu viết đẹp.

Ví dụ:

Ảnh: Cao Bá Quát

Ảnh thầy giáo: Nguyễn Ngọc Ký

* Hiệu quả của biện pháp.
Các kết quả minh chứng đạt được khi áp dụng biện pháp.
HTT

HT

CHT

Lớp

Số học
sinh

SL

%

SL

%

SL

%

1A

30

15

 50 %

15

50%

0

0

Qua việc áp dụng các biệp pháp rèn chữ viết cho học sinh lớp 1A
tại trường Tiểu học Thanh Xuân Năm học: 2023-2024, tôi thấy chất
lượng chữ viết lớp 1A được nâng lên rõ rệt .Cụ thể các em đạt HTT và
HT đã tăng nhiều so với đầu năm và không còn học sinh chưa hoàn
thành.
Đặc biệt, trong hội thi giao lưu học sinh viết chữ đẹp cấp huyện:
Lớp 1A có 5 học sinh tham gia thì cả 5 HS đều đạt giải.
Dưới đây là một trong số nhiều bài viết đúng mẫu chữ, viết đều và
đẹp của học sinh lớp 1A trường Tiểu học Thanh Xuân.

Một số bài viết đẹp của học sinh lớp 1A

4. Bài học kinh nghiệm
Trong các hoạt động học tập nào môn học nào cũng quan
trọng, nhưng việc rèn kĩ năng viết cho học sinh lớp 1 biện pháp này
càng trở nên cấp thiết hơn, bởi tầm quan trọng của kĩ năng viết quan
trọng với học sinh viết đúng,viết đẹp, giúp các em sẽ tự tin và học tốt
các môn học khác.Việc rèn chữ viết phải được tổ chức thường
xuyên, liên tục và kiên trì.
Trong năm học 2023 - 2024, tôi áp dụng các biện pháp nêu
trên và đã thu được kết quả bước đầu. Có 5/5 học sinh đạt giải trong
hội thi giao lưu viết chữ đẹp cấp huyện. Tuy giải chưa cao nhưng đó
cũng chính là hiệu quả của việc áp dụng các phương pháp nêu trên
trong dạy học so với năm học trước.
Từ kết quả trên đã khẳng định biện pháp rèn chữ viết cho học
sinh mà tôi đề xuất là phù hợp và có hiệu quả. Không những các em
viết đẹp, viết đúng mà các em còn có tư thế ngồi viết đúng.
Với kết quả đạt được, biện pháp này có khả năng ứng dụng
cho tất cả lớp 1 trong trường và các trường khác.

Trên đây là một số kinh nghiệm mà tôi đã thực hiện và đạt được kết quả khá
khả quan trong thời gian giảng dạy vừa qua. Từ kết quả trên đã cho thấy những biện
pháp mà tôi đưa ra là rất thiết thực và hiệu quả.
Như tôi đã trình bày, do điều kiện thời gian và sự hạn chế bởi năng lực bản
thân. Việc lựa chọn các phương pháp có thể chưa đầy đủ.Tôi rất mong nhận được sự
đóng góp ý kiến Ban giám khảo.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!