BÀI 11: ĐÈN ĐIỆN
MỤC TIÊU BÀI HỌC

- Nhận biết được các bộ phận chính của một số loại bóng đèn
- Mô tả được nguyên lý làm việc của một số loại bóng đèn
- Lựa chọn và sử dụng được các loại bóng đèn đúng cách tiết kiệm và an toàn
Nhà bác học Thomas Edison

Lịch sử hình thành và phát minh ra đèn sợi đốt:Năm 1879, nhà bác học người Mĩ Thomas Edison đã phát minh ra đèn sợi đốt đầu tiên. Năm 1939 đèn huỳnh quang xuất hiện. Vậy để phân biệt được các loại đèn điện và biết được cấu tạo, đặc điểm, nguyên lí làm việc của đèn sợi đốt ra sao, bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu.
I. KHÁI QUÁT CHUNG

Đèn điện là đồ dùng điện dùng để chiếu sáng ngoài công dụng chiếu sáng một số loại đèn điện còn được dùng để sưởi ấm trang trí
II . MỘT SỐ LOẠI BÓNG ĐÈN THÔNG DỤNG

1. ĐÈN SỢI ĐỐT
Quan sát hình 11.2, hãy tìm hiểu cấu tạo của đèn sợi đốt và điền tên các bộ phận chính của đèn vào chỗ trống (…) ở các câu sau:
Đèn sợi đốt còn gọi là đèn dây tóc

1…………………...:

2……………………:

3……………………:

Bóng thuỷ tinh

Sợi đốt

Đuôi đèn

1

2

3

a

b

Hình 11.2

Dựa vào hình em hãy cho

biết đuôi đèn có mấy loại?

Có 2 loại: đèn đuôi xoáy hình a, đèn

đuôi ngạnh hình b.

a. Cấu tạo
1. ĐÈN SỢI ĐỐT

Đèn sợi đốt còn gọi là đèn dây tóc

Đèn sợi đốt có ba bộ phận chính:

+ Sợi đốt

+ Bóng thuỷ tinh

+ Đuôi đèn

* Sợi đốt (còn gọi là dây tóc)

Hãy quan sát và cho biết dây tóc

bóng đèn có hình dạng gì? Được

làm bằng vật liệu gì?

Dây tóc được làm bằng kim loại có

dạng lò xo xoắn, thường làm bằng

Vonfram.

Tại sao nói sợi đốt là phần tử quan

trọng nhất của đèn?

Vì ở đó điện năng được biến thành

quang năng.

- Sợi đốt là dây kim loại có dạng lò xo

xoắn, thường làm bằng vonfram để

chịu được đốt nóng ở nhiệt độ cao.

- Sợi đốt là phần tử quan trọng nhất

của đèn, ở đó điện năng được biến

đổi thành quang năng.

a. Cấu tạo Bóng đèn sợi đốt được làm bằng vật liệu gì?
Bóng đèn sợi đốt được làm bằng vật liệu gì?
1. ĐÈN SỢI ĐỐT

*) Bóng thuỷ tinh

a. Cấu tạo

Vì sao phải hút hết không khí (tạo chân

không)và bơm khí trơ vào bóng?

Được làm bằng thuỷ tinh chịu nhiệt

Để làm tăng tuổi thọ của bóng

*) Sợi đốt (còn gọi là dây tóc)
1. Đèn sợi đốt

a. Cấu tạo

*. Bóng thủy tinh

- Bóng thủy tinh được làm bằng thủy tinh chịu nhiệt.

- Rút hết không khí và bơm khí trơ vào để làm tăng tuổi thọ của bóng.

- Có 2 loại: + bóng sáng

+ Bóng mờ

 Đuôi đèn được làm bằng vật liệu gì? Trên đuôi đèn có mấy cực tiếp xúc?
Đuôi đèn được làm bằng vật liệu gì? Trên đuôi đèn có mấy cực tiếp xúc?
1. ĐÈN SỢI ĐỐT

a. Cấu tạo

*) Đuôi đèn

Hai cực

tiếp xúc

Quan sát hình hãy cho biết có mấy kiểu

đuôi đèn?

Có hai kiểu:

* Đuôi xoáy * Đuôi ngạnh
Đuôi đèn được làm bằng đồng hoặc sắt

tráng kẽm và được gắn chặt với bóng thuỷ

tinh.

Trên đuôi có hai cực tiếp xúc
1. ĐÈN SỢI ĐỐT

b. Nguyên lý làm việc

Quan sát hiện tượng phát sáng của đèn em hãy

nêu nguyên lý làm việc của đèn sợi đốt?

