Thứ tư ngày 14 tháng 9 năm 2022

Luyện từ và câu
Dấu hai chấm
Dấu hai chấm

I. NHẬN XÉT:

_Trong các câu văn , câu thơ sau , dấu hai chấm có tác dụng gì_ ?

a) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói : “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.” Nguyện vọng đó chi phối mọi ý nghĩ và hành động trong suốt cuộc đời của Người.

Theo Trường Chinh

Dấu hai chấm báo hiệu phần sau là lời nói của Bác Hồ (Ở trường hợp này dấu hai chấm dùng phối hợp với dấu ngoặc kép)
I. NHẬN XÉT:

b) Tôi xòe cả hai càng ra, bảo Nhà Trò :

- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây.

Tô Hoài

Dấu hai chấm báo hiệu phần sau là lời nói của Dế Mèn (Ở trường hợp này dấu hai chấm dùng phối hợp với dấu gạch ngang đầu dòng)

Dấu hai chấm
I. NHẬN XÉT:

c) Bà thương không muốn bán

Bèn thả vào trong chum.

Rồi bà lại đi làm

Đến khi về thấy lạ :

Sân nhà sao sạch quá

Đàn lợn đã được ăn

Cơm nước nấu tinh tươm

Vườn rau tươi sạch cỏ.

PHAN THỊ THANH NHÀN

Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận đi sau là những lời giải thích những điều lạ mà bà già nhận thấy khi đi làm về (Nhà, sân sạch sẽ, cơm nước, tinh tươm, đàn lợn đã ăn no)

Dấu hai chấm
1. _Dấu hai chấm_ báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nói của nhân vật hoặc là lời giải thích cho bộ phận đứng trước.

2. Khi báo hiệu lời nói của nhân vật, dấu hai chấm được dùng phối hợp với dấu ngoặc kép hay dấu gạch đầu dòng.

GHI NHỚ/SGK/23

Dấu hai chấm
II. LUYỆN TẬP

_1. Trong các câu sau_, _mỗi dấu hai chấm có tác dụng gì ?_

a) Tôi thở dài :

- Còn đứa bị điểm không, nó tả thế nào ?

- Nó không tả, không viết gì hết. Nó nộp giấy trắng cho cô. Hôm trả bài, cô giận lắm. Cô hỏi : “Sao trò không chịu làm bài ?”

Theo Nguyễn Quang Sáng

+ Dấu hai chấm thứ nhất: Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời nói của nhân vật “ tôi ”(phối hợp với dấu gạch đầu dòng)

+ Dấu hai chấm thứ hai : Báo hiệu bộ phận đứng sau là câu hỏi của cô giáo(phối hợp với dấu ngoặc kép)
II. LUYỆN TẬP

b) Dưới tầm cánh chú bây giờ là lũy tre xanh rì rào trong gió, là bờ ao với những khóm khoai nước rung rinh. Rồi _những cảnh tuyệt đẹp _của đất nước hiện ra: cánh đồng với những đàn trâu thung thăng gặm cỏ; dòng sông với những đoàn thyền ngược xuôi.

Theo Nguyễn Thế Hội

Dấu hai chấm: Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời giải thích cho bộ phận đứng trước.
II. LUYỆN TẬP

_2. Viết một đoạn văn theo truyện “ Nàng Tiên Ốc”, trong đó có ít nhất hai lần dùng dấu hai chấm:_

- Một lần, dấu hai chấm dùng để giải thích.

- Một lần, dấu hai chấm dùng để dẫn lời nhân vật.

+ Ví dụ:

Khi bà lão đi làm về thấy rất nhiều chuyện lạ: Sân nhà đã quét sạch, đàn lợn đã ăn no, cơm nước nấu sẵn , vườn rau sạch cỏ . Bà cố ý rình xem thì thấy một nàng tiên từ chum nước bước ra . Bà nhanh tay đập vỏ ốc vỡ tan rồi ôm lấy nàng tiên dịu dàng nói:

- Con hãy ở đây với mẹ!

Nàng tiên đồng ý và từ đó họ sống bên nhau rất vui vẻ và hạnh phúc .

Dấu hai chấm

DẶN DÒ

- Về nhà xem lại bài và chuẩn bị bài sau: Từ đơn và từ phức.