LUYỆN TỪ VÀ CÂU

ĐẠI TỪ XƯNG HÔ

I - Nhận xét

1. Trong số các từ xưng hô được in đậm dưới đây,
những từ nào chỉ người nói? Những từ nào chỉ
người nghe? Từ nào chỉ người hay vật được nhắc
tới?

Ngày xưa có cô Hơ Bia đẹp nhưng rất lười, lại không
biết yêu quý cơm gạo. Một hôm, Hơ Bia ăn cơm để cơm đổ
vãi lung tung. Thấy vậy, cơm hỏi:
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ chúng tôi
thế?
Hơ Bia giận dữ:
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ các
ngươi.
Nghe nói vậy, thóc gạo tức lắm. Đêm khuya, chúng rủ
nhau bỏ cả vào rừng.
Theo Truyện cổ Ê-đê

Hoạt động 1: Phần nhận xét

Bài 1: Đọc đoạn văn và cho biết

1. Đoạn văn có những nhân vật nào?
2. Các nhân vật đang làm gì?
3. Những từ in đậm trong đoạn
văn được dùng để thay thế cho
những nhân vật nào?

Hoạt
động
nhóm đôi

Chị đẹp là nhờ cơm gạo,
sao chị khinh rẻ chúng tôi
thế?
HƠ BIA

CƠM

Ta đẹp là do công cha công
mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.

Nghe nói vậy, thóc gạo tức
lắm. Đêm khuya, chúng rủ
nhau bỏ cả vào rừng.

THÓC
GẠO

Qua cách xưng hô đối đáp
giữa Cơm, Gạo, Hơ Bia,
em hãy cho biết:
4. Những từ nào chỉ người nói?
5. Những từ nào chỉ người nghe?
6. Từ nào chỉ người hay vật
được nhắc tới?

Ngày xưa có cô Hơ Bia đẹp nhưng rất lười, lại không biết yêu
quý cơm gạo. Một hôm, Hơ Bia ăn cơm để cơm đổ vãi lung
tung. Thấy vậy, cơm hỏi:
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ chúng tôi thế?
Hơ Bia giận dữ:
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.
Nghe nói vậy, thóc gạo tức lắm. Đêm khuya, chúng rủ
nhau bỏ cả vào rừng.
Theo Truyện cổ Ê-đê

Trong các từ in đậm:
Những từ chỉ người nói: chúng tôi; ta
Những từ chỉ người nghe: Chị; các ngươi
Từ chỉ người hay vật được nhắc tới: chúng

Đại từ xưng hô

Đại từ xưng
được
người
nói dùng để
Thếhô
nàolàlàtừđại
từ xưng
hô?
tự chỉ mình hay chỉ người khác khi giao tiếp.

Bài 2 : Theo em cách xưng hô của mỗi nhân vật trong
đoạn văn trên thể hiện thái độ của người nói như thế nào ?
Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị
khinh rẻ chúng tôi thế?
Thái độ tôn trọng, lịch sự.
Cơm

Ta đẹp là do công cha công mẹ,
chứ đâu nhờ các ngươi.

Hơ Bia

Thái độ kiêu căng, coi thường
người khác.

3. Tìm những từ em vẫn dùng để xưng hô:
Đối tượng

Gọi

Tự xưng

Với thầy, cô

thầy, cô

xưng là em, con

Với bố,mẹ

bố, ba, cha, tía,...
mẹ, má, bầm, …

xưng là con

Với anh,chị

anh, chị

xưng là em

em

xưng là anh (chị)

bạn, đằng ấy,
cậu …

xưng là tôi, tớ,
mình, …

Với em
Với bạn bè

Bài 3:
Tìm những từ em vẫn dùng
Thế nào là đại từ xưng hô?
để xưng hô:
-Với thầy, cô.:
-Với bố, mẹ.:

Xưng là con, em, cháu…
Xưng là con

-Với anh, chị, em.: Xưng là em, anh (chị)
-Với bạn bè.:

Xưng là tôi, tớ, mình…

Hoạt động 2: Ghi nhớ
♦Đại từ xưng hô:

- Từ được người nói dùng để chỉ mình
hay chỉ người khác khi giao tiếp (tôi,
chúng tôi; ta, chúng ta; mày, chúng mày..)
- Thể hiện rõ thứ bậc, tuổi tác, giới tính
(ông, bà, anh, chị, em, cháu... )
-Khi xưng hô, cần chú ý chọn từ cho
lịch sự.

Quan sát tranh và nói thành lời
phần đối thoại có dùng đại từ xưng hô

mình
… thấy rồi. Chúng
…………
……ơi,……….
Anh chúng Ừ,Tớ
ở đâu vậy? cùng đến đó xem đi!
Chúng
nó đang
………..
ở trên cành
cây đó.

Cậu
…. nhìn kìa!
Đẹp quá!

Cho….
em xem
với!

Hoạt động 3: Luyện tập
Đã gọi là chậm như rùa mà
Bài 1:
cũng đòi tập chạy à !
Rùa mà dám chạy thi với thỏ
sao?Ta chấp chú em một nửa
đường đó.
Kiêu căng, coi thường rùa
Anh đừng giễu tôi! Anh với
tôi thử chạy thi coi ai hơn!
Tự trọng, lịch sự với thỏ

Bài 2: Đoạn văn có những nhân vật nào?
Nội dung đoạn văn là gì?
Tu Hú

Bồ Chao
Bồ Các và các bạn

Bài 2: Chọn các đại từ xưng hô tôi, nó,
chúng ta thích hợp với mỗi chỗ trống:
Bồ Chao hốt hoảng kể với các bạn:
- Tôi và Tu Hú đang bay…
Tôi ngước nhìn lên…
Nó tựa như một cái cầu xe lửa…
- Tôi cũng từng bay qua cái trụ đó.
Nó cao hơn tất cả những ống khói,
những trụ buồm, cột điện mà chúng ta
thường gặp.

Hoạt động 4:

Trò chơi “MÈO MI MI
UỐNG SỮA”

Chúng tôi chỉ thích
uống những bát sữa có
đại từ xưng hô.

Tớ

Với

Tớ

Với

Chúng ta

Nhưng

Chúng ta

Nhưng

Anh

Chúng tôi

Anh

Chúng tôi

Hoa

Tôi

Hoa

Tôi

Nó

Dũng cảm

Nó

Dũng cảm

Tôi
Chúng ta
Nó

Anh

Tôi

Chúng tôi

Tớ

Nó

Anh

Chúng tôi

Tớ

Chúng ta