Khi đóng điện, dòng điện chạy trong dây tóc đèn làm dây

Tóc đèn nóng lên đến nhiệt độ cao, dây tóc đèn phát sáng.

a. Cấu tạo
1. ĐÈN SỢI ĐỐT

c. Đặc điểm của đèn sợi đốt

*) Đèn phát ra ánh sáng liên tục

*) Hiệu suất phát quang thấp

Vì sao hiệu suất phát quang của đèn sợi đốt thấp?

Khi làm việc chỉ có khoảng 4% dến 5% điện năng tiêu thụ của

đèn được biến thành quang năng -> không tiết kiệm điện năng.

*) Tuổi thọ thấp

Khi làm việc sợi đốt nóng ở nhiệt độ cao nên nhanh hỏng,

tuổi thọ khoảng 1000 giờ.

a. Cấu tạo

b. Nguyên lý làm việc
1. ĐÈN SỢI ĐỐT

d. Số liệu kĩ thuật

* Điện áp định mức: 127V; 220V * Công suất định mức: 15W; 25W; 40W; 60W; 75W;

100W; 200W; 300W.
Em hãy cho biết trên bóng đèn thường ghi những số liệu gì?

Nó có ý nghĩa gì?
Điện áp định mức

Công suất định mức
Nhà em sử dụng nguồn điện có điện áp 220V, em cần mua một bóng đèn cho đèn bàn học.

Bóng đèn 1: 220V - 40W

Bóng đèn 2: 110V - 40W

Bóng đèn 3: 220V - 330W

_Trong ba bóng đèn có số liệu dưới đây, em sẽ chọn mua bóng nào? Tại sao?_

a.

b.

c. 1. Đèn sợi đốt
1. Đèn sợi đốt
A,Cấu tạo
B,Nguyên lí làm việc
C, Đăc điểm
D, Số liệu kĩ thuật
Điện áp định mức

Công suất định mức

127V, 220V…

15W, 25 W, 40W, 60W, 75W…
ĐÈN HUỲNH QUANG
2. Bóng đèn huỳnh quang

a. Cấu tạo

Đèn ống huỳnh quang gồm có những bộ phận nào?

RAÛNG ÂÄNG

RAÛNG ÂÄNG
Cấu tạo đèn ống huỳnh quang

Lớp bột huỳnh quang

Ống thủy tinh

Chân đèn

Hai điện cực
a. Cấu tạo

Đèn ống huỳnh quang gồm có 2 bộ phận chính:

+ Ống thủy tinh

+ 2 Điện cực

RAÛNG ÂÄNG

RAÛNG ÂÄNG
Cấu tạo đèn ống huỳnh quang

Ống thủy tinh

Hai điện cực

RAÛNG ÂÄNG

RAÛNG ÂÄNG
RAÛNG ÂÄNG

RAÛNG ÂÄNG
RAÛNG ÂÄNG

RAÛNG ÂÄNG
a. Cấu tạo.

*. Ống thủy tinh

Ống thủy tinh có đặc điểm gì ?

Cấu tạo đèn ống huỳnh quang

RAÛNG ÂÄNG

RAÛNG ÂÄNG
Ống thủy tinh
a. Cấu tạo.

*. Ống thủy tinh

* Có các loại chiều dài: 0,6m; 1,2m; 1,5m; 2,4m... * Mặt trong có phủ lớp bột huỳnh quang. * Trong ống không có không khí, có một ít thủy ngân và khí trơ(acgon,kripton).
RAÛNG ÂÄNG

RAÛNG ÂÄNG
Ống thủy tinh
0,3 m

0,6 m

1,2 m

1,5 m

2.4 m

Ống thủy tinh

Bột huỳnh quang

Lớp bột huỳnh quang có tác dụng gì ?

Lớp bột huỳnh quang có tác dụng tạo ra ánh sáng
*. Điện cực

Điện cực có cấu tạo như thế nào ?

Điện cực được làm bằng vật liệu gì?
- Làm bằng dây vonfram có dạng lò xo xoắn.

- Điện cực được trán 1 lớp bari-oxit để phát ra điện tử.

- Có 2 đầu tiếp điện đưa ra ngoài (chân đèn) để nối với nguồn điện.

*. Điện cực

Chân đèn

Điện cực

*. Hiện tượng nhấp nháy
c. Đặc điểm của đèn ống huỳnh quang.

