Truyện cổ tích thần kỳ
GV THỰC HIỆN: L� Minh Nguy?t
& 23. 24 D?c van
I. Tìm hi?u chung
1. Truyện cổ tích
- Phân loại:
Sinh hoạt
Thần kỳ
Loài vật
3 loại truyện cổ tích
- Đặc điểm truyện cổ tích thần kỳ
+ yếu tố thần kỳ ? hấp dẫn
+ Nhân vật trung tâm: người mồ côi, nghèo, bất hạnh.
+ Kết thúc có hậu: mơ ước của nhân dân về một xã hội công bằng, tốt đẹp
I. Tìm hi?u chung
2. Kiểu truyện Tấm Cám:
-Trên thế giới: Nàng Diệp Hạn (Trung Quốc), Con cá vàng (Thái Lan), Cô tro bếp (Đức), Cinderella (Pháp).
-Trong nước: Ý Ưởi - Ý Noọng (Thái), Đôi giày vàng (Chăm), Ú và Cao (Hơrê).
3. Tĩm t?t c?t truy?n:
Phổ biến
Em hãy tóm tắt ngắn gọn truyện cổ tích Tấm Cám?
Ngày xửa, ngày xưa có cô Tấm hiền lành xinh đẹp, mồ côi cha mẹ từ nhỏ, phải sống với dì ghẻ và cô em cùng cha khác mẹ tên là Cám.
Tóm tắt truyện
Tấm luôn bị mẹ con Cám ghen ghét và ngược đãi. Một lần đi hớt tép, Tấm bị Cám lừa trút hết giỏ tép, biết Tấm nuôi cá bống, mẹ con Cám lừa Tấm giết chết cá bống.
Ngày hội, dì ghẻ trộn gạo lẫn thóc bắt Tấm ở nhà nhặt xong mới được đi xem. Mỗi lần mẹ con Cám gây chuyện ngược đãi đau khổ, Tấm đều được Bụt hiện lên an ủi, giúp đỡ. Bụt bảo Tấm nuôi cá bống cho có bạn, bảo Tấm chôn xương cá bống để có quần áo đẹp đi chơi hội, sai chim sẻ nhặt giúp Tấm mớ gạo trộn lẫn thóc.
Tấm đi xem hội, đánh rơi một chiếc giày xuống nước. Nhờ chiếc giày đánh rơi, Tấm được vua biết đến và lấy làm vợ.
Dưới sự tàn ác của mẹ con Cám, Tấm phải chết đi sống lại nhiều lần: chim vàng anh, cây xoan đào, khung cửi, cuối cùng là quả thị. Bà cụ hàng nước đã dấu vỏ thị để Tấm được sống là người.
Một hôm vua đi chơi ghé vào quán nước của bà cụ, nhờ miếng trầu mà vua gặp lại Tấm và đưa Tấm về cung. Mẹ con cám bị trừng trị thích đáng.
* Tìm hiểu các nhân vật:
Đọc xong truyện Tấm Cám chúng ta thấy tác phẩm xoay quanh nhân vật nào ?
ở các truyện cổ tích ta thấy xuất hiện các nhân vật mồ côi, em út, người đội lốt vât? Tấm thuộc kiểu nhân vật nào?
- Mồ côi
Em th?y nhân vật Tấm có tớnh cỏch, số phận như thế nào?
- HiÒn lµnh, thËt thµ
- Ch¨m chØ, siªng n¨ng
GÆp nhiÒu bÊt h¹nh
Làm hoàng hậu, sống hạnh phúc
Cám và dì ghẻ được kh?c ho? ra sao?
- �c d?c, cay nghiệt
- Lười nhác, tham lam, d?i trỏ
Tìm mọi cách hãm hại Tấm.
B? tr?ng tr?
-Tấm ở với mẹ con dì ghẻ và bị ngược đãi
-Tấm đi trẩy hội và trở thành hoàng hậu
-Tấm bị giết- biến hoá và gặp lại vua- báo thù
*Bố cục: 3 đoạn
4. Cảm nhận chung
Em có nhận xét gì về cách xây dựng nhân vật? Mối quan hệ giữa 2 tuyến nhân vật này như thế nào ?
 2 tuyÕn nh©n vËt ®èi lËp, luôn có m©u thuÉn, xung ®ét.
* Mâu thuẫn, xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám:
Mâu thuẫn và xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám được chia làm mấy giai do?n ?
2 giai đoạn
Giai đoạn đầu: Tấm ở với mẹ con Cám
Giai đoạn sau: Tấm làm hoàng hậu
II. ĐỌC HIỂU
Xung đột giữa các nhân vật:
a. Giai đoạn đầu:
Tấm
Mẹ con Cám
Làm việc quần quật
rong chơi, ăn trắng mặc trơn
Mải miết hớt đầy giỏ tép
? khóc
Lừa chị - cướp hết tép
? Được yếm đỏ
Còn cá Bống làm bạn
? khóc
Lừa Tấm chăn trâu đồng xa
? Bắt Bống ăn thịt
Trộn thóc và gạo, bắt Tấm nhặt
? Không cho Tấm đi xem hội
Khóc
khóc
chim sẻ nhặt giúp
có quần áo, hài đẹp
Giá trị vật chất
Giá trị tinh thần
II. ĐỌC HIỂU
Xung đột giữa các nhân vật:
b. Giai đoạn sau:
Tấm
Mẹ con Cám
Thành hoàng hậu
về giỗ cha
Chặt cau
Thành chim vàng anh
? Mắng giặt áo chồng tao.
Bóp chết chim
Thành cây xoan đào
Chặt xoan đào
Đốt khung cửi
Thành khung cửi:
Cót ca cót két, .
Chị khoét mắt ra
Hóa thành quả thị
Con bà hàng nước
tái hợp
trả thù
Ghen ghét, muốn đẹp như chị
Cám - bị dội nước sôi
Mẹ Cám - uất chết
Xung đột cơ bản
Nội dung tranh chấp

