CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
BÀI HỌC LỊCH SỬ 7
(Tiết 1+2)





GIÁO VIÊN: PHAN THANH ỬNG
TRƯỜNG THCS TT TRÀ XUÂN
B�i 11: CU?C KH�NG CHI?N CH?NG QU�N X�M LU?C T?NG (1075 - 1077)
I/ GIAI DO?N TH? NH?T (1075)
1. Nhà Tống âm mưu xâm lược nước ta:
Tình hình nhà Tống trước khi xâm lược nước Đại Việt như thế nào?
Giữa thế kỉ XI Nhà Tống gặp rất nhiều khó khăn:
- Bên trong: nội bộ triều đình mâu thuẫn, ngân khố cạn kiệt. Nhân dân đói khổ, nổi dậy ở nhiều nơi.
- Bên ngoài: ở vùng biên giới phía Bắc, các nước Liêu-Hạ thường xuyên quấy nhiễu.

Để giải quyết tình hình khó khăn trong nước Nhà Tống làm gì?
-Thế kỷ XI nhà Tống gặp khó khăn về kinh tế - chính trị.
- Nhà Tống xâm lược Đại Việt để giải quyết tình hình khó khăn trong nước
Để chiếm được Đại Việt nhà Tống đã có hành động gì?
- Nhà Tống xúi giục Cham-pa đánh Đại Việt,
- Ngăn cản việc trao đổi buôn bán giữa 2 nước Việt – Tống.
- Dụ dỗ mua chuộc tù trưởng dân tộc ít người.
B�i 11: CU?C KH�NG CHI?N CH?NG QU�N X�M LU?C T?NG (1075 - 1077)
I/ GIAI DO?N TH? NH?T (1075)
1. Nhà Tống âm mưu xâm lược nước ta:
- Thế kỷ XI nhà Tống gặp khó khăn về kinh tế - chính trị.
- Nhà Tống xâm lược Đại Việt để giải quyết tình hình khó khăn trong nước
- Nhà Tống xúi giục Cham-pa đánh Đại Việt, ngăn cản việc trao đổi buôn bán giữa 2 nước Việt – Tống. Dụ dỗ mua chuộc tù trưởng dân tộc ít người.
Vì sao nhà Tống xúi giục Cham-pa đánh lên từ phía Nam ?
Mục đích : Làm suy yếu lực lượng nhà Lý.
B�i 11: CU?C KH�NG CHI?N CH?NG QU�N X�M LU?C T?NG (1075 - 1077)
I/ GIAI DO?N TH? NH?T (1075)
1. Nhà Tống âm mưu xâm lược nước ta
2. Nhà Lý chủ động tiến công để tự vệ
Trước âm mưu xâm lược của quân Tống, nhà Lý chuẩn bị đối phó như thế nào?
-Nhà Lý cử Lý Thường Kiệt làm chỉ huy.
B�i 11: CU?C KH�NG CHI?N CH?NG QU�N X�M LU?C T?NG (1075 - 1077)
I/ GIAI DO?N TH? NH?T (1075)
1. Nhà Tống âm mưu xâm lược nước ta
2. Tổ chức kháng chiến của nhà Lý
-Nhà Lý cử Lý Thường Kiệt làm chỉ huy.
Trước tình hình nhà Tống ráo riết chuẩn bị xâm lược nước ta, Lý Thường Kiệt đã có chủ trương như thế nào?
-Tăng cường canh phòng, luyện tập.
- Đánh bại sự tấn công của Cham-pa.
Hãy nêu những hiểu biết của em về Lý Thường Kiệt?
Lý Thường Kiệt
Lý Thường Kiệt là người phường Thái Hòa (Thăng Long – Hà Nội). Lúc nhỏ đã có chí lớn, ham đọc binh thư, rèn luyện võ nghệ. Lớn lên làm quan cho nhà Lý; nhờ tài năng và công lao ông được thăng dần đến chức Thái úy.
“Lý Thường Kiệt là hiền thần,
 
Đuổi quân nhà Tống, phá quân Chiêm Thành.
 
