G
N
Ô
A
H
C
C
Ớ
Ư
B
P
Ế
I
T
:
7
Ề
Đ
Ủ
CH

BÀI 19:
DANH Y TUỆ TĨNH
TIẾT 1 – ĐỌC

Kể tên một số loại cây được dùng
làm thuốc chữa bệnh mà em biết.

Một số loại cây được dùng làm thuốc chữa bệnh
mà em biết: cây cỏ tranh, cây mã đề, cây cỏ mực,
cây ngải cứu, cây hương nhu,…

Cây bạc hà: chữa ngạt
mũi, cảm cúm

Cây bạch hoa xà: chữa viêm
họng, hen suyễn, các bệnh da
liễu,…

Cây bồ công anh:
chữa mụn nhọt, giải
độc,..

Cây nhọ nồi: thanh nhiệt,
mát huyết, giải độc,..

Đọc đúng và diễn cảm bài Danh y Tuệ Tĩnh, biết điều
chỉnh giọng đọc và ngữ điệu phù hợp với nhân vật, sự việc
trong câu chuyện.
Nhận biết được nội dung câu chuyện: Ca ngợi danh y Tuệ
Tĩnh-người đã nêu cao tinh thần yêu nước, tự tôn dân
tộc, có ý thức nối gót người đi trước trong việc tìm tòi,
chế tạo các vị thuốc từ cây cỏ nước Nam và phương thuốc
được lưu truyền trong dân gian.

Hiểu được những từ ngữ, hình ảnh, biện pháp so sánh,…
trong việc thể hiện suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật.
Phát huy: Lòng yêu nước, nhân đạo, tự tôn dân tộc;
chăm chỉ, trách nhiệm.

Đọc lần lượt các đoạn dưới tranh. Đọc chữ dưới mỗi
tranh trước, rồi mới đọc lời thoại được viết trên
tranh.
Đọc diễn cảm lời nói của các nhân vật.

Tuệ Tĩnh (1330 – 1400) là một
danh y đời Trần. Một lần, ông dẫn
các học trò lên núi Nam Tào, Bắc
Đẩu để nói về điều mình ấp ủ từ
lâu.
(1) 

 Ông kể: Khi giặc ngoại xâm
nhòm ngó nước ta, vua quan nhà
Trần chỉ huy quân sĩ luyện tập võ
nghệ, rèn vũ khí chuẩn bị lương
thực, thuốc men, phòng giữ bờ cõi
rất cẩn trọng.
(2)

 Từ lâu, việc vận chuyển thuốc
men, vật dụng từ Trung Quốc sang
nước ta đã bị ngăn cấm. Vua quan
nhà Trần lo khi giáp trận, tất có
người bị thương hoặc đau ốm, lấy gì
chạy
chữa?
(3)

 Các thái y bèn toả đi khắp mọi miền
quê học cách chữa bệnh bằng cây cỏ
trong dân gian. Vườn thuốc mọc lên
khắp nơi. Núi Nam Tào, Bắc Đầu là hai
ngọn dược sơn thời bấy giờ.
(4)

 Cây cỏ nước Nam đã góp
phần làm cho quân ta thêm
hùng mạnh, can trường, chiến
đấu và chiến thắng kẻ thù
đông hơn ta hàng trăm lần.
(5)

 Kể xong, Tuệ Tĩnh trầm ngâm
nói về sự quý giá của ngọn cây, sợi
cỏ trên non sông gấm vóc mà tổ
tiên để lại. Rồi ông nói với học trò
ý nguyện nối gót người đi trước...
(6)

 Thế là, theo con đường của danh y Tuệ Tĩnh, cho đến nay, hàng trăm
vị thuốc từ cây cỏ nước Nam, hàng nghìn phương thuốc được t ổng
hợp từ dân gian để trị bệnh cứu người.
(Theo Tạ Phong Châu – Nguyễn Quang Vinh – Nghiêm Đa Văn)
(7)

Luyện đọc

Tiêu chí
1. Đọc đúng.
2. Đọc to, rõ.
3. Đọc ngắt, nghỉ đúng chỗ.

Bài chia 7 đoạn theo
tranh.

Bố
cục

Tranh 1

Tuệ Tĩnh dẫn học trò lên núi Nam Tào, Bắc Đẩu để
giảng giải cho họ về điều mình ấp ủ.

