CHÀO MỪNG CÁC THẦY,
CÔ GIÁO ĐẾN DỰ GIỜ
THĂM LỚP !

KHỞI ĐỘNG
Để nâng cao chất lượng các
chương trình truyền hình dành
cho thanh thiếu niên, đài truyền
hình cần biết đánh giá cũng như
sở thích của người xem về các
chương trình của đài.

Em có thể giúp đài truyền hình thu thập
những thông tin này không?

Em có thể đề xuất một
vài cách để thu thập
thông tin này?

Đối tượng mà em
hướng đến để thu
thập thông tin này
là ai?

CHƯƠNG V: THU THẬP VÀ
BIỂU DIỄN DỮ LIỆU

BÀI 17: THU THẬP VÀ
PHÂN LOẠI DỮ LIỆU

NỘI DUNG BÀI HỌC
01 Thu thập và phân loại dữ liệu
02 Tính đại diện của dữ liệu

I. THU THẬP VÀ PHÂN LOẠI DỮ LIỆU
HĐ1
Em hãy giúp đài truyền hình thu thập dữ liệu bằng cách phỏng vấn
các bạn trong tổ, sử dụng ba câu hỏi sau:
(1) Trung bình mỗi ngày bạn dành bao nhiêu giờ để xem ti vi?
(2) Các chương trình ti vi bạn xem là gì?
(3) Bạn có cho rằng các chương trình ti vi hiện nay rất hấp dẫn
không? Chọn một trong các ý kiến sau:
Rất đồng ý, Đồng ý, Không đồng ý, Rất không đồng ý.

HĐ2
Lập bảng thống kê cho ba dãy dữ liệu thu được

HĐ3
Trong ba dãy dữ liệu thu được, dãy nào là dãy số
liệu? Dãy nào không là dãy số liệu? Dãy nào có
thể sắp xếp được theo thứ tự tăng, giảm?

Trả lời:

Dãy (1) là dãy số liệu, có thể sắp xếp thứ tự.
Dãy (2) không là dãy số liệu, không thể sắp xếp thứ tự.
Dãy (3) không là dãy số liệu, có thể sắp xếp thứ tự.

Dữ liệu được phân loại theo sơ đồ sau:
Dữ liệu

Dữ liệu là số (số liệu)

Dữ liệu không là số

Dữ liệu là số còn gọi là dữ liệu định lượng.
Dữ liệu không là số còn gọi là dữ liệu định tính.

Chú ý:
Dữ liệu không là số có thể phân thành hai loại:
+ Loại không thể sắp thứ tự.
+ Loại có thể sắp thứ tự.

?

Em hãy lấy một ví dụ về dữ liệu không là số, có thể sắp
xếp theo thứ tự.
Trả lời:
Ví dụ: Các mức đánh giá về mức độ đề thi học kì từ:
Rất dễ đến Rất khó.
Mức độ đánh giá về chất lượng học của một phần
mềm trực tuyến với các mức:

Ví dụ 1
Bình đã phỏng vấn các bạn trong lớp và thu được các dãy dữ liệu sau.
(1) Cân nặng (đơn vị kilôgam) của năm bạn học trong lớp:
43; 41; 48; 45; 52.
(2) Tên một số tỉnh thuộc đồng bằng sông Hồng:
Nam Định, Thái Bình, Hưng Yên, Bắc Ninh.
(3) Đánh giá của bốn bạn học sinh về chất lượng bài giảng môn Toán:
Tốt, Xuất sắc, Khá Tốt, Trung bình.
Em hãy xác định mỗi dãy dữ liệu đó thuộc loại nào.

Giải
- Dãy dữ liệu (1) là dãy số liệu.
- Dãy dữ liệu (2) không phải là dãy số liệu, không thể
sắp thứ tự.
- Dãy dữ liệu (3) không phải dãy số liệu, có thể sắp xếp
theo thứ tự từ mức cao nhất đến mức thấp nhất (Xuất
sắc, Tốt, Khá Tốt, Trung bình) nên đây là dãy dữ liệu
không là số, có thể sắp thứ tự.

