BÀI ÔN TẬP CHỦ ĐỀ 7
TRAO ĐỔI CHẤT VÀ
CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG
Ở SINH VẬT

BÀI ÔN TẬP CHỦ ĐỀ 7

TRAO ĐỔI CHẤT VÀ
CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG
Ở SINH VẬT

Hoạt động 1: HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC
Hoạt động 2: LUYỆN TẬP
Hoạt động 3: VẬN DỤNG
Hoạt động 4: TÌM TÒI MỞ RỘNG

BÀI ÔN TẬP CHỦ ĐỀ 7
I. HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC
Hoàn thành sơ đồ sau:

Khái quát
về trao
đổi chất
và chuyển
hóa năng
lượng
…

…

Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng

Vai Trò
của trao
đổi chất
và chuyển
hóa năng
lượng
…

Quang
hợp

…

…

Hô hấp
tế bào

…

…

Trao đổi
khí

Trao đổi
nước và
các chất
dinh
dưỡng ở
sinh vật

…

…

…

…

Ứng dụng trao
đổi chất và
chuyển hóa
năng lượng
trong đời sống
…

…

Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng
Khái quát về
trao đổi chất
và chuyển
hóa năng
lượng
TĐC ở
SV là quá
trình cơ
thể SV
lấy các
chất từ
môi
trường
cung cấp
cho quá
trình
chuyển
hóa trong
tế bào,
đồng thời
thải các
chất
không
cần thiết
ra ngoài
môi
trường.

Vai Trò của trao đổi
chất và chuyển hóa
năng lượng

Chuyển
hóa năng
lượng là
sự biến
đổi năng
lượng từ
dạng này
sang
dạng
khác.
Quá
trình
TĐC
luôn đi
kèm với
chuyển
hóa năng
lượng.

Có vai trò
quan trọng
đối với sinh
vật như
cung cấp
nguyên liệu
cấu tạo nên
tế bào và cơ
thể. Cung
cấp năng
lượng cho
các hoạt
động sống.
Nhờ đó SV
có thể duy
trì được sự
sống, sinh
trưởng,
phát triển
và sinh sản

Quang
hợp

Hô hấp
tế bào

Quang hợp là
Các
Hô hấp
quá trình tổng yếu tố
TB là
hợp các chất
ảnh
quá
hữu cơ từ các hưởng trình TB
chất vô cơ
đến
phân
nhờ năng
quang giải chất
lượng ánh
hợp:
hữu cơ
sáng. Trong
ánh
tạo
đó năng lượng
sáng,
thành
ánh sáng mặt
nước,
khí
trời được lục
hàm
cacbon
lạp ở lá cây
lượng dioxide,
hấp thụ,
khí
nước,
chuyển hóa
cacbon
giải
thành dạng
năng lượng dioxide phóng
hóa học tích
nhiệt NL cung
chữ trong các
độ.
cấp cho
hợp chất hữu
các HĐ
cơ, đồng thời
sống của
giải phóng khí
TB và cơ
oxygen
thể

Trao đổi
khí

Ở TV
Các
trao
yếu tố
đổi
ảnh
khí
hưởng
chủ
đến
yếu
HHTB:
qua
hàm
khí
lượng
nước, khổng
ở lá
nhiệt
cây
độ,
trong
nồng
quá
độ
cacbon trình
dioxide quang
hợp
oxygen
và hô
hấp.

Trao đổi nước
và các chất
dinh dưỡng ở
sinh vật

Ở ĐV
trao đổi
khí với
môi
trường
diễn ra
ở cơ
quan
TĐK
như bề
mặt da,
hệ
thống
ống khí,
mang
hoặc
phổi.

