CUỘC KHÁNG
CHIẾN CHỐNG
QUÂN NGUYÊN
- MÔNG LẦN II
(1285)

Học phần: LỊCH SỬ VIỆT NAM CỔ TRUNG ĐẠI
Giảng viên: TRƯƠNG ANH THUẬN

1, Bối cảnh lịch sử

2, Diễn biến cuộc

của Đại Việt sau

kháng chiến chống

cuộc kháng chiến

quân Nguyên -

chống quân

Mông lần II (1285)

Nguyên - Mông lần
I (1258) cho đến
trước cuộc kháng
chiến chống quân
Nguyên - Mông lần
II

3, Kết quả, ý nghĩa
lịch sử, nguyên
nhân thắng lợi của
cuộc kháng chiến
chống quân
Nguyên - Mông lần
II (1285)

1, BỐI CẢNH LỊCH
a, Việt Nam sau cuộc kháng chiến chống quân

SỬ

Nguyên xâm lược lần I
• Yên bình trong khoảng hai thập niên do:
+ Đại Việt đã tiến hành các hoạt động ngoại giao
khéo léo của triều đình nhà Trần với nhà Nguyên.
+ quân Nguyên đang tập trung lực lượng để tiêu diệt
Nam Tống để thống nhất phương Bắc.
• Năm 1279, nhà Nguyên thôn tính Đại Tống chuẩn
bị xam lược Chiêm Thành và Đại Việt

b, Quân Nguyên - Mông chuẩn bị xâm
lược Đại Việt

c, Sự chuẩn bị của Đại Việt trước
cuộc kháng chiến

Dùng yêu sách quấy nhiễu nhà Trần, đòi
vua Trần sang trầu

Vua Trần từ chối nhiều lần. Nhà Trần
tiến hành tuyển binh, tập trận

1283, quân Nguyên đánh Cham-pa để
đánh Đại Việt từ phía nam nhưng thất
bại đành thủ ở phía bắc

1282, hội nghị Bình Than diễn ra để
bàn kế giữ nước, Trần Quốc Tuấn
làm Quốc công tiết chế

1284, Thoát Hoan được cử làm Trấn Nam
Vương lên kế hoạch tấn công Đại Việt

1884, Trần Thánh Tông gọi các bô lão
về tổ chức hội nghị Diên Hồng. Tất cả
đều đồng ý “đánh”

=> Từ đó ta có thể thấy
được đây là cuộc chiến
có quy mô lớn, với sự
chuẩn bị kĩ lưỡng của cả
đôi bên.
=> Chiến tranh Đại Việt
- Đại Nguyên là một điều
không thể tránh khỏi.

2, DIỄN BIẾN CỦA CUỘC
CHIẾN TRANH ĐẠI VIỆT &
NGUYÊN – MÔNG (1285)

• Từ đầu năm 1285, quân Nguyên
gồm 500.000 quân chia làm 3 đạo
tiến đánh Đại Việt:

• Biết được tình hình và dự đoán được
hướng công của địch, Trần Hưng Đạo
dàn thế trận phòng thủ:

Đạo thứ nhất là quân của Toa Đô đang
xâm lược Chiêm Thành đánh lên từ
phía nam;

Phía nam do Trần Quang Khải trực tiếp
chỉ huy một đạo quân trấn giữ ở vùng
phía nam chặn quân Nguyên đánh lên.

Đạo thứ hai là quân của Nạp Tốc Lạt
Đinh đánh từ Vân Nam tiến vào Đại
Việt

Hướng Tây Bắc do Trần Nhật Duật chỉ
huy một đạo quân nhằm ngăn chặn
quân địch từ Vân Nam đánh sang.

Đạo thứ ba (đây là đạo quân chủ lực)
do Thoát Hoan chỉ huy kéo đại quân
tiến đến ải Nam Quan.

Hướng bắc Trần Hưng Đạo trực tiếp chỉ
huy đội lớn đối đầu với lực quân chính
của địch do Thoát Hoan chỉ huy.

2.1, TRẬN
SƠN ĐỘNG
• 500.000 quân Nguyên tràn
vào nước ta do Thoát Hoan
làm tổng chỉ huy
• Sau trận Chi Linh, Khải Ly
và Nội Bàng; Trần Quốc
Tuấn rút quân về Vạn Kiếp

TRẦN QUỐC
TUẤN

2.2, TRẬN
VẠN KIẾP

• Trần Quốc Tuấn viết “Hịch
tướng sĩ” khích lệ lòng
quân
• Ai nấy cũng dùng mực
xăm lên tay 2 chữ “sát
thát”

• Thoát Hoan tiến đánh
Vạn Kiếp, thấy thế giặc

2.3, TRẬN
THĂNG
• Thoát Hoan đuổi đến

chân thành Thăng Long
dựng trại
• Quân Trần lập rào cản
bước quân giặc để di dân
và hoàng thân về Thiên
Trường
• Sử dụng kế “vườn không
nhà trống” và “tiêu thổ
kháng chiến” để đánh
địch
• Khi quân địch vào đến
Thăng Long đã không
còn gì

