DÂN CA NAM BỘ VÀ NHỮNG CA KHÚC MANG ÂM HƯỞNG DÂN CA NAM BỘ
Thứ năm ngày 14 tháng 1 năm 2015
Bài thuyết trình nhóm 2
I.Khái quát về dân ca trong nền âm nhạc dân tộc Việt Nam:

1.Khái niệm, nguồn gốc:
Dân ca Việt Nam là một thể loại âm nhạc cổ truyền của Việt Nam, có nhiều làn điệu từ khắp các miền cộng đồng người, thể hiện qua có nhạc hoặc không có của các dân tộc. Do chính người dân lao động tự sáng tác theo tập quán, phong tục.
2.Các làn điệu:
Nhạc khí:họ hơi,họ màng rung,họ tự thân vang, đàn dây,hòa tấu nhạc cụ,..
Âm nhạc sân khấu: chèo,tuồng,cải lương,tân cổ,bài chòi,..
Âm nhạc nghi lễ:âm nhạc Cung Đình Huế,hát văn, lễ Phật giáo..
Và một số thể loại khác như:Âm hưởng dân ca,Tiếng hát thành viên
3.Một số bài dân ca:

Bắc bộ: "Bà Rằn bà Rí","Bèo dạt mây trôi", "Cây trúc xinh",..."Đi Cấy" dân ca Thanh Hoá
Trung bộ: "Lý ngựa ô","Lý mười thương", "Đêm tàn bến Ngự"...
Nam bộ: có những câu ca, bài nổi tiếng như: "Ru con", "Đất giồng",...


4.Ý tứ của dân ca:
Dân ca là câu hát cửa miệng nói về thế sự, câu ca thán, là lời nhắc nhở, là lời khuyên, lời cười nhạo, câu châm biếm, câu mĩa mai thói hư ở đời, hay một ai đó mà không chỉ đích danh hay đơn giản chỉ nói về sự việc nào đó,...
5.Nhạc cụ:
6.Ý nghĩa
Dân ca luôn được phát triển. Học hát, nghe các làn điệu dân ca và tìm hiểu về dân ca VN chúng ta càng thêm yêu mến và tự hào về con người VN. Dân ca là sản phẩm tinh thần quý giá của ông cha ta để lại, càng trân trọng,giữ gìn,học tập và tiếp tục phát triển vốn quý ấy.
II.dân ca Nam Bộ
Dân ca Nam Bộ của người Việt rất quen thuộc là những điệu Hò và nhất là những điệu Lý (Lý Nam Bộ).
Dõn ca Nam B? bao g?m: Ha?t ru, Ngõm tho, No?i tho, Ho`, Ve`, Ca Ly?.
1.Hò Nam Bộ:
Hò là một điệu dân ca phổ biến ở Nam Bộ gắn liền với sông nước, với khung cảnh êm ả, phẳng lặng. Với một âm hưởng phóng khoáng, tự do, hò thường được dùng để ngợi ca hay đề cao một đạo lý tốt đẹp nào đấy như lòng chung thủy sắt son, niềm tin yêu chặt dạ bền lòng.
Hò Nam Bộ bao gồm: hò mộc, hò huê tình, hò đối, hò thơ, hò truyện, hò quốc sự,…
Hò được chia làm 2 loại:
a) Hò trên sông nước: Trong điệu hò có phần kể (lớp mái) và phần xô (lớp trống) đan xen nhau. Cũng có điệu hò không có phần xô mà chỉ là các mái nối tiếp nhau, có điệu không có xướng và xô mà chỉ diễn xướng tự do, đơn lẻ (gọi là hát mái một): hò Đồng Tháp, hò Bến Tre, hò Trà Vinh.
b) Hò trên cạn: Loại hò này được tạo ra từ môi trường lao động sản xuất để người ta quên đi nỗi nhọc mệt khi làm việc, như: Hò cấy lúa, Hò xay lúa, Hò mái ổ, Hò giọng đồng.
Nội dung của hò phần lớn dựa trên cơ sở của lối thơ lục bát, nhưng khi xử lý thì có thể giữ nguyên, hoặc có khi lại mở rộng dài hơn để khớp với âm điệu của câu hò. Vì thế việc sáng tác ra những câu hò được đông đảo quần chúng tham gia dễ dàng và nhanh chóng thu hút được sự hâm mộ của quần chúng
2. Các điệu Lý:
Lý l� nh?ng khỳc hỏt ng?n g?n, vui tuoi, dớ d?m, mang tớnh ch?t l?c quan yờu d?i rừ nột v?i cỏc d?p di?u phong phỳ v� sinh d?ng.
Lý được sáng tác từ các câu ca dao. Các bài Lý gần như là một ca khúc hoàn chỉnh, ngắn gọn, xúc tích.
Lý là những khúc hát rất giản dị, chân thật, hài hòa. Mỗi làn điệu Lý có phong vị độc đáo, có dáng dấp riêng.
Một số bài Lý: Lý cây bông, Lý con sáo, Lý cây xanh, Lý giao duyên, Lý ngựa ô, Lý chiều chiều, Lý mười thương,...
Trong quá trình cải biên, bổ sung, có một số chủ đề trong các điệu lý được sáng tạo, nâng cao. Trong số ấy, chúng ta có thể lấy bài Ru con làm ví dụ. Từ bài Lý giao duyên của vùng Trị Thiên, bài Lý giao duyên của Nam Bộ đã tiến lên trong một quá trình hoàn chỉnh hơn dưới một tựa đề mới là Ru con.
3. Các ca sĩ hát Dân ca Nam Bộ
Lý đất giồng
Lý chiều chiều
Lý con sáo Bạc Liêu
Áo mới Cà Mau
Lý chiều chiều, Ru con, Hò cống chùa Bến Tre, …
Lý qua cầu, Lý Mỹ Hưng, Lý mười thương
III. NHỮNG CA KHÚC MANG ÂM HƯỞNG dân ca Nam Bộ

