ĐỊA LÍ 8
Giáo viên: BÙI VĂN PHONG
Trường THCS Trung An

KHỞI ĐỘNG
Quan sát video clip, hãy cho biết video clip nói đến việc khai thác loại khoáng
sản nào? Loại khoáng sản này phân bố ở vùng nào của nước ta?

KHAI THÁC BÔ-XÍT Ở TÂY NGUYÊN

BÀI 4

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI
NGUYÊN KHOÁNG SẢN, SỬ
DỤNG HỢP LÝ TÀI NGUYÊN
KHOÁNG SẢN
GV dạy: Bùi Văn Phong
Lớp dạy: 8/3;8/4

LỚP
PHẦN ĐỊA LÍ

8

BÀI 3. KHOÁNG SẢN VIỆT NAM
NỘI DUNG BÀI HỌC

1
2
3

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN
SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN
LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

BÀI 4

A

TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN NƯỚC TA KHÁ PHONG PHÚ
VÀ ĐA DẠNG

Quan sát hình 4.1 và kênh
chữ SGK, em hãy chứng
minh khoáng sản nước ta
khá phong phú và đa dạng.
- Có trên 5000 mỏ và điểm
quặng của hơn 60 loại
khoáng sản khác nhau.
- Một số loại khoáng sản:
dầu mỏ, khí tự nhiên, than
đá, than bùn, sắt, mangan,
titan, vàng, đồng, thiếc, bôxit, apatit, đá quý, đá vôi,
sét, cao lanh, nước khoáng.

BÀI 4

A

TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN NƯỚC TA KHÁ PHONG PHÚ
VÀ ĐA DẠNG

Quan sát hình 4.1 và kênh
chữ SGK, em hãy cho biết
khoáng sản nước ta chia
làm mấy nhóm? Tên các
khoáng sản của từng nhóm.
3 nhóm
Khoáng
sản
năng
lượng:
than đá,
dầu mỏ,
khí tự
nhiên,….

Khoáng
sản kim
loại: sắt,
đồng,
bô-xit,
mangan, đất
hiếm,...

Khoáng
sản phi
kim
loại: apa-tit,
đá vôi,
sét, cao
lanh,…

BÀI 4

A

TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN NƯỚC TA KHÁ PHONG PHÚ
VÀ ĐA DẠNG

Quan sát Atlat tr8 và kênh
chữ SGK, em hãy giải thích
vì sao khoáng sản nước ta
lại phong phú và đa dạng?
Lịch sử phát triển địa
chất lâu dài và phức tạp
qua 3 giai đoạn: Tiền
Cambri, Cổ kiến tạo và
Tân kiến tạo.
Vị trí địa lí nước ta nằm
ở nơi giao nhau giữa 2
vành đai sinh khoáng lớn
là Thái Bình Dương và
Địa Trung Hải.

BÀI 4

B

PHẦN LỚN CÁC MỎ CÓ QUY MÔ
TRUNG BÌNH VÀ NHỎ

Quan sát các hình ảnh và
kênh chữ SGK, cho biết
phần lớn khoáng sản nước
ta có trữ lượng như thế
nào? Kể tên các khoáng sản
có trữ lượng lớn ở nước ta.

- Phần lớn các mỏ khoáng
sản ở nước ta có trữ
lượng trung bình và nhỏ.
- Một số loại khoáng sản
có trữ lượng lớn như:
than đá, dầu mỏ, khí tự
nhiên, sắt, bô-xit,...

Than đá

Dầu mỏ

Khí tự nhiên

Sắt

BÀI 4

C KHOÁNG SẢN PHÂN BỐ TƯƠNG ĐỐI RỘNG
Quan sát hình 4.1 và kênh
chữ SGK, em hãy cho biết
khoáng sản nước ta phân
bố như thế nào?

Khoáng sản nước ta phân
bố ở nhiều nơi, nhưng tập
trung chủ yếu ở miền
Bắc, miền Trung và Tây
Nguyên.

BÀI 4

C KHOÁNG SẢN PHÂN BỐ TƯƠNG ĐỐI RỘNG
Quan sát hình 4.1 và kênh
chữ SGK, em hãy cho biết trữ
lượng và xác định sự phân bố
của than đá, dầu mỏ và khí
tự nhiên ở nước ta.
- Than đá: Tổng trữ lượng
khoảng 7 tỉ tấn, phân bố ở
bể than Quảng Ninh.
- Dầu mỏ và khí tự nhiên:
Tổng trữ lượng khoảng 10 tỉ
tấn dầu quy đổi, phân bố ở
vùng thềm lục địa phía đông
nam.