*. Hiện tượng nhấp nháy
*Đèn phát ra ánh sáng không liên tục , gây mỏi mắt

*. Hiệu suất phát quang cao

*Khi đèn làm việc, khoảng 20% - 25% điện năng biến đổi thành quang năng

*. Tuổi thọ cao

*Khoảng 8000h

*. Mồi phóng điện
- Dùng chấn lưu điện cảm, tắc te hoặc chấn lưu điện tử
Trên bóng đèn có ghi 220V- 40W, các số liệu đó có ý nghĩa gì?

d. Các số liệu kĩ thuật

- 220V: Điện áp định mức.

- 40W: Công suất định mức.
d. Các số liệu kĩ thuật

- Điện áp định mức :127V, 220V

- Công suất định mức : 18W, 20W, 36W, 40W. . .
e. Sử dụng

Đèn huỳnh quang thường được sử dụng ở đâu? Làm thế nào để giữ cho đèn phát sáng tốt ?

* Đèn huỳnh quang thường được sử dụng để chiếu sáng trong nhà. * Để giữ cho đèn phát sáng tốt ta phải lau chùi bộ đèn thường xuyên.
Bóng đèn compact là bóng đèn huỳnh quang có công suất nhỏ có hình chữ U hoặc có dạng ống xoắn

3. Bóng đèn compact
3. Bóng đèn compac

Cấu tạo của đèn compac

Bóng đèn

Đuôi đèn
3. Đèn compac

* Cấu tạo: Gồm 2 phần: Bóng đèn và đuôi đèn. Chấn lưu được đặt trong đuôi đèn.
* Đặc điểm: Kích thước gọn, nhẹ, dễ sử dụng. Hiệu suất phát quang gấp khoảng 4 lần đèn sợi đốt.
* Nguyên lý làm việc: Giống đèn ống huỳnh quang.
Bóng đèn

Đuôi đèn

Chấn lưu
Trên bóng đèn có ghi 220V- 8W, các số liệu đó có ý nghĩa gì?

Các số liệu kĩ thuật

- 220V: Điện áp định mức.

- 8W: Công suất định mức.
Các số liệu kĩ thuật

- Điện áp định mức :127V, 220V

- Công suất định mức : 8W, 15W, . . .
Khi hoạt động bảng mạch Led phát ra ánh sáng và vỏ bóng giúp phân bố đều ánh Sáng

4. Bóng đèn LED
LED là loại linh kiện điện tử phát sáng khi có dòng điện chạy qua. Lumen là đơn vị đo độ sáng phát ra từ một nguồn sáng kí hiệu là lm
Bóng đèn huỳnh quang và bóng đèn compact tiêu thụ điện ít hơn so với bóng đèn sợi đốt. Bóng bóng LED tiết kiệm điện nhiều nhất
Kết nối năng lực

Một nhà sản xuất đưa ra các thông tin về độ sáng và công suất tiêu thụ của một số loại bóng đèn như sau

Nếu một bóng đèn sợi đốt với thông số kỹ thuật 220V - 40w bị hỏng? Em hãy tham khảo thông tin trên và lựa chọn một loại bóng đèn để thay thế ?Giải thích sự lựa chọn của em
Độ sáng

( Lumen)

Công suất tiêu thụ
Bóng đèn sợi đốt

Bóng đèn compact

Bóng đèn Led
220

25 W

6 W

3 W
400

40 W

9 W

5 W
700

60 W

12 W

7 W
Thực hành

I. Chuẩn bị

Dụng cụ thiết bị: bóng đèn các loại

Phiếu báo cáo thực hành cá nhân theo mẫu( hình 11.6)
Thực hành

II. nội dung và trình tự thực hành

1. Nhận biết và phân loại các loại bóng đèn

2. Đọc thông số kĩ thuật của mỗi loại bóng đèn

3. Quan sát và chỉ ra chức năng của các bộ phận chính của mỗi bóng đèn và ghi vào vở theo mẫu báo cáo
Giờ trái đất là một sự kiện quốc tế hàng năm do Quỹ quốc tế bảo vệ thiên nhiên khuyên các hộ gia đình, cơ sở kinh doanh tắt đèn điện và các thiết bị điện không ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt trong vòng 60 phút
1. Gia đình em đang sử dụng bóng đèn loại nào ở khu vực sinh hoạt chung, khu vực nghỉ ngơi, khu vực nấu ăn?
Vận dụng

2. Đề xuất phương án thay thế bóng đèn ở gia đình em sao cho tiết kiệm điện năng?