Ứng dụng trao đổi
chất và chuyển hóa
năng lượng trong
đời sống

Ở ĐV
ở TV:
nước
Nước
và các
và
chất
muối
khoáng dd, sản
phẩm
được
thải
VC qua
của
mạch
quá
gỗ, chất
trình
hữu cơ
TĐC
được
VC qua được
vận
mạch
chuyển
rây
nhờ hđ
của hệ
tuần
hoàn

Việc
tưới
nước
bón
phân
hợp lý
cho cây
giúp
nâng
cao
năng
suất cây
trồng,
bảo vệ
mt tự
nhiên
và sức
khỏe
con
người

Để cơ thể
HĐ bình
thường
cần có
chế độ
dinh
dưỡng
hợp lý.
Sử dụng
nguồn
thực
phẩm
sạch, bảo
quản và
chế biến
đúng
cách để
BV sức
khỏe

BÀI ÔN TẬP CHỦ ĐỀ 7

I. HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC
II. LUYỆN TẬP

Bài 1: Nguyên liệu của quá trình quang hợp gồm các
chất nào sau đây:
A. Khí oxygen và đường.
B. Đường và nước.
C. C.
KhíKhí
cacbon
dioxide,
nướcnước
và năng
ánh sáng
cacbon
dioxide,
và lượng
năng lượng
ánh
sáng

I. HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC
II. LUYỆN TẬP
Bài 2: Sản phẩm hô hấp của tế bào gồm:
A. Oxygen, nước và năng lượng (ATP + nhiệt).
B. Đường, nước và năng lượng (ATP + nhiệt).
C. Khí cacbon dioxide, nước và đường.
D. D.
KhíKhí
cacbon
dioxide,
nước
và và
năng
lượng
(ATP
+ nhiệt).
cacbon
dioxide,
nước
năng
lượng
(ATP
+ nhiệt).

I. HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC
II. LUYỆN TẬP
Bài 3: Quang hợp và hô hấp là 2 quá trình:
A. A.
đốiđối
lậplập
và và
có có
quan
hệ hệ
chặt
chẽ.
quan
chặt
chẽ.
B. đối lập và không có liên quan gì.
C. tạo ra khí oxygen chủ yếu trong không khí.
D. tạo ra khí cacbon dioxide chủ yếu trong không
khí.

BÀI ÔN TẬP CHƯƠNG 7
Bài 4: Điền từ/ cụm cừ thích hợp vào chỗ trống cho phù hợp.
Ánh sáng; hữu cơ; vô cơ; oxygen; động vật; thực vật; tinh bột; chất béo;
cacbon dioxide; quang hợp.

ánh sáng

Quang hợp là quá trình sử dụng năng lượng (1)……………. để biến đổi
vô cơ
các hữu
chấtcơ(2)………đơn giản (cacbon dioxide và nước)
thành các chất (3)
tinh bột
…………
(đường) tích lũy dưới dạng (4)………….trong
cơ thể (5)……………,
thực vật
oxygen
đồng thời tạo ra khí (6)………………...

quang hợp

Sản phẩm của quá trình (7)……………. (đường) được sử dụng để tạo ra
các chất cần thiết cho quá trình sinh trưởng và phát triển của cây hoặc có thể
được tích lũy để sử dụng sau. Khi sử dụng các sản phẩm từ thực vật như củ,
quả, hạt, … chúng ta đang sử dụng năng lượng tích trữ của chúng.

I. HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC
II. LUYỆN TẬP
III. VẬN DỤNG
Bài 1. Trong trồng trọt để cây hút nước được dễ dàng cần chú ý
nhũng biện pháp kỹ thuật gì? Tại sao không nên tưới nước cho
cây vào buổi trưa?

BÀI ÔN TẬP CHƯƠNG 7
Bài 1. Trong trồng trọt để cây hút nước được dễ dàng cần chú ý nhũng biện pháp kỹ thuật gì? Tại sao
không nên tưới nước cho cây vào buổi trưa?
Đáp án
- Để cây hút nước được dễ dàng, cần chú ý những biện pháp kỹ thuật sau:
+ Xới đất (thoáng khí cây dễ hô hấp), làm cỏ (tránh cạnh tranh thức ăn), sục bùn (phá vỡ tầng
oxi hóa khử của đất, hạn chết mất dinh dưỡng).
- Không nên tưới nước cho cây vào buổi trưa vì:
+ Buổi trưa, ánh sáng và nhiệt đội cao làm cây hô hấp mạnh và cần nhiều khí oxygen. Nếu tưới
nước sẽ làm đát bị nén chặt, cây không lấy được oxygen phải hô háp kị khí, năng lượng giảm, đồng thời
sinh ra các sản phẩm độclàm cây không hút được nước trong khi lá cây vẫn thoát nước mạnh.
+ Mặt khác, những giọt nước đọng lại trên lá như 1 thấu kính hấp thụ năng lượng ánh sáng mặt
trời, đốt nóng cây làm cây héo.
+ Nhiệt độ cao trên mặt đất làm nước tưới bốc thành hơi nóng, làm héo lá.

