TRÖÔØNG TIEÅU HOÏC LY Ù THÖÔØNG KIỆT

Giáo viên: Lý Hồng

Thứ năm, ngày 16 tháng
11
2023
Giữ năm
lấy màu
xanh
Chủ
điểm:

Luyện từ và câu

I – Nhận xét

Bài 1: Trong số các từ xưng hô được in đậm dưới đây, những từ nào chỉ người
nói? Những từ nào chỉ người nghe? Từ nào chỉ người hay vật được nhắc tới?
Ngày xưa có cô Hơ Bia đẹp nhưng rất lười, lại không  Những từ chỉ người
biết yêu quý cơm gạo. Một hôm, Hơ Bia ăn cơm để cơm nói:
đổ vãi lung tung. Thấy vậy, cơm hỏi:
 Những từ chỉ người
chị, đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị
chị,khinh rẻ chúng
- Chị
chúngtôi
tôi
nghe:
thế?
 Từ chỉ người hay vật
Hơ Bia giận dữ:
được nhắc tới:
- ,ta
Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ
các
các ngươi.
ngươi
Nghe nói vậy, thóc gạo tức lắm. Đêm khuya,Chúng
chúng rủ
nhau bỏ cả vào rừng.
Theo Truyện cổ Ê-đê

Đại từ xưng hô là từ được người
nói dùng để tự chỉ mình hay chỉ
người khác khi giao tiếp: tôi,
chúng tôi; mày, chúng mày; nó,
chúng nó, …

Bài 2 : Theo em, cách xưng hô của mỗi nhân vật trong đoạn văn thể
hiện thái độ của người nói như thế nào ?
Ngày xưa có cô Hơ Bia đẹp nhưng rất lười, lại không biết yêu quý cơm
gạo. Một hôm, Hơ Bia ăn cơm để cơm đổ vãi lung tung. Thấy vậy, cơm
hỏi:
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ chúng tôi thế?
Hơ Bia giận dữ:
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.
Nghe nói vậy, thóc gạo tức lắm. Đêm khuya, chúng rủ nhau bỏ cả vào
rừng.
Theo Truyện cổ Ê-đê

Bài 2 : Theo em, cách xưng hô của mỗi nhân vật trong đoạn văn thể hiện
thái độ của người nói như thế nào ?
Cơm hỏi:
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ chúng tôi thế ?
Hơ Bia giận dữ:
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.
 Cơm tự xưng là chúng
… tôi và  Hơ Bia tự xưng là …tagọi cơm là …các ngươi
=> Thể hiện thái độ …
gọi Hơ Bia là …chị
=>
kiêu căng, thô lỗ, coi thường người đối thoại
Thể hiện thái độ
…
tự trọng, lịch sự với người đối thoại.
Khi xưng hô, cần chú ý chọn từ cho lịch sự, thể hiện đúng mối quan hệ giữa mình
với người nghe và người được nhắc tới.

Bài 3 : Tìm những từ em vẫn dùng để xưng hô:
- Với thầy, cô.
- Với bố, mẹ.
- Với anh, chị, em.
- Với bạn bè.

Bài 3 : Tìm những từ em vẫn dùng để xưng hô:
Gọi

Xưng

Với thầy, cô

thầy, cô

em, con

Với bố, mẹ

bố, mẹ (ba, má, tía, bầm…)

con

Với anh, chị

anh,chị

em

em

anh, chị

cậu, bạn,..

tôi, tớ, mình,..

Đối tượng

Với em
Với bạn bè

Trong giao tiếp, người Việt Nam dùng nhiều danh từ chỉ người làm đại từ xưng hô
để thể hiện rõ thứ bậc, tuổi tác, giới tính.

Ghi nhớ
1. Đại từ xưng hô là từ được người nói dùng để tự chỉ mình hay chỉ
người khác khi giao tiếp: tôi, chúng tôi; mày, chúng mày; nó, chúng
nó, …
2. Bên cạnh các từ nói trên, người Việt Nam còn dùng nhiều danh từ chỉ
người làm đại từ xưng hô để thể hiện rõ thứ bậc, tuổi tác, giới tính: ông,
bà, anh, chị, em, cháu, thầy, bạn,…
3. Khi xưng hô, cần chú ý chọn từ cho lịch sự, thể hiện đúng mối quan
hệ giữa mình với người nghe và người được nhắc tới.

III - Luyện tập

Bài 1: Tìm các đại từ xưng hô và nhận xét về thái độ, tình cảm của nhân vật khi
dùng mỗi đại từ trong đoạn văn sau:
Trời mùa thu mát mẻ. Trên bờ sông, một con rùa đang cố sức tập chạy. Một con
thỏ thấy thế liền mỉa mai:
- Đã gọi là chậm như rùa mà cũng đòi tập chạy à!
Rùa đáp:
- Anh đừng giễu tôi! Anh với tôi thử chạy thi coi ai hơn!
Thỏ ngạc nhiên:
- Rùa mà dám chạy thi với thỏ sao? Ta chấp chú em một nửa đường đó
Theo LA PHÔNG-TEN
ta
tôi ,gọi
anhem
Rùa
Thỏxưng
xưnglàlà…,gọi
…
thỏ rùa
là …
là chú
…
kiêu căng,
Thể Thể
hiện hiện
thái thái
độ tựđộtrọng,
lịch sựcoi
vớithường
thỏ rùa

Bài 2: Chọn các đại từ xưng hô tôi, nó, chúng ta thích hợp với mỗi ô trống :
Bồ Chao hốt hoảng kể với các bạn:
(1) và Tu Hú đang bay dọc một con sông lớn, chợt Tu Hú gọi: “Kìa cái trụ
- Tôi
(2) ngước nhìn lên. Trước mắt là những ống thép dọc ngang nối
chống trời. ”Tôi
nhau chạy vút tận mây xanh. Nó
(3) tựa như một cái cầu xe lửa đồ sộ không phải
bắc ngang sông, mà dựng đứng trên trời cao.
Thấy vậy, Bồ Các mới à lên một tiếng rồi thong thả nói:
(4) cũng từng bay qua cái trụ đó. (5)
Nó cao hơn tất cả những ống khói, những
- Tôi
(6) ta thường gặp. Đó là trụ điện cao thế mới được
cột buồm, cột điện mà chúng
xây dựng.
Mọi người hiểu rõ sự thực, sung sướng thở phào. Ai nấy cười to vì thấy Bồ Chao

Làm bài tập 1 vào vở
Học ghi nhớ
Chuẩn bị bài: Quan hệ từ