BÀI 4

1

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

- Cơ cấu: Khoáng sản nước ta khá phong phú và
đa dạng: hơn 60 loại khoáng sản khác nhau như
khoáng sản: năng lượng, kim loại, phi kim loại.
- Quy mô: phần lớn các mỏ khoáng sản ở nước
ta có trữ lượng trung bình và nhỏ.
- Phân bố: Khoáng sản nước ta phân bố ở nhiều
nơi, nhưng tập trung chủ yếu ở miền Bắc, miền
Trung và Tây Nguyên.

BÀI 4

2

KHOÁNG SẢN PHÂN BỐ TƯƠNG ĐỐI RỘNG

Quan sát hình 4.1 và kênh chữ
SGK, em hãy cho biết trữ lượng
và xác định sự phân bố của
bô-xít và sắt ở nước ta.
- Bô-xít: Tổng trữ lượng
khoảng 9,6 tỉ tấn, phân bố ở
Tây Nguyên (Đắk Nông, Lâm
Đồng, Gia Lai, Kon Tum,...),
ngoài ra còn có ở một số tỉnh
phía bắc (Lạng Sơn, Cao Bằng,
Hà Giang,...).
- Sắt: Tổng trữ lượng khoảng
1,1 tỉ tấn, phân bố ở ở khu vực
Đông Bắc (Thái Nguyên, Lào
Cai, Hà Giang),... và Bắc Trung
Bộ (Hà Tĩnh).

BÀI 4

C KHOÁNG SẢN PHÂN BỐ TƯƠNG ĐỐI RỘNG
Quan sát hình 4.1 và kênh chữ
SGK, em hãy cho biết trữ lượng
và xác định sự phân bố của
A-pa-tít, ti-tan và đá vôi ở nước
ta.
- A-pa-tít: Tổng trữ lượng
khoảng 2 tỉ tấn, phân bố ở Lào
Cai.
- Ti-tan: Tổng trữ lượng
khoảng 663 triệu tấn, phân bố
ở ở ven biển từ Quảng Ninh
đến Bà Rịa - Vũng Tàu.
- Đá vôi: Tổng trữ lượng lên
đến 8 tỉ tấn, phân bố ở ở vùng
núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ.

BÀI 3

2

ĐẶC ĐIỂM PHÂN BỐ CÁC LOẠI KHOÁNG SẢN
CHỦ YẾU

Khai thác than ở Quảng Ninh

Khai thác sắt ở Thái Nguyên

Khai thác dầu khí ở thềm lục địa

Khai thác A-pa-tít ở Lào Cai

BÀI 4

C

KHOÁNG SẢN PHÂN BỐ TƯƠNG ĐỐI RỘNG

Quan sát Atlat tr8 và kênh chữ
SGK, giải thích
sự phân bố
khoáng sản ở nước ta.
- Sự phân bố khoáng sản ở nước
ta có liên quan chặt chẽ với sự
phân hoá phức tạp, đa dạng của
các hoạt động địa chất nội sinh
và ngoại sinh.
- Các mỏ khoáng sản nội sinh
thường tập trung tại các đứt gãy
sâu với hoạt động uốn nếp và
mac-ma diễn ra mạnh mẽ.
- Các khoáng sản ngoại sinh
thường tập trung ở vùng biển
nông, thềm lục địa hoặc vùng
trũng trong nội địa.

BÀI 4

C

KHOÁNG SẢN PHÂN BỐ TƯƠNG ĐỐI RỘNG

- Than đá: ở bể than Quảng Ninh.
- Dầu mỏ và khí tự nhiên: ở vùng thềm lục địa phía
đông nam.
- Bô-xít: ở Tây Nguyên ngoài ra còn có ở một số tỉnh phía
bắc.
- Sắt: ở khu vực Đông Bắc và Bắc Trung Bộ.
- A-pa-tít: ở Lào Cai.
- Ti-tan: ở ven biển từ Quảng Ninh đến Bà Rịa - Vũng Tàu.
- Đá vôi: ở vùng núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ.

BÀI 4

2 SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thời gian: 5 phút
NHIỆM VỤ
* NHÓM 1, 2, 3 VÀ 4: Quan sát các
hình ảnh và kênh chữ SGK, Nêu vai
trò của tài nguyên khoáng sản,
hiện trạng khai thác và sử dụng tài
nguyên khoáng sản nước ta. Giải
thích nguyên nhân.
* NHÓM 5, 6, 7 VÀ 8: Quan sát các
hình ảnh và kênh chữ SGK, việc
khai thác và sử dụng tài nguyên
khoáng sản chưa hợp lí gây ra
những hậu quả gì? Lấy ví dụ cụ
thể để chứng minh. Nêu các biện
pháp sử dụng hợp lí tài nguyên
khoáng sản nước ta.