Bài 2. Tại sao khi lao động nặng, những người ít luyện tập thể lực
thường thở gấp hơn và nhanh mệt hơn những người hay luyện tập thể
dục thể thao?
Đáp án
- Người thường xuyên luyện tập thể lực, các cơ quan hô hấp phát triển
hơn, sức co giãn tăng lên làm cho thể tích lồng ngực tăng, giảm nhiều
hơn.
- Những người ít luyện tập thể lực phải thở gấp mới đáp ứng được như
cầu trao đổi khí nên nhanh mệt.

Bài 3. Rễ của thực vật trên cạn có đặc điểm hình thái gì
thích nghi với chức năng tìm nguồn nước và ion khoáng?
Đáp án
Rễ của thực vật trên cạn sinh trưởng rất nhanh, đâm sâu và
lan tỏa tới hướng ngườn nước; số lượng lông hút lớn làm cho bề
mặt tiếp xúc giữa rễ và đất sẽ lớn dẫn đến sự hấp thụ nước và các
ion khoáng được thuận lợi.

Bài 4. Khi không khí bão hòa hơi nước, lượng nước dư thừa
do cây hút vào sẽ được thoát ra ngoài bằng cách nào? Cách thoát
hơi nước này chứng minh điều gì?
Đáp án
- Khi không khí bão hòa hơi nước, xuất hiện hiện tượng ứ giọt.
Đây là hiện tượng nước thoát ra ngoài dưới dạng giọt, ứ đọng ở
mét lá hoặc mặt lá.
- Cách thoát hơi nước này chứng minh quá trình hút nước chủ
động của rễ (động lực hút nước từ đất).

Bài 5. Hãy giải thích cây nói:
“Lúa chiêm lấp ló đầu bờ
Hễ nghe tiếng sấm phấp cờ mà lên.”

Đáp án
Vụ lúa chiêm từ tháng 1 đến tháng 5, Lúc lúa đang trong
giai đoạn sinh trưởng và phất triển mạnh (lấp ló đầu bờ) nên
cần nhiều nước và dinh dưỡng. Khi có mưa và sâm sẽ bổ sung
nguồn nước dồi dào và nguồn đạm từ thiên nhiên cho cây, giúp
cho cây sinh trưởng rất nhanh (phất cờ mà lên).

BÀI ÔN TẬP CHƯƠNG 7
Bài 6. Tại sao nói: “Cơ thể sinh vật là một thể thống nhất toàn vẹn”. Hãy lấy
một ví dụ để làm sáng tỏ nhận định trên.
Đáp án
- Cơ thể sinh vật là một thể thống nhất toàn vẹn vì tất cả các cơ quan bộ phận
trong cơ thể đều có mối liên hệ mật thiết với nhau. Mặc dù mỗi cơ quan, hệ cơ quan
trong cơ thể đảm nhận một chức năng nhất định nhưng lại có ảnh hưởng lớn đến
nhau.
- Ví dụ: ở thực vật, lá mướn thực hiện quá trình quang hợp cần có sự hỗ trợ của
các cơ quan như rễ, thân, … Rễ, thân có mối quan hệ lẫn nhau trong các hoạt đọng
khác của cây. Khi hoạt động của lá giảm, thoát hơi nước giảm, sự hút nước của rễ
giảm theo, dẫn đến quang hợp kém, không cung cấp đủ dinh dưỡng cho các hoạt động
khác của cây, cây sinh trưởng chậm, ảnh hưởng đến sự ra hoa, hình thành quả và hạt.

BÀI ÔN TẬP CHỦ ĐỀ 7

I. HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC
II. LUYỆN TẬP
III. VẬN DỤNG
IV. TÌM TÒI MỞ RỘNG

- Ôn tập lại nội dung kiến thức đã học, hoàn
thành các bài tập còn lại.
- Tìm hiểu các kiến thức về “Cảm ứng ở sinh
vật và tập tính ở động vật”