LONG

2.4 TRẬN THU
VẬT

TRẬN THU
VẬT
-Đạo quân thứ hai của Nạp Tốc Lạt
Đinh đi theo sông Chảy tới trại Thu
Vật thì bị quân của Trần Nhật Duật
chặn đánh

2.5 TRẬN SÔNG
HỒNG

TRẬN SÔNG
HỒNG
-Quân truy kích do Ô Mã Nhi chỉ huy
cũng đã đuổi tới bãi Đà Mạc ở Thiên
Trường

TRẬN SÔNG
HỒNG
-Quân Trần do Trần Bình Trọng đứng
đầu chặn đánh quân Nguyên quyết
liệt

TRẬN SÔNG
HỒNG
-Ngày 24/02/1285, quân Trần dần yếu
thế và Trần Bình Trọng bị bắt sống

•Trần Bình Trọng - ảnh minh họa
“Ta thà làm ma nước Nam, còn hơn làm vương đất
Bắc”

TRẬN SÔNG
HỒNG
-Ô Mã Nhi tiếp tục phá tan được tuyến
quân Trần ở ngã 3 sông Hải Thị

TRẬN SÔNG
HỒNG
-Ô Mã Nhi tiếp tục phá tan được tuyến
quân Trần ở ngã 3 sông Hải Thị

2.6 QUÂN TRẦN
TẬP HỢP LẠI LỰC
LƯỢNG

BỐI CẢNH
-Đã gần 1 tháng chưa bắt được đầu não nhà Trần,
Thoát Hoan lo sợ đi vào vết xe đổ của Ngột Lương
Hợp Thai năm xưa, vì một mặt quân nguyên phải giải
quân về những vùng chhến được, mặt khác phảI mở
đường hậu cần từ Vĩnh Bình đến tận Thăng Long để
vận chuyển lương thực nên quân sự bị giãn mỏng
khắp lãnh thổ Đại Việt

DIỄN BIẾN
-Đầu tháng 3 năm 1285, nhà Trần phản công đích
thân Trần Hưng Đạo cầm quân chỉ huy từ Thiên
Trường ngược sông Thái Bình

DIỄN BIẾN
-Với lợi thế nắm rõ địa hình sông ngòi cũng với yếu tố
bất ngờ quân Trần dễ dàng tái chiếm lại Vạn Kiếp

DIỄN BIẾN
— Phối hợp với các đội quân vùng biên giới Đông Bắc
uy hiếp đường vận chuyển lương thực của địch thừa
cơ đánh chiếm trại Vĩnh Bình

DIỄN BIẾN
— Đứng trước nguy cơ bị cắt đứt hoàn toàn vùng hậu cần Thoát
Hoan vô cùng bối rối, nếu quân Nguyên hướng về Vạn Kiếp đánh
Trần Hưng Đạo thì sau lưng lại bị quân vua Trần ngược lên uy hiếp,
ngược lại nếu đánh xuống Hạ Lưu sông Hồng thì lại bị Trần Hưng
Đạo tập hợp

DIỄN BIẾN
— Thoát Hoan chỉ còn cách chia quân
ra phòng giữ chờ toán quân của Toa
Đô từ phía Nam tiến ra phối hợp

2.7 TOA ĐÔ BẮC
TIẾN

TOA ĐÔ BẮC
TIẾN
- Toa Đô là chỉ huy toán quân thứ ba
của quân Nguyên Lệnh đi theo đường
biển xuống để chiếm đóng Chiêm
Thành

TOA ĐÔ BẮC
TIẾN
-Nhưng quân Chiêm đã giữ được các
đường hiểm yếu đánh mãi không
được, vua Nguyên truyền lệnh cho
Toa Đô theo đường bộ kéo ra mặt
Nghệ An hợp lực với quân Thoát Hoan
để đánh bại Đại Việt

TOA ĐÔ BẮC
TIẾN
-Nhưng quân Chiêm đã giữ được các
đường hiểm yếu đánh mãi không
được, vua Nguyên truyền lệnh cho
Toa Đô theo đường bộ kéo ra mặt
Nghệ An hợp lực với quân Thoát Hoan
để đánh bại Đại Việt

TOA ĐÔ BẮC
TIẾN
— Đầu tháng 3 năm 1285, quân Toa
Đô đánh ra vùng Bộ Chính (tức Quảng
Bình ngày nay) rồi tiến ra Nghệ An

TOA ĐÔ BẮC
TIẾN
— Trần Nhật Duật vừa về đến Thiên
Trường được lệnh lên đường và phối
hợp với mọi mặt trận phía Nam chỉ
huy quân Trần ngăn địch

TOA ĐÔ BẮC
TIẾN
-Toa Đô đánh ra Thanh Hoá, tướng
nhà Trần giữ Thanh Hoá là Trần Kiện
mang 1 vạn quân ra đầu hàng quân
Nguyên và dẫn đường cho giặc đánh
vào các đường Nghệ An, Thanh Hoá 1
cách dễ dàng

