Tháng 1/1428, nước ta sạch bóng quân thù. Nguyễn Trãi thay lời Lê Lợi viết bài cáo để tổng kết cuộc kháng chiến và tuyên bố cho toàn dân được biết
1 Hoàn cảnh sáng tác
2 Bố cục
4 Phần:
Phần 1: Từng nghe …còn ghi :Tư tưởng nhân nghĩa;
Phần 2: Vừa rồi…chịu được ?: Vạch trần tội ác của giác;
Phần 3: Ta đây…xưa nay: Kể lại quá trình chinh phạt, tất thắng của cuộc khởi nghĩa;
Phần 4: Xã tắc…đều hay: Tuyên bố chính quả, kết quả sự nghiệp chính nghĩa;
Phần 2: Vạch trần tội ác của giặc
“Vừa rồi:
Nhân họ Hồ chính sự phiền hà,
Để trong nước lòng dân oán hận.
Quân cuồng Minh thừa cơ gây họa,
Bọn gian tà bán nước cầu vinh”
Nguyễn Trãi vạch trần hành động phi nghĩa của giặc Minh, đồng thời thể hiện cái tiểu nhân đê hèn trong hành động xâm lược ấy. Tác giả còn vạch tội những kẻ bán nước cầu vinh
Vì hành động đó của chúng mà đẩy nhân dân vào rất nhiều tai vạ
“Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn,
Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ.”
Đây là hình ảnh vừa cụ thể, vừa khái quát như một lời cáo trạng, buộc tội quân giặc.
Hai câu thơ được viết bằng nước mắt và máu của người anh hùng
“Dối trời lừa dân đủ muôn nghìn kế,
Gây binh kết oán trải hai mươi năm.
Bại nhân nghĩa nát cả đất trời,
Nặng thuế khóa sạch không đầm núi.
Người bị ép xuống biển dòng lưng mò ngọc, ngán thay cá mập, thuồng luồng,
Kẻ bị đem vào núi đãi cát tìm vàng, khốn nỗi rừng sâu, nước độc.”
“Vét sản vật, bắt chim trả, chốn chốn lưới chăng,
Nhiễu nhân dân, bẫy hươu đen, nơi nơi cạm đặt.
Tàn hại cả giống côn trùng cây cỏ,
Nheo nhóc thay kẻ góa bụa khốn cùng.
Thằng há miệng, đứa nhe răng, máu mỡ bấy no nê chưa chán;
Nay xây nhà, mai đắp đất, tay chân nào phục dịch cho vừa.
Nặng nề những nỗi phu phen,
Tan tác cả nghề canh cửi.”
Nguyễn Trãi tố cáo chính sách cai trị hà khắc, tham tàn của giặc Minh. Để mang lại lợi ích cho mình, giặc không từ một thủ đoạn, một hành động nhẫn tâm, tàn ác nào..
“Độc ác thay, trúc Nam Sơn ghi không hết tội,
Dơ bẩn thay, nước Đông Hải không rửa sạch mùi.”
Câu văn đầy tính hình tượng khắc họa và nhấn mạnh tội ác của quân thù, đồng thời thể hiện thái độ căm phẫn và khinh bỉ của tác giả
“Lẽ nào trời đất dung tha,
Ai bảo thần nhân chịu được”
Tội ác của giặc Minh đã vượt qua cái giới hạn của lẽ trời. Hành động nhơ bẩn của chúng khiến cả thần và người đều không thể tha thứ.
Đứng trên lập trường nhân nghĩa, đoạn văn là máu, là nước mắt, thể hiện sự căm hận sục sôi của Nguyễn Trãi đối với kẻ thù
Đây là một bản cáo trạng đanh thép tố cáo tội ác khủng khiếp của giặc Minh trong hai mươi năm trên mảnh đất Đại Việt
Nguyễn Trãi đã nêu ra tiền đề nhân nghĩa của cuộc kháng chiến
3 Nghệ thuật
Sử dụng ngôn ngữ hùng hồn
Sử dụng những động từ mạnh
Sử dụng phương pháp liệt kê có chọn lọc, sử dụng những câu văn giàu hình tượng, giọng văn thay đổi linh hoạt
NguyễnTrãi sử dụng đan xen, kết hợp hài hòa giữa những hình ảnh mang tính chất khái quát với những hình ảnh có tính cụ thể, sinh động
Cám ơn cô và các bạn đã lắng nghe