Tranh 2

Quân dân nhà Trần tập luyện chuẩn bị chống quân
Nguyên.

Tranh 3

Việc vận chuyển thuốc men, vật dụng từ Trung Quốc
sang nước ta từ lâu đã bị ngăn cấm.

Tranh 4

Quân dân nhà Trần chuẩn bị thuốc men cho cuộc
chiến đấu.

Tranh 5

Cây cỏ nước Nam góp phần làm cho binh sĩ thêm
khỏe mạnh.

Tranh 6

Tuệ Tĩnh giảng giải cho các học trò về cây cỏ nước
Nam.

Tranh 7

Tuệ Tĩnh và học trò phát triển cây thuốc nam.

lên núi Nam Tào
ấp ủ từ lâu

dân gian
luyện tập võ nghệ

Hướng dẫn đọc câu dài

Các thái y/ bèn tỏa đi khắp mọi
miền quê/ học cách chữa bệnh/ bằng
cây thuốc cỏ trong dân gian.//

Tuệ Tĩnh
(Nguyễn
Bá Tĩnh)

một danh y sống ở
giai đoạn cuối thời
Trần, được hậu thế
suy tôn là tiên thánh
của ngành thuốc
nam.

Năm 22 tuổi thi đậu Thái học sinh dưới triều Trần Dụ Tông, niên hiệu Thiệu
Phong thứ 11 (1351) nhưng không ra làm quan. Ông ở chùa, đi tu và chữa bệnh
cho người dân.
● Tác phẩm: Hồng nghĩa giác tư y thư( công
dụng của 630 vị thuốc nam).
● Nam dược thần hiệu( có 11 quyển, gồm 580
vị thuốc, 3873 bài thuốc để trị 182 chứng
bệnh của 10 khoa).
● Ông nổi tiếng với câu nói bất hữu “Nam dược
trị Nam nhân”

Núi Nam
Tào, Bắc
Đẩu

hai ngọn núi ở
tỉnh Hải Dương.

Học tiếp

Mình tưới chậu
hoa nào đây?

Danh y Tuệ Tĩnh dẫn các học trò lên núi Nam Tào, Bắc
Đẩu để nói với các trò điều gì?(đọc tranh 1 và trả lời
câu hỏi)

• Danh y Tuệ Tĩnh dẫn các học trò lên núi Nam
Tào, Bắc Đẩu để nói với các trò về điều mình
ấp ủ đã lâu. Đó là ý nguyện nối gót người đi
trước tìm tòi, bào chế các vị thuốc nam từ cây
cỏ trên non sông, gấm vóc của tổ tiên để lại
để chữa bệnh cho người Nam.

Câu chuyện mà Tuệ Tĩnh kể cho học trò nghe
xảy ra vào thời gian nào? Tình hình đất nước
lúc bấy giờ ra sao?( đọc tranh 2;3 và trả lời câu
hỏi)

• Câu chuyện mà danh y Tuệ Tĩnh kể cho học
trò nghe xảy ra vào thời đại nhà Trần. Khi đó
đất nước đang bị giặc ngoại xâm nhòm ngó.
Vua quan nhà Trần chỉ huy quân sĩ luyện tập
võ nghệ, rèn vũ khí, chuẩn bị lương thực,
thuốc men, phòng giữ bờ cõi rất cẩn trọng.

Tóm tắt nội dung câu chuyện mà Tuệ Tĩnh đã
kể.(đọc tranh 2;3;4;5 và tóm tắt câu chuyện)
• Bấy giờ, giặt ngoại xâm nhòm ngó nước ta. Vua quan nhà
Trần chỉ huy quân sĩ luyện võ nghệ, rèn vũ khí, chu ẩn b ị
lương thực, phòng giữ bờ cõi. Từ lâu, việc vận chuyển
thuốc men, vật dụng từ Trung Quốc sang nước ta đã bị
ngăn cấm. Các thái y tỏa đi khắp mọi miền học cách ch ữa
bệnh bằng cây cỏ. Vườn thuốc mọc lên khắp nơi, trong đó
có núi Nam Tào, Bắc Đẩu. Cây cỏ nước Nam đã góp phần
làm cho quân ta thêm hùng mạnh, chiến thắng kẻ thù xâm
lược

Theo em, vì sao ý nguyện của Tuệ Tĩnh trở thành hiện
thực và tiếp tục được kế thừa, phát huy cho đến ngày
hôm nay?
VD:
+ Ý nguyện của Tuệ Tĩnh đã trở thành hiện thực và tiếp tục
được kế thừa, phát huy cho đến ngày hôm nay bởi ông đã
truyền cho các học trò của mình lòng yêu nước, sự tự tôn,
tự hào dân tộc
+ Vì ý nguyện của Tuệ Tĩnh là ý nguyện chân chính, vì dân,
vì nước nên đã thuyết phục được học trò và các thế hệ
sau,...