Luyện tập 1
a) Em hãy đưa ra một số câu hỏi phỏng vấn để:
(1) Khảo sát ý kiến của các bạn trong lớp về vật nuôi yêu
thích;
(2) Khảo sát thời gian (giờ) mà các bạn trong lớp dành cho
hoạt động thể thao trong ngày.
b) Với mỗi dãy dữ liệu thu được, em hãy cho biết dữ liệu
đó thuộc loại nào.

Trả lời:
a) Có thể hỏi là:
(1) Con vật nuôi mà bạn yêu thích nhất là gì?
(2) Mỗi ngày bạn chơi thể thao trong bao nhiêu giờ?
b) Dữ liệu thu được trong câu hỏi (1) không là số, không
thể sắp thứ tự.
Dữ liệu thu được trong câu hỏi (2) là số liệu.

Một số tuyến xe buýt ở Hà Nội mà bạn
An đã đi là: 01; 02; 12; 15.
Đây là dãy số liệu

Đây không phải là
dãy số liệu

Em ủng hộ Vuông hay Tròn?

Trả lời:
Vuông trả lời đúng. Vì đây là tên gọi tắt của các tuyến
xe buýt ở Hà Nội. Chẳng hạn: tuyến Gia Lâm – Yên Nghĩa
được gọi tắt là 01.

LUYỆN TẬP
Bài 5.1 (SGK – tr.92) Với mỗi câu hỏi sau, hãy xác định xem dữ
liệu thu được thuộc loại nào.
a) Bạn có cho rằng đọc sách là một thói quen tốt?
A. Rất đồng ý

B. Đồng ý

C. Không đồng ý

D. Rất không đồng ý

b) Ca sĩ Việt Nam nào bạn thích nhất?

Giải
a) Dữ liệu không phải là số, có thể sắp thứ tự.
b) Dữ liệu không phải là số, không thể sắp thứ tự.

II. TÍNH ĐẠI DIỆN CỦA DỮ LIỆU
HĐ4
Vuông và Tròn muốn tìm hiểu về mức độ thường xuyên lên thư
viện trường của các bạn học sinh trong trường nên đã lập phiếu
như Hình 5.1 để tiến hành khảo sát.

Mình chỉ cần phát phiếu khảo

Không, tớ nghĩ mỗi lớp cần

sát cho các bạn lên thư viện

chọn ngẫu nhiên 10 bạn để

trường trong một tuần.

phát phiếu khảo sát.

Em hãy thảo luận nhóm và cho biết dữ liệu thu được trong
mỗi cách làm của Vuông và Tròn có đại diện cho toàn bộ
học sinh trong trường không.

Trả lời
- Tổng thể dữ liệu ở đây là toàn bộ học sinh
trong trường.
- Dữ liệu của Tròn không có tính đại diện cho
toàn bộ học sinh trong trường.
- Cách làm của Vuông hợp lí hơn.

Nhận xét
Để có thể đưa ra các kết luận hợp lí, dữ liệu thu được
phải đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ đối tượng
được quan tâm.

Ví dụ 2
Một hãng hàng không mong muốn khảo sát ý kiến của khách
hàng trên một chuyến bay để đánh giá mức độ hài lòng về
chất lượng phục vụ trên chuyến bay đó.
a) Em hãy cho biết đối tượng mà hãng hàng không này cần
lấy ý kiến.
b) Trong hai cách khảo sát sau, cách nào hợp lí hơn?

Cách 1. Lấy ý kiến của 20 hành khách ở khoang hạng thương
gia.
Cách 2. Đánh số ngẫu nhiên 100 hành khách trên chuyến bay
và xin ý kiến của những hành khách số 5; 10; 15; 20; …; 100.

Giải
a) Hãng hàng không cần lấy ý kiến của tất cả các hành khách đi trên
chuyến bay.
b) Theo cách 1, hành khách hạng phổ thông không được tham gia
khảo sát nên dữ liệu thu thập chưa đảm bảo được tính đại diện.
Khảo sát theo cách 2 hợp lí hơn.

Luyện tập 2

Em hãy cho biết cách khảo sát sau có đảm bảo được tính đại
diện không.
Để đánh giá mức độ phù hợp của đề thi thử môn Toán, nhà
trường đã cho các bạn trong câu lạc bộ Toán học làm bài và
xem xét kết quả.

Giải

Tổng thể dữ liệu là toàn bộ học sinh.
Ở đây chỉ khảo sát ý kiến các bạn trong câu lạc bộ Toán,
là những người yêu thích Toán, nên dữ liệu thu được
không có tính đại diện.