Tuổi già phỉ chí công danh,
 
Mà lòng yêu nước trung thành không phai”.
 
 (Hồ Chí Minh toàn tập, tập III trang 217)


Cham - Pa
Lý Thường Kiệt đánh bại quân Cham - Pa
B�i 11: CU?C KH�NG CHI?N CH?NG QU�N X�M LU?C T?NG (1075 - 1077)
I/ GIAI DO?N TH? NH?T (1075)
1. Nhà Tống âm mưu xâm lược nước ta
2. Tổ chức kháng chiến của nhà Lý
- Nhà Lý cử Lý Thường Kiệt làm chỉ huy.
Sau khi chuẩn bị kĩ càng, Lý Thường Kiệt đã có chủ trương như thế nào?
- Tăng cường canh phòng, luyện tập.
- Đánh bại sự tấn công của Cham-pa.
Tháng 10/ 1075, thực hiện chủ trương “Tiến công trước để tự vệ»
Lý Thường Kiệt đem 10 vạn quân tấn công vào châu Ung, châu Khâm, châu Liêm.
Tại sao Lý Thường Kiệt lại chủ trương “Tấn công trước” để “chặn thế mạnh của giặc”?
Vì ông hiểu được những khó khăn của nhà Tống; Mặt khác, châu Khâm, châu Liêm, châu Ung là những nơi tập trung mọi lực lượng chuẩn bị xâm lược nước ta của nhà Tống, do vậy ông tin rằng nếu biết phối hợp, tập trung lực lượng tấn công bất ngờ thì có thể tiêu diệt được lực lượng chuẩn bị của giặc.
5000 quân
Nơi tập trung lực lượng của quân Tống
Lý Thường Kiệt
42 ngày
Tông Đản
Lược đồ cuộc tấn công để tự vệ của nhà Lý
B�i 11: CU?C KH�NG CHI?N CH?NG QU�N X�M LU?C T?NG (1075 - 1077)
I/ GIAI DO?N TH? NH?T (1075)
1. Nhà Tống âm mưu xâm lược nước ta
2. Tổ chức kháng chiến của nhà Lý
- Nhà Lý cử Lý Thường Kiệt làm chỉ huy.
- Tăng cường canh phòng, luyện tập.
- Đánh bại sự tấn công của Cham-pa.
Tháng 10/ 1075, thực hiện chủ trương “Tiến công trước để tự vệ»
Lý Thường Kiệt đem 10 vạn quân tấn công vào châu Ung, châu Khâm, châu Liêm.
- Sau Khi giành thắng lợi, ta nhanh chóng rút quân về nước.
Thảo luận nhóm
* Nhóm 1,2 : Vì sao nói đây là cuộc tấn công để tự vệ chứ không phải là cuộc tấn công để xâm lược?
* Nhóm 3, 4: Việc chủ động tiến công của nhà Lý có ý nghĩa như thế nào?
* Nhóm 3,4:
-Làm cho quân Tống hoang
mang bị động và thêm khó
khăn trong việc chuẩn bị xâm
lược nước ta và buộc phải kéo
dài thời gian.
-Quân dân ta tăng thêm lòng
tự tin và thời gian chuẩn bị
kháng chiến.
* Nhóm 1,2:
-Khi tấn công quân ta yết bảng nói rõ mục đích tấn công của mình: “tự vệ”
-Chỉ tấn công vào các căn cứ quân sự mà địch chuẩn bị làm nơi tập kết để sang xâm lược nước ta.
- Khi đạt được mục tiêu, quân ta nhanh chóng rút về nước.
Lý Thường Kiệt
42 ngày
Tông Đản
Dựa vào lược đồ, em hãy tường thuật diễn biến cuộc tập kích của quân ta vào đất Tống?
Lược đồ cuộc tấn công để tự vệ của nhà Lý
II. GIAI ĐOẠN THỨ HAI (1O76 -1077)
tiết 16: : CU?C KH�NG CHI?N CH?NG QU�N X�M LU?C T?NG (1075-1077)
1.Kháng chiến bùng nổ.
a.Nguy�n nh�n
? Sau khi rút quân về nu?c, nhà Lý đã làm gì để chuẩn bị kháng chiến?
- Lý Thường Kiệt hạ lệnh cho các địa phương ráo riết chuẩn bị bố phòng
- Xây dựng phòng tuyến ở các vị trí chiến lược và trên sông Như Nguyệt
b. Nhà Lý chuẩn b? kh�ng chi?n
Vì sao quân tống xâm lược nước ta?
Sau khi thất bại ở Ung Châu, nhà Tống tiến hành xâm lược Đại Việt.
Vi Thủ An
Lý Kế Nguyên
o
Hoàng Kim Mãn
THĂNG LONG
Lưu Kỳ
Quảng Nguyên
Nam Quan
Thân Cảnh Phúc
Lý Thường Kiệt
Trung Quốc
II. GIAI ĐOẠN THỨ HAI (1O76 -1077)
tiết 16: : CU?C KH�NG CHI?N CH?NG QU�N X�M LU?C T?NG (1075-1077)
1.Kháng chiến bùng nổ.
a.Nguy�n nh�n