Bình gốm làm bằng
đá vôi

Sạt lở sông Hậu do
khai thác cát

Khai thác Bô-xít trái
phép ở Tây Nguyên

BÀI 4

2 SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

Vai trò: Cung cấp nguyên liệu, nhiên liệu cho nhiều
ngành công nghiệp cũng như đảm bảo an ninh năng
lượng cho quốc gia, phát triển kinh tế và đời sống.

3

Hiện trạng: Khai thác và sử dụng khoáng sản còn
chưa hợp lí.

Nguyên nhân: Khai thác quá mức, bừa bãi, trái phép,
công nghệ khai thác còn lạc hậu.

BÀI 4

2 SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

Hậu quả: Gây lãng phí, ảnh hưởng xấu đến môi trường
và phát triển bền vững. Bên cạnh đó, một số loại khoáng
sản bị khai thác quá mức dẫn tới nguy cơ cạn kiệt.

7

Ví dụ: Sạt lở sông Hậu do khai thác cát, ô nhiễm biển
do khai thác dầu ở thềm lục địa phía nam.

Giải pháp: Phát triển các hoạt động điều tra, thăm dò;
khai thác, chế biến, đẩy mạnh đầu tư với công nghệ tiên
tiến, thiết bị hiện đại, phát triển công nghiệp chế biến,
bảo vệ khoáng sản chưa khai thác và sử dụng tiết kiệm
và tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.

BÀI 4

2 SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

- Hiện trạng: việc khai thác và sử dụng còn chưa hợp lí.
- Nguyên nhân: khai thác quá mức, bừa bãi, trái phép, công nghệ
khai thác còn lạc hậu,...
- Hậu quả: gây lãng phí, cạn kiệt, ảnh hưởng xấu đến môi
trường và phát triển bền vững.
- Biện pháp:
+ Phát triển các hoạt động điều tra, thăm dò; khai thác, ch ế bi ến.
+ Đẩy mạnh đầu tư với công nghệ tiên tiến, thiết bị hiện đại.
+ Phát triển công nghiệp chế biến.
+ Bảo vệ khoáng sản chưa khai thác và sử dụng tiết kiệm.
+ Tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.

BÀI 4

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
Hoàn thành sơ đồ thể hiện các đặc điểm chung về tài
nguyên khoáng sản Việt Nam theo gợi ý dưới đây:

BÀI 4

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
Hoàn thành sơ đồ thể hiện các đặc điểm chung về tài
nguyên khoáng sản Việt Nam theo gợi ý dưới đây:

BÀI 4

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
Lấy một số ví dụ chứng minh khai thác khoáng sản có
ảnh hưởng đến môi trường ở nước ta
Từ năm 2000 đến nay sản lượng ngành than đã không
ngừng tăng. Song vấn đề bức xúc nhất đối với các mỏ
khai thác than về góc độ bảo vệ môi trường là đất đá
thải. Để sản xuất 1 tấn than, cần bóc đi từ 8 - 10 m3 đất
phủ, thải từ 1 - 3 m3 nước thải mỏ. Chỉ tính riêng năm
2006, các mỏ than của Tập đoàn Công nghiệp Than và
Khoáng sản Việt nam đã thải vào môi trường tới 182,6
triệu m3 đất đá, khoảng 70 triệu m3 nước thải mỏ, dẫn
đến một số vùng của tỉnh Quảng Ninh bị ô nhiễm đến
mức báo động như Mạo Khê, Uông Bí, Cẩm Phả...

BÀI 3

4 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

b. Vận dụng
 Hãy sưu tầm thông tin để viết báo cáo ngắn về một loại khoáng sản
ở nước ta và chia sẻ với các bạn..
KHAI THÁC THAN ĐÁ Ở QUẢNG NINH
- Quảng Ninh hiện có trữ lượng than đá khoảng hơn 3 tỷ tấn,
hầu hết thuộc dòng an-tra-xít, tỷ lệ các-bon ổn định 80 - 90%;
phần lớn tập trung tại 3 khu vực: Hạ Long, Cẩm Phả và Uông Bí ,
Đông Triều; mỗi năm cho phép khai thác khoảng 30 - 40 triệu
tấn.
- Xác định được mục tiêu phát triển kinh tế bền vững, lâu dài,
Quảng Ninh đã từng bước lập kế hoạch cùng với Tập đoàn TKT
đưa ra lộ trình hợp lý để đóng cửa những mỏ than lộ thiên và
chuyển hẳn sang khai thác hầm lò. Việc làm này không gây tác
động nhiều đến phát triển kinh tế mà mở ra phương thức mới
với phương châm chuyển dịch phát triển kinh tế từ “nâu” sang
“xanh”, hướng tới phát triển những thành phố du lịch không còn