Mức độ xung đột

Thái độ của Tấm

Cách giải quyết
Dì ghẻ - con chồng
Gia đình
quyền lợi vật chất, tinh thần

Tương đối gay g?t

Cam chịu, yếu đuối, thụ động


Bụt: nhân vật trợ thủ thần kỳ
Giai đoạn đầu
Giai đoạn sau
Thiện - ác
? Xã hội
địa vị xã hội, hạnh phúc lứa đôi

Quyết liệt

Chủ động đấu tranh mạnh mẽ, kiên trì, triệt để

Tự nhờ bản thân
Yếu tố kỳ ảo: Môtif tái sinh.
Khóc ? yếu đuối
Răn đe ? mạnh mẽ
Trả thù ? quyết liệt
Cướp đoạt vật chất
Cướp đoạt niềm
vui tinh thần
Cướp đoạt hạnh
phúc, sinh mạng
Tấm
Mẹ con Cám
Cái ác ngày càng lấn lướt, càng tăng tiến
Có sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và đấu tranh
. Tấm trừng phạt Cám.
Thảo luận trao đổi
(1) ý kiến đồng tình với cách trả thù của Tấm, cho rằng như thế là hợp lí, là đích đáng. Mẹ con Cám đáng bị trừng trị như vậy ?
(2) Không đồng tình với hành động của Tấm vì nó trái với b?n chất hiền hậu của Tấm, làm giảm vẻ đẹp thuần khiết của nhân vật (hẹp hòi, tàn nhẫn)
(3) ý kiến của em.
G?i ý:
+ Nhân vật trong TCT: Nhân vật cực tuyến rất tốt hoặc rất xấu
+ Thưởng phạt phân minh, thưởng xứng đáng, phạt đáng đời, đáng kiếp.
+ Tấm là nhân vật chức năng, thực hiện một chức nang nào đó, giải quyết mâu thuẫn giữa thiện và ác, cái thiện luôn chiến thắng.
Phải để cô Tấm trừng phạt Cám như vậy mới chân thực…Nếu Tấm để mẹ con mụ dì ghẻ sống thì chúng sẽ không để cô sống. Việc Tấm giết Cám và mụ dì ghẻ không hề làm giảm đạo đức của cô…Cô Tấm giết mẹ con mụ dì ghẻ là hợp lí, hợp tình và hình tượng cô gái đó sẽ kém phần đẹp nếu tác giả dân gian để cho cô có thái độ nhu nhược hoặc thoả hiệp với kẻ thù gian ác. (GS Đinh Gia Khánh)
II. ĐỌC HIỂU
Xung đột giữa các nhân vật:
c. Kết quả:
Chân lý:
- Thiện thắng ác
- Ở hiền gặp lành, ác giả ác báo
? Tâm hồn lãng mạn, lạc quan, yêu đời, niềm tin vào công lý và khát khao hạnh phúc của nhân dân lao động.
II. ĐỌC HIỂU
2. Ý nghĩa biểu tượng của các chi tiết:
Cục máu
Chiếc giày
Miếng trầu
Tích tụ oan ức, oán hờn, tố cáo tội ác.
Vật giao duyên
Vật nối duyên, tình nghĩa vợ chồng
Bốn lần
hóa thân
Vận dụng sáng tạo thuyết luân hồi
Motif tái sinh: tìm được hạnh phúc trong đời thực, trong hiện tại.
Sức sống mãnh liệt của cái thiện.
Vật hóa thân: bình dị, dân dã ? hình tượng đẹp, có giá trị thẩm mỹ sâu sắc
III. TỔNG KẾT
NỘI DUNG:
- Phản ánh xung đột gia đình (phụ quyền) và xung đột xã hội (thiện - ác)
