Luyện từ và câu- Tuần 8 – Tiết 16
(Trang 82)
DẤU NGOẶC KÉP
Chủ điểm: Trên đôi cánh ước mơ
KHỞI ĐỘNG
1/ Dấu hai chấm có tác dụng gì?
Dấu hai chấm có tác dụng là báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nói của một nhân vật hoặc là lời giải thích cho bộ phận đứng trước.
2/ Dấu hai chấm trong câu sau có tác dụng gì?
Trên lớp, cô giáo thường nhắc nhở học sinh: “Các em phải luôn thực hiện tốt 5K để phòng chống Covid - 19 nhé!”
Dấu hai chấm trong câu trên có tác dụng báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nhắc nhở của cô giáo.
Luyện từ và câu
Dấu ngoặc kép
Trên lớp, cô giáo luôn nhắc nhở học sinh: “Các em phải luôn thực hiện tốt 5K để phòng chống Covid -19 nhé!”
I.Nhận xét :
Bài 1: Những từ ngữ và câu đặt trong dấu ngoặc kép dưới đây là
lời của ai?
Nêu tác dụng của dấu ngoặc kép?
Bác tự cho mình là “người lính vâng lệnh quốc dân ra mặt trận”, là
“đầy tớ trung thành của nhân dân”. Ở Bác, lòng yêu mến nhân dân đã
trở thành một sự say mê mãnh liệt. Bác nói: ‘‘Tôi chỉ có một sự ham
muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân
ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng
được học hành.”
Theo Trường Chinh
Bài 1: Những từ ngữ và câu đặt trong dấu ngoặc kép dưới đây là
lời của ai?
Nêu tác dụng của dấu ngoặc kép?
Bác tự cho mình là “người lính vâng lệnh quốc dân ra mặt trận”, là
“đầy tớ trung thành của nhân dân”. Ở Bác, lòng yêu mến nhân dân đã
trở thành một sự say mê mãnh liệt. Bác nói: ‘‘Tôi chỉ có một sự ham
muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân
ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng
được học hành.”
Theo Trường Chinh
“người lính vâng lệnh quốc dân ra mặt trận”
“đầy tớ trung thành của nhân dân”
‘‘Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.”
Nêu tác dụng của dấu ngoặc kép?
“ ”
“

”
‘‘


”
Bài 2. Trong đoạn văn trên, khi nào dấu ngoặc kép được dùng độc lập? Khi nào dấu ngoặc kép được dùng phối hợp với dấu hai chấm?
Bác tự cho mình là “người lính vâng lệnh quốc dân ra mặt trận”, là
“đầy tớ trung thành của nhân dân”. Ở Bác, lòng yêu mến nhân dân
đã trở thành một sự say mê mãnh liệt. Bác nói: ‘‘Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc
lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo
mặc, ai cũng được học hành.”
Theo Trường Chinh
Một câu trọn vẹn
Dùng độc lập.
Bài 3: Trong khổ thơ sau, từ lầu được dùng với ý nghĩa gì ?
Dấu ngoặc kép trong trường hợp này được dùng làm gì ?
Có bạn tắc kè hoa
Xây “lầu” trên cây đa
Rét, chơi trò đi trốn
Đợi ấm trời mới ra.
Phạm Đình Ân
NHÀ LẦU
Có bạn tắc kè hoa
Xây “lầu” trên cây đa
Rét, chơi trò đi trốn
Đợi ấm trời mới ra.
Phạm Đình Ân
Từ lầu trong khổ thơ được dùng với nghĩa gì ?
- lầu có nghĩa là tổ của tắc kè.
- Tác giả gọi cái tổ nhỏ của tắc kè bằng từ
lầu để đề cao giá trị của cái tổ đó.
Dấu ngoặc kép trong trường hợp này được
dùng làm gì ?
Dấu ngoặc kép trong trường hợp này được dùng
để đánh dấu từ lầu là từ được dùng với ý nghĩa
đặc biệt.
Dấu ngoặc kép còn được dùng để đánh dấu
những từ ngữ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.
Qua bài 3 các em thấy dấu ngoặc kép còn có tác dụng gì?


II. Ghi nhớ
1. Dấu ngoặc kép thường dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật hoặc của người nào đó.
Nếu lời nói trực tiếp là một câu trọn vẹn hay một đoạn văn thì trước dấu ngoặc kép ta thường phải thêm dấu hai chấm.
Dấu ngoặc kép thường dùng để làm gì? Và dùng như thế nào?
2. Dấu ngoặc kép còn được dùng để đánh dấu những từ ngữ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.