b. Nhà Lý chuẩn b? kh�ng chi?n
Tại sao Lý Thường Kiệt chọn sông Như Nguyệt làm phòng tuyến để ngăn chặn địch?
- Lý Thường Kiệt hạ lệnh cho các địa phương ráo riết chuẩn bị bố phòng
- Xây dựng phòng tuyến ở các vị trí chiến lược và trên sông Như Nguyệt
- Phòng tuyến sông Như Nguyệt (sông Cầu ngày nay) trong cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược (1076 - 1077) của quân và dân nhà Lý được xây dựng với địa thế dựa vào núi, sông, đồng trũng, ruộng lầy kéo dài gần 10 km đường đê qua các xã Tam Giang, Tam Đa huyện Yên Phong đến Thị Cầu thành phố Bắc Ninh.
- Đây là nơi có địa hình tự nhiên lý tưởng cho việc xây dựng phòng tuyến để thực hiện mục tiêu chiến lược đã đề ra. Nó được xây dựng chạy dài từ chân núi Tam Đảo (khoảng Đa Phúc) - sông Cầu đến Vạn Xuân (Phả Lại). Trên đoạn sông này có nhiều chỗ địa thế hiểm trở, đó là những chỗ núi ăn sát bờ sông như núi Nhan Biền hoặc nơi có rừng cây um tùm, qua lại rất khó khăn. ở những chỗ đó, quân và dân Đại Việt không nhất thiết phải đắp lũy, dựng bãi chướng ngại mà có thể tận dụng địa hình để bảo vệ phòng tuyến và ngăn chặn quân địch vượt sông. Phòng tuyến được tập trung xây dựng ở những bến đò, đường giao thông, nơi quân địch có khả năng vượt sông, quan trọng nhất là các địa điểm Như Nguyệt, Thị Cầu, Vạn Xuân – nơi có những bến đò và con đường thuận lợi nhất để quân Tống vượt qua sông Như Nguyệt tiến về Thăng Long.
Phòng tuyến sông Nhu Nguy?t
Phòng tuyến trên sông Như Nguyệt
Những nơi này, Lý Thường Kiệt cho đắp chiến lũy dọc bờ sông, phía ngoài lũy, giáp mặt sông, ông sai đóng cọc tre làm giậu dày mấy tầng. Dưới bãi sông bố trí những hầm chông ngầm. Sông rộng, lũy cao, giậu tre dày, ... tất cả những kiến trúc tự nhiên và nhân tạo đó được tổ chức lại, kết hợp với nhau tạo thành một phòng tuyến kiên cố.
Cảnh quân ta đóng cọc chuẩn bị phòng tuyến Như Nguyệt
TRƯỜNG THCS TT TRÀ XUÂN


