ĐỀ CƯƠNG PHẦN THI VĂN BẢN
Tức cảnh Pác – Bó
Tác giả: Hồ Chí Minh
Hoàn cảnh sáng tác: Tháng 2/1941, sau 30 năm bôn ba nước ngoài, Bác Hồ về nước. Người sống và làm việc tại Pác Bó (Cao Bằng ).
Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.
Nam Quốc Sơn Hà, Bánh trôi nước, Xa ngắm thác núi Lư, Cảnh khuya, Rằm tháng giêng.
Phân tích cái “ sang” trong bài thơ:
Bài thơ cho ta thấy cuộc sống của Bác ở hang Pác – Bó thật gian khổ nhưng Người rất vui, coi đó là “ sang” vì sau bao năm bôn ba ở nước ngoài nay người được về quê hương, trực tiếp lãnh đạo cuộc cách mạng để cứu nước, cứu dân. Bác còn cảm thấy vui thích và thoải mái với cuộc sống nơi rừng núi hoang vu. Làm cách mạng và được sống hòa hợp với thiên nhiên là một niềm vui lớn của nhà cách mạng, nhà thơ Hồ Chí Minh. Những năm tháng sống và làm việc ở Pác Bó, thực tế Bác phải trải qua nhiều khó khăn. Thế nhưng, những gian khổ ấy, những cháo bẹ, rau măng, bàn đá chông chênh…không làm mờ đi niềm tin, niềm vui vì thời cơ cuộc cách mạng đang đến gần. ước mơ của Người sắp trở thành hiện thực. So với niềm vui đó thì khó khăn gian khổ trong sinh hoạt hằng ngày chẳng có ý nghĩa gì. Ngược lại, rất “sang trọng”, vì đó là cuộc đời cách mạng. Hồ Chí Minh là người yêu nước tha thiết, có tinh thần kiên cường bất chấp mọi gian khó, ung dung tự tại trong mọi hoàn cảnh, đồng thời là người sống hòa hợp với thiên nhiên.
Giọng điệu bài thơ: Vui đùa, hóm hỉnh, lạc quan, yêu đời. Cho thấy sự thư thái trong tâm hồn Bác, tạo ra nụ cười hài hước.
2. Ngắm trăng - Hồ Chí Minh (Vọng nguyệt) - (Trích: "Nhật ký trong tù" - Hồ Chí Minh)
- Bài thơ "Ngắm trăng" - Mùa thu tháng 8/1942 từ Pác Bó, Bác sang Trung Quốc viện trợ cách mạng, bị bắt, bỏ tù ở Quảng Tây ( Trung Quốc).
- Thể loại: Thất ngôn tứ tuyệt.
- Bài thơ về trăng: Rằm tháng giêng ( Nguyên tiêu)
- Nhận xét câu 2 trong dịch thơ và nguyên tác
Câu thứ 2 trong nguyên tác có nghĩa là: “ trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào?”. Câu thơ dịch “ Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ” đã làm mất đi cái xốn xang, bối rối của nhân vật trữ tình, mất đi sự lãng mạn và nhạy cảm trước thiên nhiên trong tâm hồn Bác.

- Nội dung: Ngắm trăng là bài thơ tứ tuyệt giản dị mà hàm súc, cho thấy tình yêu thiên nhiên đến say mê và phong thái ung dung của Bác Hồ ngay cả trong cảnh ngục tù cực khổ tăm tối.
- Nghệ thuật: Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, ngôn ngữ giản dị, phép đối, nhân hóa, giàu hình ảnh.

3. Thuế máu (Trích:Bản án chế độ thực dân Pháp) - Nguyễn Ái Quốc.
- Đoạn trích Thuế máu: Nằm trong chương I của  tác phẩm “ Bản án chế độ thực dân Pháp” gồm 12 chương cả phần phụ lục
- Thuế máu: là cái tên chương rất sắc sảo nói về số phận thảm thương của người dân thuộc địa, họ phải gánh chịu nhiều thứ thuế bất công, vô lý, nhưng tàn nhẫn nhất là bị bóc lột xương máu, mạng sống.
- Thuế máu: 3 phần I. Chiến tranh và “Người bản xứ II. Chế độ lính tình nguyện III. Kết quả của sự hi sinh
- Mục đích: Vạch trần bộ mặt giả nhân, giả nghĩa, sự tàn bạo, xấu xa của bọn thực dân. Đồng thời nói lên thân phận thảm thương của người dân nô lệ.