Bài tập 1: Tìm lời nói trực tiếp trong đoạn văn sau:
Có lần, cô giáo ra cho chúng tôi một đề văn ở lớp: “Em đã làm gì để giúp đỡ mẹ?”
Tôi loay hoay mất một lúc, rồi cầm bút và bắt đầu viết: “Em đã nhiều lần giúp đỡ mẹ. Em quét nhà và rửa bát đĩa. Đôi khi, em giặt khăn mùi soa.”
Theo PI-VÔ-NA-RÔ-VA
III. Luyện tập:
III. Luyện tập:
Bài tập 1: Tìm lời nói trực tiếp trong đoạn văn sau:
Có lần, cô giáo ra cho chúng tôi một đề văn ở lớp: “Em đã làm gì để giúp đỡ mẹ?”
Tôi loay hoay mất một lúc, rồi cầm bút và bắt đầu viết: “Em đã nhiều lần giúp đỡ mẹ. Em quét nhà và rửa bát đĩa. Đôi khi, em giặt khăn mùi soa.”
Theo PI-VÔ-NA-RÔ-VA
Bài tập 2 :
Có thể đặt những lời nói trực tiếp trong đoạn văn ở bài tập 1 xuống dòng, sau dấu gạch ngang đầu dòng không? Vì sao?
Không thể viết xuống dòng sau dấu gạch đầu dòng. Vì đây không phải là lời nói trực tiếp giữa hai nhân vật đang nói chuyện với nhau.
Bài tập 3 : Em đặt dấu ngoặc kép vào chỗ nào trong các câu sau ?
a) Cả bầy ong cùng nhau xây tổ. Con nào con nấy hết sức tiết kiệm
vôi vữa
b) Trạng Quỳnh thấy có người dâng vua một mâm đào gọi là đào trường thọ thì thản nhiên lấy một quả mà ăn. Vua giận, ra lệnh chém đầu Quỳnh. Quỳnh bèn tâu :
- Tâu bệ hạ, thần thấy quả đào gọi là trường thọ mới lấy ăn, tưởng ăn vào thì được sống lâu thờ vua. Không ngờ, nuốt chưa khỏi miệng mà chết đã đến cổ. Vậy nên, xin đức vua đổi tên quả ấy là đoản thọ và trị tội kẻ xu nịnh dâng đào.
Vua nghe vậy bật cười, tha tội cho Trạng Quỳnh.
Truyện DÂN GIAN VIỆT NAM
Bài tập 3 : Em đặt dấu ngoặc kép vào chỗ nào trong các câu sau ?

a) Cả bầy ong cùng nhau xây tổ. Con nào con nấy hết sức tiết kiệm
vôi vữa.
“ ”
Bài tập 3 : Em đặt dấu ngoặc kép vào chỗ nào trong các câu sau ?

b) Trạng Quỳnh thấy có người dâng vua một mâm đào gọi là đào trường thọ thì thản nhiên lấy một quả mà ăn. Vua giận, ra lệnh chém đầu Quỳnh. Quỳnh bèn tâu :
- Tâu bệ hạ, thần thấy quả đào gọi là trường thọ mới lấy ăn, tưởng ăn vào thì được sống lâu thờ vua. Không ngờ, nuốt chưa khỏi miệng mà chết đã đến cổ. Vậy nên, xin đức vua đổi tên quả ấy là đoản thọ và trị tội kẻ xu nịnh dâng đào.
Vua nghe vậy bật cười, tha tội cho Trạng Quỳnh.
Truyện DÂN GIAN VIỆT NAM
“ ”
“ ”
“ ”
Trường thọ: tuổi thọ dài, sống lâu.
Đoản thọ: tuổi thọ ngắn, chết sớm.
Ghi nhớ
1. Dấu ngoặc kép thường dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật hoặc của người nào đó.
Nếu lời nói trực tiếp là một câu trọn vẹn hay một đoạn văn thì trước dấu ngoặc kép ta thường phải thêm dấu hai chấm.
2. Dấu ngoặc kép còn được dùng để đánh dấu những từ ngữ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.
Chuùc caùc em
chaêm ngoan - hoïc gioûi