5. Nêu cảm nghĩ của em về danh y Tuệ Tĩnh.

VD: Danh y Tuệ Tĩnh là người có tài,
có đức. Ông đã truyền lại cho thế hệ
sau những lẽ sống cao đẹp.

Nội
dung bài

Ca ngợi danh y Tuệ Tĩnh – người
đã nêu cao tinh thần yêu nước,
tự tôn dân tộc, có ý thức nối gót
người đi trước trong việc tìm
tòi, chế tạo các vị thuốc từ cây
cỏ nước Nam và các phương
thuốc được lưu truyền trong
dân gian.

LUYỆN TẬP
Trả lời các câu hỏi trắc nghiệm

01

Tuệ Tĩnh sống vào thời kỳ nào trong lịch sử Việt Nam?

Nhà Lý.

Nhà Trần.

Nhà Lê.

Nhà Nguyễn.

02

Khi có nguy cơ giặc ngoại xâm, nhà Trần đã chuẩn bị
những gì?

Chỉ luyện tập võ nghệ.

Chỉ chuẩn bị lương
thực.

Chỉ rèn vũ khí.

Luyện tập võ nghệ, rèn
vũ khí, chuẩn bị lương
thực và thuốc men.

03

Tại sao các thái y phải tỏa đi khắp mọi miền quê học
cách chữa bệnh bằng cây cỏ?

Vì họ muốn tìm hiểu văn
hóa dân gian.

Vì thuốc men từ Trung
Quốc bị ngăn cấm vận
chuyển sang Việt Nam.

Vì vua quan muốn họ

Vì họ muốn tìm cách

truyền bá kiến thức y học.

điều chế thuốc mới.

04

Theo đoạn văn, cây cỏ nước Nam đã đóng góp gì cho

Chỉ làm tăng sức mạnh.

Làm tăng cả sức mạnh
và lòng can đảm, giúp
chiến thắng kẻ thù.

quân đội Việt Nam?

Chỉ làm tăng can đảm.

Chỉ giúp chữa bệnh cho
binh lính.

05

Ý nguyện của Tuệ Tĩnh với các học trò là gì?
Muốn các học trò nối gót

Muốn các học trò trở

người đi trước trong việc

thành một vị vua.

nghiên cứu và sử dụng
cây cỏ nước Nam.

Muốn các học trò xâm

Muốn các học trò từ bỏ

lược nước láng giềng.

nghề y.

Luyện
đọc lại

• Đọc diễn cảm, nhấn giọng ở những từ ngữ phù
hợp; những tình tiết gây ấn tượng hoặc từ ngữ thể
hiện suy nghĩ, tâm trạng, cảm xúc của các nhân vật.

Nêu suy nghĩ cá nhân và nêu cảm
xúc của mình sau khi học xong bài
“Danh y Tuệ Tĩnh”
Chia sẽ với người thân về bài đọc.

VD: Em rất khâm phục và biết ơn danh y Tuệ Tĩnh –
người đã dành cả đời để cứu chữa cho nhân dân. Ông là
người đầu tiên viết sách về thuốc Nam để chữa bệnh
cho người Việt. Tuệ Tĩnh sống giản dị, khiêm tốn và
luôn lo lắng cho sức khỏe của người dân nghèo. Nhờ có
ông mà nền y học cổ truyền nước ta ngày càng phát
triển. Em cảm thấy kính trọng và yêu mến ông – một vị
lương y, danh y tài năng và giàu lòng nhân ái. Tấm lòng
của ông như một ngọn đèn soi sáng cho bao thế hệ sau
noi theo. Em mong muốn sau này được trở thành một
người tốt, có ích cho xã hội như ông. Tuệ Tĩnh là tấm
gương sáng ngời về y đức và lòng yêu nước.