tiết 49: cụm danh từ
1. Ví dụ (SGK)
Ngày xưUa, có hai vợ chồng ông lão đánh cá

ở với nhau trong một túp lều nát trên bờ biển.



I. Cụm danh từ là gì?
DT
DT
DT
2. Bài học
- Cụm danh từ:
+ Là tổ hợp từ do danh từ với một số từ ngữ phụ thuộc nó tạo nên.
Ví dụ 1
1. Túp lều
2. Một túp lều
3. Một túp lều nát
4. Một túp lều nát trên bờ biển
Sự vật
Số lưUợng sự vật
Số lưUợng và đặc điểm sự vật
Số lưUợng, đặc điểm và vị trí sự vật
DT
Cụm DT
Cụm DT
Cụm DT
2. Một túp lều
3. Một túp lều nát
4. Một túp lều nát trên bờ biển
tiết 49: cụm danh từ
I. Cụm danh từ là gì?
1. Ví dụ (SGK)
2. Bài học
Ví dụ 2
+ Có ý nghĩa đầy đủ hơn, cấu tạo phức tạp hơn danh từ.
(Có phụ ngữ : một )
(có phụ ngữ : một, nát )
(có phụ ngữ : một, nát, trên bờ biển )
=> Số lUượng phụ ngữ càng tăng, càng phức tạp thì nghĩa của cụm danh từ càng đầy đủ.
- Cụm danh từ :
+ Là tổ hợp từ do danh từ với một số từ ngữ phụ thuộc nó tạo nên.
Ví dụ 3. Quan sát các câu sau, phân tích câu rồi cho biết, cụm danh từ bạn ấy giữ chức vô gì trong câu?
Bạn ấy học rất giỏi.

2.Người đạt danh hiệu học sinh giỏi là bạn ấy.
CN
CN
VN
VN
Cụm danh từ làm CN
Cụm danh từ làm VN
Qua phần phân tích trên hãy rút ra nhận xét về hoạt động trong câu của cụm danh từ so với một danh từ ?
tiết 49: cụm danh từ
tiết 49: cụm danh từ
I. Cụm danh từ là gì?
2. Bài học
1. Ví dụ (SGK)
+ Hoạt động trong câu giống như một danh từ.
Qua các ví dụ vừa phân tích, em rút ra những nhận xét gì về khái niệm và đặc điểm của cụm danh từ ?
*Cụm danh từ là loại tổ hợp từ do danh từ với một số từ ngữ phụ thuộc nó tạo thành.
*Cụm danh từ có ý nghĩa đầy đủ hơn và có cấu tạo phức tạp hơn một mình danh từ, nhưng hoạt động trong câu giống như một danh từ.
Ghi nhớ 1
Ghi nhớ 1 (SGK)
- Cụm danh từ:
+ Là tổ hợp từ do danh từ với một số từ ngữ phụ thuộc nó tạo nên.
+ Có ý nghĩa đầy đủ hơn, cấu tạo phức tạp hơn danh từ.
ba, chín
cả
chỉ vị trí của sự vật
chỉ đặc điểm của sự vật
nếp, đực, sau
Ví dụ
Vua sai ban cho làng ấy ba thúng gạo nếp với ba con trâu đực, ra lệnh phải nuôi làm sao cho ba con trâu ấy đẻ thành chín con, hẹn năm sau phải đem nộp đủ, nếu không thì cả làng phải tội.

Đứng trUước DT:
Đứng sau DT:
-> chỉ số và lUợng
ấy
làng
ba
ba
làng
thúng
con
con
con
năm
cả
gạo
nếp
trâu
trâu
đực
chín
sau
ấy
ấy
.
;
;
;
;
;
ba
? Hãy cho biết cấu tạo đầy đủ của một cụm danh từ gồm mấy phần ? Đó là những phần nào ?
tiết 49: cụm danh từ
II. Cấu tạo của cụm danh từ
1.Ví dụ (SGK)
2. Ghi nhớ 2 (SGK)
- Cấu tạo đầy đủ của một cụm danh từ gồm 3 phần
làng
ba
ba
ba
làng
thúng
con
con
con
năm
gạo
nếp
trâu
trâu
đực
chín
sau
ấy
ấy
Em có nhận xét gì về cấu tạo của các cụm danh từ
- CDT: Làng ấy, năm sau: chỉ có phần trung tâm và phần phụ sau.
CDT: Cả làng, chín con: chỉ có phần phụ trước và phần trung tâm.
CDT: Ba thúng gạo nếp, ba con trâu đực, ba con trâu ấy: có đầy đủ phần trUước, phần trung tâm và phần sau.
Tiết 49: Cụm danh từ
I. Cụm danh từ là gì?
* Lưu ý:
Có thể cụm danh từ chỉ bao gồm: phần trUước và phần trung tâm hoặc phần trung tâm và phần sau.
2. Ghi nhớ 2 (SGK)
II. Cấu tạo của cụm danh từ
1. Ví dụ (SGK)
Tiết 49: Cụm danh từ
Bài 2: Chép các cụm danh từ trên vào mô hình cụm danh từ.
ngưUời
thật xứng đáng
chồng
một
một
một
lưUỡi
búa
của cha để lại
con
yêu tinh
ở trên núi, có nhiều phép lạ
Bài 1 : Tìm cụm danh từ trong các câu sau:
a)Vua cha yêu thưUơng Mị NưUơng hết mực và muốn kén cho con một ngUười chồng thật xứng đáng. b) Gia tài chỉ có một lưỡi búa của cha để lại.
c) Đại bàng nguyên là một con yêu tinh ở trên núi, có nhiều phép lạ.
III. Luyện tập
Bài 3: Tìm các phụ ngữ thích hợp điền vào chỗ trống trong phần trích sau:
Khi kéo lưUới lên, thấy nằng nặng, Lê Thận chắc mẩm đưUợc mẻ cá to. NhUưng khi thò tay vào bắt cá, chàng chỉ thấy có một thanh sắt. Chàng vứt luôn thanh sắt .. xuống nưUớc, rồi lại thả lUưới ở một chỗ khác.
Lần thứ hai cất lưUới lên cũng thấy nặng tay, Thận không ngờ thanh sắt .... lại chui vào lưUới mình. Chàng lại ném nó xuống sông. Lần thứ ba, vẫn thanh sắt ... mắc vào lUưới.
(Sự tích Hồ Gươm)
cũ
vừa rồi
ấy
tiết 49: cụm danh từ
Cụm danh từ là gì?
II. Cấu tạo của cụm danh từ
III. Luyện tập
A
N
C
Ụ
T
Ừ
H
D
M
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
1
2
3
4
5
6
7
8
*
Cấu tạo đầy đủ nhất của cụm danh từ gồm có mấy phần?
Phần trước và phần sau của cụm danh từ được gọi là gì?
Cụm danh từ "quả na này" trong câu "Quả na này đang mở mắt." được giữ chức vụ ngữ pháp gì?
Trong cụm danh từ phần nào là quan trọng nhất?
Cụm danh từ do từ loại nào đảm nhiệm chính?
Phần trước 1 (t1) thường bổ sung ý nghĩa cho danh từ về mặt nào?
Phần trung tâm 2 (T2) thường do danh từ nào đảm nhiệm?
Các từ “con, cái, chiếc, quyển” thuộc loại danh từ chỉ đơn vị?
Đây là tên gọi của một tổ hợp từ do danh từ và một số từ ngữ phụ thuộc tạo thành?