Ví dụ 3

Một công ty dược phẩm đã khảo sát hiệu quả sử
dụng của một loại thuốc trị cảm cúm bằng cách cho
100 người bệnh ở độ tuổi từ 20 đến 30 sử dụng loại
thuốc này. Kết quả cho thấy có 95 người đã khỏi
bệnh sau ba ngày sử dụng thuốc.

Công ty đưa ra thông tin quảng cáo về
sản phẩm như Hình 5.3.
Theo em, dựa vào khảo sát trên mà
đưa ra kết luận như trong quảng cáo
thì có hợp lí không? Vì sao?

Giải
Kết luận như trong quảng cáo là không hợp lí, vì
đối tượng của khảo sát chỉ là những người trong
độ tuổi từ 20 đến 30, không đảm bảo tính đại diện
cho toàn bộ người dùng (ở độ tuổi khác nhau).

Tranh luận: Làm cách nào để thực hiện khảo sát thời gian sử
dụng mạng Internet vào hai ngày cuối tuần của mỗi bạn học sinh
trong trường?
Tớ sẽ chọn ngẫu nhiên một số bạn và gửi

Còn tớ sẽ gửi phiếu hỏi đến

bảng hỏi đến bố mẹ của các bạn đó yêu

các bạn trong câu lạc bộ Tin

cầu trả lời và gửi lại phiếu.

học của trường.

Trả lời
Tròn chỉ lấy ý kiến của các bạn trong câu lạc bộ Tin học là
những bạn yêu thích Tin học nên thời gian truy cập Internet
thường cao hơn các bạn khác.
Do đó không hợp lí.
Phương án của Vuông hợp lí hơn.

LUYỆN TẬP
Bài 5.2 (SGK – tr.92) Vuông đưa

Đa phần học sinh trong

ra ý kiến về tay thuận của các học

trường thuận tay phải.

sinh trong trường như Hình bên.
Em hãy đưa ra phương án thu thập
dữ liệu phù hợp để giúp Vuông
kiểm tra ý kiến của mình nhé!
Nên sử dụng phương pháp quan sát.

Bài 5.4 (SGK – tr.92) Các dữ liệu thu thập được trong mỗi
trường hợp sau có đảm bảo tính đại diện không?
a) Trong một khu dân cư có 5000 hộ gia đình. Để xác định trung
bình mỗi hộ gia đình có bao nhiêu ti vi, một nhóm nghiên cứu đã
thu thập dữ liệu bằng cách đánh số các hộ gia đình từ 1 đến 5000
và ghi lại số ti vi của những hộ gia đình có số thứ tự là: 1; 11; …;
4991.

b) Để đánh giá thể lực của học sinh toàn trường, giáo viên
thể dục đã cho các bạn trong câu lạc bộ bóng đá của trường
chạy cự li 1000 m và ghi lại kết quả.

Giải

a) Dữ liệu thu được có tính đại diện.
b) Dữ liệu thu được không có tính đại diện vì các
bạn trong câu lạc bộ bóng đá thường có thể lực
tốt.

VẬN DỤNG
Bài 5.3 (SGK – tr.92) Vân muốn kiểm tra nhận định “Các
bạn học sinh nam yêu thích các chương trình thể thao hơn
các bạn nữ”. Hãy lập bảng hỏi và thu thập dữ liệu để kiểm
tra nhận định này.

Giải

Tích X vào phương án bạn lựa chọn
1. Giới tính
Nam

Nữ

2. Bạn có yêu thích các chương trình thể thao không?
Yêu thích

Không yêu thích

Bài 5.5 (SGK – tr.92) Bình phỏng vấn 50 bạn Nam trong trường thấy
có 30 bạn thích bóng đá. Bình kết luận rằng “Đa phần các học sinh
thích bóng đá”. Kết luận này có hợp lí không?
Trả lời:
Kết luận không hợp lí vì đây là kết luận cho toàn bộ học sinh
nhưng lại chỉ khảo sát trên các bạn học sinh nam.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Ghi nhớ kiến thức

Hoàn thành bài tập

Chuẩn bị bài mới

trong bài.

trong SBT.

“Biểu đồ hình quạt
tròn”.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ
LẮNG NGHE BÀI
GIẢNG