Lịch sử 7


Gv: Phan Thanh Ửng
Kiểm tra kiến thức cũ
Lược đồ cuộc tiến công để tự vệ của Lý Thường Kiệt
Tông Đản, Thân Cảnh Phúc
Lý thường kiệt
42
Tiến công để tự vệ
B�i 11:
Cuộc kháng chiến chống quân
xâm lược Tống (1075 – 1077) 5(TT)
Bài 11: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG (1075 – 1077)

II: GIAI ĐOẠN THỨ HAI (1076 - 1077)
1. Kháng chiến bùng nổ.
a. Nhà Lý chuẩn bị kháng chiến:
Sau khi rút quân về nước Lý Thường Kiệt đã làm gì?
+ Chuẩn bị bố phòng.
+ Cho quân mai phục vị trí quan trọng.
+ Xây dựng phòng tuyến Như Nguyệt kiên cố.
Lý Kế Nguyên
LÝ THƯỜNG KIỆT
Vi Thủ An
Thân Cảnh Phúc
(Lạng Sơn)
(Cao Bằng)
Quảng Ninh
Vì sao Lý Thường Kiệt chọn khúc sông Như Nguyệt để xây dựng phòng tuyến chặn giặc?
Vị trí quan trọng, chặn ngang các hướng tấn công của địch từ Quảng Tây đến Thăng Long, được ví như một chiến hào tự nhiên khó vượt qua.
Phòng tuyến trên sông Như Nguyệt
Bến đò Như Nguyệt
Bia ký 
Ngã ba Xà, nơi từng diễn ra trận quyết chiến chiến lược chống giặc Tống trên sông Như Nguyệt
Bài 11: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG (1075 – 1077)

II: GIAI ĐOẠN THỨ HAI (1076 - 1077)
1. Kháng chiến bùng nổ.
a. Nhà Lý chuẩn bị kháng chiến:
+ Chuẩn bị bố phòng.
+ Cho quân mai phục vị trí quan trọng.
+ Xây dựng phòng tuyến Như Nguyệt kiên cố.
Qua đó em có nhận xét gì về cách bố trí quân mai phục của Lý Thường Kiệt?
Những vị trí đó có tầm chiến lược quan trọng, địch sẽ qua. Bố trí từ xa đến gần nhằm tiêu hao sinh lực địch, gây cho chúng hoang mang.
Bài 11: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG (1075 – 1077)

II: GIAI ĐOẠN THỨ HAI (1076 - 1077)
1. Kháng chiến bùng nổ.
a. Nhà Lý chuẩn bị kháng chiến:
b. Diễn biến:
Để xâm lược Đại Việt chúng đã chuẩn bị những gì?
10 vạn bộ binh, 1 vạn ngựa, 20 vạn dân phu, hàng vạn tấn lương thực, vũ khí, 57 bài thuốc chữa bệnh.
Lực lượng đông, mạnh, đủ về lương thực vũ khí thuốc men, thể hiện sự quyết tâm chiếm bằng được Đại Việt.
Lý Kế Nguyên
LÝ THƯỜNG KIỆT
Vi Thủ An
Thân Cảnh Phúc
Lạng Sơn
Cao Bằng
Quảng Ninh
Lược đồ cuộc kháng chiến chống Tống (1076 – 1077)
Chú thích:




Đường tiến công của quân Tống
Quân Lý phòng ngự
Quân Lý chặn đánh
Chú thích:




Trận tuyến của quân Tống
Phòng tuyến sông Như Nguyệt
Bài 11: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG (1075 – 1077)

II: GIAI ĐOẠN THỨ HAI (1076 - 1077)
1. Kháng chiến bùng nổ.
a. Nhà Lý chuẩn bị kháng chiến:
b. Diễn biến:
+ Cuối 1076, quân Tống do Quách Quỳ, Triệu Tiết chỉ huy tấn công vào nước ta.
+ 1077, Ta đánh nhiều trận nhỏ cản địch.
- Kết quả: Quân Tống đóng ở bờ Bắc sông Cầu .
Bài 11: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG (1075 – 1077)

