Lớp: 5A2
Giáo viên: Đào Thị Ngọc
Trường : Tiểu học Yên Dương

KHỞI ĐỘNG
Trò chơi: ''Bắn tên”

Bài 1: Trong số các từ xưng hô được in đậm dưới đây,
những từ nào chỉ người nói? Những từ nào chỉ người
nghe? Từ nào chỉ người hay vật được nhắc tới?
Ngày xưa có cô Hơ Bia đẹp nhưng rất lười, lại không
biết yêu quý cơm gạo. Một hôm, Hơ Bia ăn cơm để cơm
đổ vãi lung tung. Thấy vậy, cơm hỏi:
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ chúng tôi thế?
Hơ Bia giận dữ:
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.
Nghe nói vậy, thóc gạo tức lắm. Đêm khuya, chúng rủ
nhau bỏ cả vào rừng.
Theo Truyện cổ Ê-đê

Đại từ xưng hô là từ được người nói dùng để tự chỉ
mình hay chỉ người khác khi giao tiếp: tôi, chúng
tôi; mày, chúng mày; nó, chúng nó, …

Bài 2 : Theo em, cách xưng hô của mỗi nhân vật
trong đoạn văn trên thể hiện thái độ của người nói như
thế nào ?
Ngày xưa có cô Hơ Bia đẹp nhưng rất lười, lại không biết
yêu quý cơm gạo. Một hôm, Hơ Bia ăn cơm để cơm đổ vãi
lung tung. Thấy vậy, cơm hỏi:
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ chúng tôi thế?
Hơ Bia giận dữ:
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.
Nghe nói vậy, thóc gạo tức lắm. Đêm khuya, chúng rủ
nhau bỏ cả vào rừng.
Theo Truyện cổ Ê-đê

Bài 2 : Theo em, cách xưng hô của mỗi nhân vật trong
đoạn văn trên thể hiện thái độ của người nói như thế nào?
Cơm hỏi:
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ chúng tôi thế ?
Hơ Bia giận dữ:
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.
* Cơm tự xưng là chúng
… tôi và gọi Hơ Bia là chị…
lịch sự với người đối thoại.
=> Thể hiện thái độ tự trọng,
…
Hơ Bia tự xưng là ta… gọi cơm là các ngươi
…
=> Thể hiện thái độ kiêu
… căng, thô lỗ, coi thường người nói đối thoại

Khi xưng hô, cần chú ý chọn từ cho lịch sự, thể hiện đúng mối
quan hệ giữa mình với người nghe và người được nhắc tới.

Bài 3 : Tìm những từ em vẫn dùng để xưng hô:
- Với thầy, cô.
- Với bố, mẹ.
- Với anh, chị, em.
- Với bạn bè.

Bài 3 : Tìm những từ em vẫn dùng để xưng hô:
Gọi

Xưng

Với thầy, cô

thầy, cô

em, con

Với bố, mẹ

bố, mẹ (ba, má, tía, bầm…)

con

Với anh, chị

anh,chị

em

em

anh, chị

cậu, bạn, mày

tôi, tớ, mình, tao

Với em
Với bạn bè

Trong giao tiếp, người Việt Nam dùng nhiều danh từ chỉ người
làm đại từ xưng hô để thể hiện rõ thứ bậc, tuổi tác, giới tính.

II - Ghi nhớ
1. Đại từ xưng hô là từ được người nói dùng để tự chỉ mình
hay chỉ người khác khi giao tiếp: tôi, chúng tôi; mày, chúng
mày; nó, chúng nó, …
2. Bên cạnh các từ nói trên, người Việt Nam còn dùng nhiều
danh từ chỉ người làm đại từ xưng hô để thể hiện rõ thứ bậc,
tuổi tác, giới tính: ông, bà, anh, chị, em, cháu, thầy, bạn,…
3. Khi xưng hô, cần chú ý chọn từ cho lịch sự, thể hiện đúng
mối quan hệ giữa mình với người nghe và người được nhắc tới.

Bài 1: Tìm các đại từ xưng hô và nhận xét về thái độ, tình cảm
của nhân vật khi dùng mỗi đại từ trong đoạn văn sau:

Trời mùa thu mát mẻ. Trên bờ sông, một con rùa đang cố
sức tập chạy. Một con thỏ thấy thế liền mỉa mai:
- Đã gọi là chậm như rùa mà cũng đòi tập chạy à!
Rùa đáp:
- Anh đừng giễu tôi! Anh với tôi thử chạy thi coi ai hơn!
Thỏ ngạc nhiên:
- Rùa mà dám chạy thi với thỏ sao? Ta chấp chú em một
nửa đường đó
Theo LA PHÔNG-TEN

Thỏ xưng là ta ,
gọi rùa là chú em

Thể hiện thái độ kiêu căng,
coi thường rùa
Rùa xưng là tôi ,
gọi thỏ là
anh
Thể hiện thái độ tự trọng,
lịch sự với thỏ

Bài 2: Chọn các đại từ xưng hô tôi, nó, chúng ta thích
hợp với mỗi ô trống :
Bồ Chao hốt hoảng kể với các bạn:
Tôi và Tu Hú đang bay dọc một con sông lớn, chợt Tu Hú gọi:
- (1)
“Kìa cái trụ chống trời. ” (2)
Tôi ngước nhìn lên. Trước mắt là những ống
thép dọc ngang nối nhau chạy vút tận mây xanh. Nó
(3) tựa như một cái
cầu xe lửa đồ sộ không phải bắc ngang sông, mà dựng đứng trên trời
cao.
Thấy vậy, Bồ Các mới à lên một tiếng rồi thong thả nói
(4) cũng từng bay qua cái trụ đó.Nó
(5) cao hơn tất cả những ống khói,
- Tôi
(6) ta thường gặp. Đó là trụ điện cao
những cột buồm, cột điện mà chúng
thế mới được xây dựng.
Mọi người hiểu rõ sự thực, sung sướng thở phào. Ai nấy cười to
vì thấy Bồ Chao đã quá sợ sệt.