Một số ca khúc vận dụng và khai thác, xử lý vốn dân ca vào sáng tác được nhân dân cả nước ưa thích: Bài ca may áo, Qua sông, Xuân chiến khu, Câu hò bên bờ Hiền Lương, Cô gái Sài Gòn đi tải đạn, Người con gái đồng bằng sông Cửu Long, Gởi anh đi đầu quân, Lên ngàn...
Chất liệu dân ca Nam Bộ đã được nhiều nhạc sĩ quen biết vận dụng vào những ca khúc hiện đại, và có nhiều ca khúc thành công.
Nhạc sĩ Bắc Sơn (1931- 2005) với những ca khúc nổi tiếng như Còn thương rau đắng mọc sau hè, Em đi trên cỏ non, Còn thương góc bếp chái hè, ...và nhạc phẩm "Sa mưa giông”.

Nhạc sĩ Tiến Luân với các ca khúc: Câu hò trên sông, chờ anh hát Lý duyên tình, con sáo tình quê, quê em mùa nước lũ,…
Đặc biệt là bài hát “Quê em mùa nước lũ”, viết năm 2000 từ gợi ý của ca sĩ Hương Lan đã giành giải Bài hát yêu thích năm 2014 với tiếng hát của Phương Mỹ Chi. 
Chồng xa, chim trắng mồ côi, Lý mười thương,…
Nghe em hát dân ca, Phải lòng con gái Bến Tre, Sao em nỡ đành quên,…
Quê em mùa nước lũ, sa mưa giông, nỗi buồn mẹ tôi, câu hò điệu lý còn đây,…
iv. Khảo sát thực tế
Nhóm đã làm khảo sát trên mạng về Dân ca Nam Bộ, hướng đến đối tượng các bạn học sinh cấp 3 từ ngày 23/12 đến ngày 26/12 và nhận được 41 lượt trả lời.
Đặc biệt là với câu hỏi: “Liệu có cách gì để giới trẻ quan tâm, yêu thích và thường xuyên nghe những ca khúc Dân ca Nam Bộ?” đã nhận được nhiều ý kiến khác nhau.


Truyền cảm hứng và khiến giới trẻ gần gũi hơn với Dân Ca Nam Bộ
Tìm cách hướng sự chú ý của giới trẻ vào Dân ca Nam Bộ
Hào âm, phối khí vào các bài dân ca để chúng trở nên hay hơn, thu hút giới trẻ hơn nhưng cũng không nên lạm dụng nó quá sẽ làm mất đi chất riêng của dân ca
Tổ chức ngoại khóa nhiều cho học sinh. (ý kiến giáo viên)

Đặc biệt là ý kiến của một anh/chị khối 11:
“Có lẽ mọi người nên về nghe thử vài bài về dân ca Nam Bộ, nó không nhàm chán như mọi người nghĩ đâu, nghe một lần rồi muốn nghe tiếp tiếp rồi lại tìm đến những bài khác ,tự nhiên mình thuộc lời hồi nào không biết.”
Đố vui
có thưởng
1.Hò được chia là mấy loại? Kể tên
4 loại: hò truyện, hò quốc sự, hò huê tình, hò đối đáp
3 loại: hò đối, hò thơ, hò mộc
2 loại: hò trên sông, hò trên cạn
2.Kể tên 2 ca khúc do ca sĩ Bích Phượng thể hiện mà bạn đã được nghe trong bài tuyết trình.
Lý Chiều chiều, Ru Con
Lý cây xanh, Lý cây bông
Lý quạ kêu, lý ngựa ô
3.Kể tên 5 ca sĩ hát
nhạc Dân ca Nam Bộ hoặc hát những ca khúc mang âm hưởng Dân ca Nam Bộ.
Từ bài Lý mười thương
Từ bài Lý giao duyên
Từ bài Lý chiều chiều
4. Bài “Ru con” bắt nguồn từ đâu?
Nhạc sĩ Tiến Luân sáng tác năm 2007
Nhạc sĩ Bắc Sơn sáng tác năm 2005
Nhạc sĩ Tiến Luân sáng tác năm 2000
5. Ca khúc “Quê em mùa nước lũ” do nhạc sĩ nào sáng tác và được viết vào năm nào?
Phần trình bày của nhóm 2 đến đây xin phép được kết thúc.
Cảm ơn cô và các bạn đã theo dõi.
Mời cô và các bạn nhận xét.