II: GIAI ĐOẠN THỨ HAI (1076 - 1077)
1. Kháng chiến bùng nổ.
2.Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến Như Nguyệt.
a. Diễn biến:
Triệu Tiết
Quách Quỳ
Tranh minh họa Lý Thường Kiệt và bài thơ thần “Nam quốc sơn hà”
TẠM DỊCH
Triệu Tiết
Quách Quỳ
Bài 11: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG (1075 – 1077)

II: GIAI ĐOẠN THỨ HAI (1076 - 1077)
1. Kháng chiến bùng nổ.
2.Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến Như Nguyệt.
a. Diễn biến:
+ Quách Quỳ cho quân vượt đánh phòng tuyến  ta phản công quyết liệt.
+ Cuối năm 1077 Lý Thường Kiệt cho quân đánh bất ngờ vào đồn giặc.
b. Kết quả:
+ Địch chấp nhận “giảng hoà” rút về nước.
THẢO LUẬN NHÓM (2 phút)
Nhóm 1:Tác dụng của bài thơ “Nam Quốc sơn hà”?
Nhóm 2: Em có suy nghĩ như thế nào về việc chủ động “giảng hòa” của Lý Thường Kiệt?
Nhóm 3: Nét độc đáo trong cách đánh của Lý Thường Kiệt?
Nhóm 4: Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chiến chống Tống (1075-1077)?
Để động viên, khích lệ tinh thần chiến đấu của quân sĩ, thể hiện ý chí quyết tâm chống giặc ngoại xâm của quân và dân ta.
Nhóm 2: Em có suy nghĩ như thế nào về việc chủ động “giảng hòa” của Lý Thường Kiệt?
Đảm bảo mối quan hệ hòa hiếu giữa hai nước.

Thể hiện tính nhân đạo của dân tộc ta.
Bảo đảm một nền hòa bình lâu dài
Không làm tổn thương danh dự của nước lớn
Nhóm 3: Nét độc đáo trong cách đánh của Lý Thường Kiệt?
- Sáng tạo: dựa vào điều kiện tự nhiên để chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc ( lập phòng tuyến sông Như Nguyệt, đánh vào ban đêm, đánh vào tinh thân quân giặc bằng bài thơ thần)
- Cách kết thúc chiến tranh: giảng hòa.
Nhóm 4: Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chiến chống Tống (1075-1077)?
Nguyên nhân thắng lợi:

+ Tinh thần đoàn kết chiến đấu của nhân dân ta.
+Tài chỉ huy của Lý Thường Kiệt
Ý nghĩa:
+ Là trận đánh tuyệt vời trong lịch sử chống ngoại xâm.
+ Nền độc lập, tự chủ được củng cố.
+ Nhà Tống từ bỏ âm mưu xâm lược Đại Việt.
Bài 11: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG (1075 – 1077)

II: GIAI ĐOẠN THỨ HAI (1076 - 1077)
1. Kháng chiến bùng nổ.
2.Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến Như Nguyệt.
a. Diễn biến:
b. Kết quả:
c. Ý nghĩa:
+ Là trận đánh tuyệt vời trong lịch sử chống ngoại xâm.
+ Nền độc lập, tự chủ được củng cố.
+ Nhà Tống từ bỏ âm mưu xâm lược Đại Việt.
Bài tập củng cố
Hoàn thành bảng sau:
X
X
X
X
X
X
X
X
Hướng dẫn học tập ở nhà
Học bài cũ và chuẩn bị bài tiếp theo: Ôn tập chương I và II
Trả lời các câu hỏi trong SGK.
KÍNH CHÚC QUÝ THẦY CÔ MẠNH KHỎE.
CHÚC CÁC EM CHĂM NGOAN HỌC GIỎI