- Niềm tin vào sức sống mãnh liệt của cái thiện.
NGHỆ THUẬT:
- Sự chuyển biến của hình tượng nhân vật Tấm
Các yếu tố kỳ ảo ? thu hút, hấp dẫn
Xen lẫn văn vần ? sinh động.
CÂU 1
CƠ BẢN
NÂNG CAO
CÂU 2
CÂU 3
CÂU 3
CÂU 2
CÂU 1
Hãy chọn 1 câu ở phần kiến thức cơ bản hoặc nâng cao
Củng cố
CÂU 1
CƠ BẢN
NÂNG CAO
CÂU 2
CÂU 3
CÂU 3
CÂU 2
CÂU 1
C. Về sự hóa thân của con
người
B. Về cuộc sống ấm no
D. Về sự giúp đỡ của Bụt
Truyện "Tấm Cám" phản ánh ước mơ chủ yếu của nhân dân ta?
A. Về ước mơ công bằng xã hội
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
CÂU 1
CƠ BẢN
NÂNG CAO
CÂU 2
CÂU 3
CÂU 3
CÂU 2
CÂU 1
C. Khi Tấm cần che chở
B. Khi Tấm khóc
D. Khi Tấm bị lừa lọc
Nhân vật Bụt chỉ xuất hiện khi nào?
A. Khi Tấm bị hãm hại
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
CÂU 1
CƠ BẢN
NÂNG CAO
CÂU 2
CÂU 3
CÂU 3
CÂU 2
CÂU 1
C. Dối trá
B. Thương người
D. Độc ác
Câu nói "Chị Tấm ơi, chị Tấm! Đầu chị lấm, chị hụp cho sâu kẻo về dì mắng" cho biết tính cách gì của Cám?
A. Thật thà
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
CÂU 1
CƠ BẢN
NÂNG CAO
CÂU 2
CÂU 3
CÂU 3
CÂU 2
CÂU 1
C.Khi bị Cám giết nhiều lần
B. Khi Tấm vào cung
D. Khi ở với bà lão hàng nước
Nhân vật Tấm hay khóc ở những thời điểm nào?
A. Khi ở với mụ dì ghẻ
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
CÂU 1
CƠ BẢN
NÂNG CAO
CÂU 2
CÂU 3
CÂU 3
CÂU 2
CÂU 1
C. Nhân vật đáng thương
B. Chi tiết kỳ ảo
D. Ngôn ngữ bình dị
Yếu tố nào trong truyện "Tấm Cám" thể hiện rõ nhất đặc trưng của truyện cổ tích thần kỳ?
A. Cốt truyện ly kỳ
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
CÂU 1
CƠ BẢN
NÂNG CAO
CÂU 2
CÂU 3
CÂU 3
CÂU 2
CÂU 1
C. Giàu và nghèo
B. Lợi ích cá nhân
D. Thiện và ác
Xung đột xã hội chủ yếu trong truyện "Tấm Cám"?
A. Mẹ ghẻ, con chồng
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
Lời của Tấm

Dịu dàng là thế Tấm ơi
Mà sao em phải thiệt thòi, vì sao?
Phận nghèo hôm sớm dãi dầu
Hoá bao nhiêu kiếp, ngọt ngào, đa đoan

Người ngoan ở với người gian
Dẫu hiền như Bụt cũng tan nát lòng
Tin em, em cướp mất chồng
Đành làm quả thị thơm cùng nước non

Tưởng rằng yên phận làm con
Miếng trầu cánh phượng vẫn còn thơm môi
Dịu dàng cũng bấy nhiêu thôi
Nào ai có mấy cuộc đời cho nhau

Một lần chết mấy lần đau
Cũng là xá tội cho nhau một lần
Gai hồng giữ lấy hoa hồng
Lại ngồi giặt áo cho chồng như xưa
(Ánh Tuyết)