ĐẤT NƯỚC
Nguyễn Khoa Điềm
Trích ( Tru?ng ca " M?t du?ng khỏt v?ng")
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
Nguyễn Khoa Điềm sinh ra trong
một gia đình trí thức có truyền thống
yêu nước và tinh thần cách mạng.
Học tập và trưởng thành trên miền
Bắc những năm xây dựng chủ nghĩa
xã hội, tham gia chiến đấu và hoạt động văn nghệ ở miền Nam. Có thể nói Nguyễn Khoa Điềm thuộc thế hệ các nhà thơ trẻ trưởng thành trong khói lửa của cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước.
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
Thơ Nguyễn Khoa
Điềm giàu chất suy tư,
cảm xúc dồn nén,
mang màu sắc chính
luận.
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
2. Tác phẩm
a. Hoàn cảnh sáng tác trường ca Mặt đường khát vọng: Hoàn thành ở chiến khu Trị - Thiên (1971)
b. Nội dung: Viết về sự thức tỉnh của tuổi trẻ đô thị vùng tạm chiếm miền Nam về non sông đất nước, về sứ mệnh của thế hệ mình, xuống đường đấu tranh hòa nhịp với cuộc chiến đấu chống đế quốc Mĩ xâm lược.
3. Đoạn trích Đất Nước
a. Vị trí: Phần đầu chương V của trường ca
b. Bố cục:
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
2. Tác phẩm
3. Đoạn trích Đất Nước
a. Vị trí: Phần đầu chương V của trường ca
b. Bố cục:
Phần 1: Nêu lên cách cảm nhận độc đáo về quá trình hình thành, phát triển của Đất Nước; từ đó khơi dậy ý thức về trách nhiệm thiêng liêng với nhân dân, đất nước.
Phần 2: Tư tưởng Đất Nước của nhân dân
I. Tìm hiểu chung
II. Đọc - hiểu văn bản
1. Phần 1: Cảm nhận về Đất Nước
9 câu đầu:
Nguồn gốc, quá trình hình thành
và phát triển của Đất Nước
Nguồn gốc:
Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi
Đất Nước có từ xa xưa  cảm xúc tự hào,
biết ơn
Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa” mẹ thường hay kể
Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn
Đất nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc
Tóc mẹ thì bới sau đầu
Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn
Cái kèo, cái cột thành tên
Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng
Tổ 1,2
Phân biệt cách cảm nhận về Đất Nước của hai tác giả:
* Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa…”
Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn
Cái kèo, cái cột thành tên
Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng
* Hỡi sông Hồng tiếng hát bốn nghìn năm
Tổ quốc bao giờ đẹp thế này chăng?
- Chưa đâu! Và ngay cả trong những ngày đẹp nhất
Khi Nguyễn Trãi làm thơ và đánh giặc
Nguyễn Du viết Kiều, đất nước hóa thành văn
Khi Nguyễn Huệ cỡi voi vào cửa Bắc
Hưng Đạo diệt quân Nguyên trên sông Bạch Đằng
(Chế Lan Viên, Tổ quốc bao giờ đẹp thế này chăng?)
Tổ 3,4: Phân biệt quá trình hình thành và phát triển của Đất Nước qua hai văn bản.
* Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần bao đời gây nền độc lập
(Nguyễn Trãi, Bình Ngô đại cáo)
* Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa…”
Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn
Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc
Tóc mẹ thì bới sau đầu
Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn
Cái kèo, cái cột thành tên
Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng
Đất Nước được cảm nhận từ những yếu tố:
Một cảm nhận tự nhiên, bình dị, gần gũi, thân thiết về Đất Nước

Quá trình hình thành và phát triển
của Đất Nước:


Quá trình hình thành và phát triển
của Đất Nước:
Đất Nước ra đời từ xa xưa,
gắn liền với sự hình thành văn hóa,
lối sống, phong tục tập quán
của người Việt Nam.
Tiểu kết:
Nội dung:
Đất Nước được cảm nhận từ những gì gần gũi, thân thiết, bình dị nhất trong đời sống vật chất, tinh thần của mỗi người dân Việt Nam. Đất Nước được cảm nhận từ chiều sâu lịch sử, văn hóa dân tộc.
- Nghệ thuật:
+ Thi liệu đậm chất dân gian
+ Đất Nước viết hoa: Tình yêu và lòng tự hào
+ Cấu trúc thơ theo lối tăng tiến: Đất Nước đã có rồi…Đất Nước bắt đầu…Đất Nước lớn lên…
+ Giọng thơ: nhẹ nhàng, lắng đọng có sức truyền cảm lớn từ sự hòa quyện của chất chính luận và chất trữ tình.
CỦNG CỐ
Câu 1. Phong cách thơ Nguyễn Khoa Điềm:
A. Trữ tình - chính trị
B. Trữ tình - chính luận
C. Trữ tình - lãng mạn
D. Trữ tình - cách mạng
B
Câu 2. Dòng nào sau đây nói đúng nội dung trường ca Mặt đường khát vọng?
A. Viết về sự thức tỉnh của tuổi trẻ đô thị vùng tạm chiếm miền Nam.
B. Viết về tuổi trẻ miền Nam đang chiến đấu anh dũng, sẵn sàng xả thân vì sự nghiệp giải phóng đất nước.
C. Viết về tuổi trẻ miền Bắc đang hăng hái thi đua, lao động sản xuất, xây dựng đất nước xã hội chủ nghĩa.
D. Viết về tuổi trẻ Việt Nam đang hành quân chiến đấu trên đường Trường Sơn khói lửa.
A

Câu 3. Câu hỏi Đất Nước có từ bao giờ? đã được tác giả trả lời như thế nào?
A. Đất Nước có từ rất lâu, rất xa, trong sâu thẳm thời gian lịch sử.
B. Đất Nước thật gần, thật quen và ở ngay bên mỗi người.
C. Không thể xác định được Đất Nước có từ bao giờ.
D. Đất Nước có từ lâu rồi nhưng lại hiện hữu gần gũi, quen thuộc với mỗi con người hôm nay.
D
Câu 4. Đất Nước đã có rồi, Đất Nước có trong những cái…, Đất Nước bắt đầu với…, Đất Nước lớn lên khi…, Đất Nước có từ ngày đó...
Dòng nào dưới đây nêu đúng nhất tên gọi của hình thức láy lại như trên?
A. Điệp từ
B. Điệp ngữ
C. Điệp cấu trúc câu
D. Điệp khúc
C