TOA ĐÔ BẮC
TIẾN
— Ngày13/03/1285, Trần Quang Khải
vừa vào đến Thanh Hoá thì bị quân
của Toa Đô tập kích do Trần Kiện chỉ
điểm đành phải cho quân rút lui về
Thiên Trường

TOA ĐÔ BẮC
TIẾN
— Về phía Toa Đô dù đang dành được
lợi thế nhưng quân lương đã cạn kiệt
từ lâu nếu tiếp tục dằng co sẽ dành
bất lợi

TOA ĐÔ BẮC
TIẾN
— Toa Đô đành tức tốc kéo quân ra
Thăng Long hợp với Thoát Hoan hy
vọng có lương ăn

SAU KHI NGHE TIN VUA TRẦN CHẠY
VÀO THANH HÓA, THOÁT HOAN ĐÃ
ĐIỀU Ô MÃ NHI VÀ TOA ĐÔ THEO VÀO
TRUY ĐUỔI NHƯNG ĐÃ BỊ TRẦN
QUANG KHẢI CHẶN GIỮ.

2.8 TRẬN
HÀM TỬ

TRẬN HÀM
TỬ

2.9 TRẬN CHƯƠNG
DƯƠNG

TRẬN CHƯƠNG
DƯƠNG

QUÂN TRẦN ĐUỔI ĐÁNH DẾN
CHÂN THÀNH THĂNG LONG THÌ
HẠ TRẠI .
THOÁT HOAN RA ĐÁNH LẠI BỊ

PHỤC BINH TRẦN QUANG
KHẢI ĐÁNH ÚP.

QUÂN NGUYÊN CHƯA KỊP
HOÀN HỒN
THÌ BỊ HAI MẶT GIÁP CÔNG
ĐÀNH
BỎ CHẠY RA SÔNG NHƯ

TOA ĐÔ Ở THIÊN
TRƯỜNG KHÔNG BIẾT
THOÁT HOAN THUA
TRẬN BÈN ĐƯA QUÂN VỀ
BỜ SÔNG THIÊN MẠC
SAU ĐÓ MỚI VỀ TÂY KẾT.

24/6 TRẦN HƯNG ĐẠO
ĐƯA
QUÂN RA TÂY KẾT ĐỂ
ĐÁNH QUÂN NGUYÊN
BỊ GIẾT RẤT NHIỀU.
TOA ĐÔ BỂ TRẬN, CÒN
Ô MÃ NHI THÌ ĐI

CÁNH QUÂN VÂN NAM CỦA
NẠP TỐC
LẠT NINH CHẠY VỀ ĐỊA PHẬN
PHÙ NINH BỊ TOÁN QUÂN CỦA
HÀ ĐẶC VÀ HÀ CHƯƠNG TẤN
CÔNG.

3, KẾT QUẢ, Ý
NGHĨA LỊCH SỬ VÀ
NGUYÊN NHÂN
THẮNG LỢI CỦA
CUỘC KHÁNG CHIẾN
CHỐNG QUÂN
NGUYÊN - MÔNG
LẦN II

KẾT QUẢ: CUỘC CHIẾN ĐÃ THÀNH CÔNG RỰC RỠ, THỂ HIỆN ĐƯỢC
HÀO KHÍ ĐÔNG A CỦA ĐẠI VIỆT TA.
NGUYÊN NHÂN THẮNG LỢI: -CHIẾN THUẬT QUÂN SỰ ĐÚNG ĐẮN CỦA
VƯƠNG TRIỀU TRẦN, ĐẶC BIỆT CỦA VUA TRẦN NHÂN TÔNG, CÁC
DANH TƯỚNG TRẦN HƯNG ĐẠO, TRẦN QUỐC TOẢN, TRẦN QUANG
KHẢI, TRẦN NHẬT DUẬT,..
-SỰ CHUẨN BỊ CHU ĐÁO VỀ
MỌI MẶT
-TINH THẦN ĐOÀN KẾT CỦA
DÂN TỘC
-TINH THẦN HI SINH, QUYẾT
CHIẾN QUYẾT THẮNG CỦA TOÀN DÂN, MÀ NÒNG CỐT LÀ QUÂN ĐỘI.
Ý NGHĨA LỊCH SỬ: - ĐÃ BẢO VỆ ĐƯỢC ĐỘC LẬP TOÀN VẸN LÃNH THỔ
VÀ CHỦ QUYỀN QUỐC GIA CỦA DÂN TỘC.
-NÂNG CAO LÒNG TỰ HÀO, TỰ CƯỜNG
CHÍNH ĐÁNG CHO DÂN TỘC TA, CỦNG CỐ NIỀM TIN CHO NHÂN DÂN.
-XÂY ĐẮP TRUYỀN THỐNG QUÂN SỰ VIỆT
NAM

T H A NK
YOU