Tiết 82
ĐỀ VĂN NGHỊ LUẬN VÀ VIỆC LẬP Ý CHO BÀI VĂN NGHỊ LUẬN ( tiếp)
(1) Lối sống giản dị của Bác Hồ.
(2) Tiếng Việt giàu đẹp.
(Đề có tính chất giải thích, ca ngợi)
(3) Thuốc đắng dã tật.
(4) Thất bại là mẹ thành công.
(5) Không thể sống thiếu tình bạn.
(6) Hãy biết quý thời gian.
(7) Chớ nên tự phụ.
(Đề có tính chất khuyên nhủ, phân tích)
(8) Không thầy đố mày làm nên và Học thầy không tày học bạn
có mâu thuẫn với nhau không?
(9) Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng.
(Đề có tính chất suy nghĩ, bàn luận)
(10) Ăn cỗ đi trước, lội nước theo sau nên chăng?
(11) Thật thà là cha dại phải chăng?
(Đề có tính chất tranh luận, phản bác,lật ngược vấn đề)
1/ Nội dung và tính chất của đề văn nghị luận
a) Ví dụ: sgk
I/ Tìm hiểu đề văn nghị luận
- Đề văn nghị luận :đã khái quát chủ đề, nội dung chính cho bài văn nên có thể xem là đầu đề, đề bài
Có thể dùng làm đề bài cho bài văn sắp viết.
- Nội dung : đề văn nghị luận luôn nêu ra một vấn đề cần bàn bạc đòi hỏi người viết phải bày tỏ ý kiến của mình với vấn đề đó
- Tính chất : của đề như giải thích, ca ngợi, khuyên nhủ,
phân tích…có tính định hướng cho bài viết. Giúp người
viết có một thái độ, giọng điệu, phương pháp phù hợp.
b) Nhận xét:
2/ Tìm hiểu đề văn nghị luận
a) Tìm hiểu đề : Chớ nên tự phụ
Đề văn nêu lên vấn đề: chớ nên tự phụ
Đối tượng và phạm vi: Bàn về tính tự phụ
- Khuynh hướng: Phủ định tính tự phụ.
- Yêu cầu: Giải thích rõ thế nào là tự phụ, nêu những biểu hiện và tác hại của nó, nhắc nhở con người không nên tự phụ
b) Tìm hiểu đề: Là xác định đúng vấn đề, phạm vi,
tính chất của bài văn nghị luận để làm bài khỏi sai lệch.
II. Lập ý cho bài văn nghị luận
1- Xác lập luận điểm:
* Luận điểm chính: chớ nên tự phụ
- Luận điểm phụ 1
Nêu khái niệm về thói tự phụ…­ > Khẳng định tư phụ là 1 thói quen xấu của con người.
- Luận điểm phụ 2 : Các biểu hiện của thói tự phụ
- Luận điểm phụ 3 : Các tác hại của thói tự phụ đối với bản thân và mọi người
- Luận điểm phụ 4 :các giải pháp khắc phục tính tự phụ
2. Tìm luận cứ .
* Tự phụ là: thái độ đề cao quá mức bản thân, tự cao tự đại đến mức xem thường người khác
* Các biểu hiện của thói tự phụ
- Tự phụ là luôn đề cao bản thân luôn cho mình là giỏi nên coi thường, thiếu tôn trọng người khác:
- Tự phụ luôn mâu thuẫn với khiêm nhường, học hỏi.
- Không tự đánh giá được năng lực thực chất của mình.
* Tác hại của thói tự phụ:
- Tự phụ khiến cho bản thân bị mọi người chê trách, xa lánh.
- Thường tự ti khi thất bại.
- Không chịu học hỏi, không tiến bộ.
- Hoạt động bị hạn chế, dễ thất bại.
* Làm thế nào để không mắc thói tự phụ
+ Tìm trong thực tế.
+ Lấy dẫn chứng từ bản thân, bạn và người xung quanh
+ Dẫn chứng từ sách báo, bài học.
3. Xây dựng lập luận:
+ Tự phụ là gì ?
+ Những biểu hiện và tác hại của tự phụ (dẫn chứng)
+ Các tác hại của thói tự phụ đối với bản thân và mọi người
+ các giải pháp khắc phục tính tự phụ
Ghi nhớ :Sgk / trang 23
Đề bài văn nghị luận bao giờ cũng nêu ra một vấn đề để bàn bạc, đòi hỏi người viết bày tỏ ý kiến của mình đối với vấn đề đó.
Tính chất của đề như ngợi ca, phân tích, khuyên nhủ, phản bác.Đòi hỏi bài làm phải vận dụng các phương pháp phù hợp.
Yêu cầu của việc tìm hiểu đề là xác định đúng vấn đề, phạm vi, tính chất của bài nghị luận để làm bài khỏi sai lệch.
Lập ý cho bài nghị luận là xác lập luận điểm, cụ thể hoá luận điểm chính thành các luận điểm phụ, tìm luận cứ và cách lập luận cho bài văn.
Hãy tìm hiểu đề và lập ý cho đề bài: Sách là người bạn lớn của con người
1. Tỡm hi?u d?.
- V?n d? b�n d?n: Vai trũ c?a sỏch d?i v?i con ngu?i.
- Ph?m vi: Xỏc d?nh giỏ tr? c?a sỏch.
Tớnh ch?t: Kh?ng d?nh, d? cao vai trũ c?a sỏch v?i cu?c s?ng con ngu?i.
2. L?p ý:
Lu?n di?m 1: Con ngu?i kkụng th? thi?u b?n (lớ l?, d/c)
Lu?n di?m 2: Sỏch l� ngu?i b?n l?n c?a con ngu?i.
- Giỳp ta h?c t?p, rốn luy?n h�ng ng�y.
- M? mang trớ tu?, tỡm hi?u th? gi?i.
- N?i li?n quỏ kh?, hi?n t?i, tuong lai.
- C?m thụng, chia s? v?i con ngu?i v� nhõn lo?i.
- Thu gión, thu?ng th?c.
Lu?n di?m 3: C?n g?n bú v?i sỏch.
- Ham mờ d?c sỏch.
- Bi?t l?a ch?n sỏch d? d?c.
- V?n d?ng di?u d?c du?c v�o cu?c s?ng.
3. L?p lu?n:
- Con ngu?i khụng th? kkụng cú b?n. C?n b?n d? l�m gỡ?
- Sỏch dó mang l?i nh?ng l?i ớch gỡ? T?i sao sỏch du?c coi l� b?n l?n...?
III. Luyện tập
Hướng dẫn về nhà học bài
Học thuộc bài
Hoàn thành bài tập
Đọc bài tham khảo.
- Xem lại nội dung bài giờ sau học tiếp tiết 2