Chương 6: ĐẤT VÀ SINH VẬT TRÊN TRÁI ĐẤT
Bài 19: LỚP ĐẤT VÀ CÁC NHÂN TỐ HÌNH THÀNH ĐẤT. MỘT SỐ NHÓM ĐẤT ĐIỂN HÌNH
Khởi động
I. Lớp đất. Các thành phần chính của đất và tầng đất
Lớp đất
- Đất là gì ? Đặc trưng của đất là gì ?
I. Lớp đất. Các thành phần chính của đất và tầng đất
Lớp đất
Đất là lớp vật chất mỏng, tơi xốp bao phủ trên bề mặt các lục địa, đảo.
Đặc trưng của lớp đất là độ phì. Độ phì là khả năng cung cấp nước, nhiệt độ, khí và các chất dinh dưỡng giúp cho thực vật sinh trưởng và phát triển.
I. Lớp đất. Các thành phần chính của đất và tầng đất
Lớp đất
Các thành phần của đất
I. Lớp đất. Các thành phần chính của đất và tầng đất
Lớp đất
Các thành phần chính của đất
Các thành phần chính của đất gồm chất vô cơ, chất hữu cơ, nước, không khí:
+ Chất vô cơ chiếm tỉ lệ lớn nhất
+ Chất hữu cơ chiếm tỉ lệ nhỏ, nhưng là phần quan trọng nhất của đất. Nguồn gốc của chất hữu cơ là từ xác động, thực vật phân huỷ mà thành.
+ Nước và không khí thấm vào đất, giúp sinh vật sinh trưởng và phát triển.
I. Lớp đất. Các thành phần chính của đất và tầng đất
Lớp đất
Các thành phần chính của đất
Tầng đất
I. Lớp đất. Các thành phần chính của đất và tầng đất
Lớp đất
Các thành phần chính của đất
Tầng đất
Có các tầng đất sau:
Tầng hữu cơ: ở trên cùng, gồm tàn tích hữu cơ (cành khô, lá mục) đang phân giải.
Tầng đất mặt: được hình thành từ xác động, thực vật bị phân huỷ; rất tơi xốp và nhiều chất dinh dưỡng.
Tầng tích tụ: được hình thành từ các vật chất bị hoà tan, tích tụ lại
Tầng đá mẹ: chứa các sản phẩm phong hoá.
II. Các nhân tố hình thành đất
1. Quá trình hình thành đất chịu ảnh hưởng của các nhân tố nào ?
2. Hãy điền tên các nhân tố vào sơ đồ trong bài tập dưới đây:





3. Nhân tố nào đóng vai trò quan trọng nhất trong quá trình hình thành đất ? Vì sao ?
Học sinh thảo luận theo nội dung trong SGK/180, hoàn thành phiếu học tập số 2:
+ Sinh vật: sinh ra thành phần hữu cơ.
3. Các nhân tố hình thành đất.
+ Đá mẹ: sinh ra thành phần khoáng trong đất.
Sinh vật có vai trò như thế nào trong việc hình thành đất?
+ Khí hậu: gây thuận lợi hoặc khó khăn cho quá trình phân giải chất khoáng và hữu cơ trong đất.
Khí hậu ảnh hưởng tới việc hình thành đất như thế nào?
+ Đá mẹ: sinh ra thành phần khoáng trong đất.
+ Sinh vật: sinh ra thành phần hữu cơ.
+ Khí hậu: gây thuận lợi hoặc khó khăn cho quá trình phân giải chất khoáng và hữu cơ trong đất.
+ Ngoài ra sự hình thành đất còn chịu ảnh hưởng của địa hình và thời gian.
Thời gian
+ Ngoài ra sự hình thành đất còn chịu ảnh hưởng của địa hình và thời gian.
Ngoài ra còn có những yếu tố nào ảnh hưởng tới việc hình thành đất?
+ Khí hậu: gây thuận lợi hoặc khó khăn cho quá trình phân giải chất khoáng và hữu cơ trong đất.
+ Khí hậu: gây thuận lợi hoặc khó khăn cho quá trình phân giải chất khoáng và hữu cơ trong đất.
+ Ngoài ra sự hình thành đất còn chịu ảnh hưởng của địa hình và thời gian.
Chúng ta khai thác và sử dụng đất như thế nào là hợp lí nhất?
II. Các nhân tố hình thành đất
Quá trình hình thành đất chịu ảnh hưởng của các nhân tố:
Đá mẹ: sinh ra thành phần khoáng vật trong đất.
Khí hậu: quyết định đến sự hình thành thông qua lượng mưa và nhiệt độ.
Sinh vật: góp phần tích tụ, phân huỷ và biến đổi chất hữu cơ cho đất.
Nhân tố khác: địa hình (tác động đến độ dày của đất), thời gian (tuổi của đất), con người (tác động mạnh mẽ đến đất)
III. Một số nhóm đất điển hình trên thế giới
III. Một số nhóm đất điển hình trên thế giới
Lớp đất trên thế giới rất đa dạng, gồm một số nhóm đất điển hình sau:
Đất đen thảo nguyên ôn đới: màu đen, giàu mùn
Đất pốt-dôn (podzol): chua, nghèo mùn, ít dinh dưỡng
Đất đỏ vàng nhiệt đới: tầng đất dày, tương đối chua, ít dinh dưỡng