KHÁI QUÁT ĐỊA CHẤT VÙNG BIỂN ĐÔNG VIỆT NAM
BÁO CÁO BIỂN ĐÔNG
Địa chất
Tới đại Tân sinh, ngược với phần bờ (đất liền), đây thực sự là thời kì phát triển hoàn thiện của Biển Đông nhưng đây là một quá trình kiến tạo rất phức tạp. Bởi vì, đây là khu vực tiếp xúc giữa 3 mảng lớn của vỏ trái đất: Á- Âu, TBD và Ấn Độ Dương. Các vận động xảy ra nhiều nhưng quan trọng nhất là 2 dạng: Andes (vận động indosinit) và Hymalaya.
Địa chất
Các giai đoạn vận động quan trọng:
60- 50.106 năm: do hút chìm mạnh nên xảy ra tách giãn trôi dạt về đông.
32- 16.106 năm: tách giãn kiểu rift rất mạnh, có thể tới 2,8cm/năm.
12-5.106 năm:trôi dạt và hoạt động magma
Cụ thể là đáy biển Đông đã được mở rộng và khơi sâu nhiều theo các kiểu:
Tethy: rạn vỡ đáy biển.
Himalaya: trược bằng và kéo toạc do nén ép.
Biển Đông: tách giãn rift.
Đồng thời cũng ở đại này vùng biển xảy ra quá trình lắng đọng các trầm tích đệ III, từ Paleogen đến đầu kỉ Neogen mà ngày nay còn thấy ở phần đông nam của đáy biển và cả trên quần đảo Philippin; Lucon, Palawan. Đó là ofiolit Eocen, diệp thạch xanh, trầm tích lục nguyên Oligocen- Miocen.
Tới cuối Neogen giai đoạn biển nông này lại có những biến đổi mạnh mẽ do ảnh hưởng của tạo sơn Anper- Himalaya.
Phần trung tâm bị lún xuống tạo thành đáy vực sâu với máng sâu tây Sasuwan, ở đó có nền basalt đại dương được bao phủ bởi bùn cacbonat, sét Pliocen đệ IV và rạn san hô.
Đặc biệt là vùng quần đảo philippin được nâng lên ở bờ phía đông của biển, nằm trong vòng cung tạo núi Tân sinh với các đảo nằm trong vành đai lửa TBD cùng với quần dảo Indonesia ở phía nam dãy Anpil- Himalaya.
Tách khỏi TBD và ADD bởi các đảo và quần đảo xung quanh.
Ngày nay các tàn tích hoạt động núi lửa vẫn còn thấy ở Tây nguyên, cồn cỏ, và philippin.
Ảnh hưởng của chu kì tạo sơn này còn được thể hiện bởi hệ thống các đứt gãy .
. Trong vùng biển đông đã xãy ra 4 đứt gãy lớn, trong đó quan trọng nhất là đứt gãy sông Hồng (xuyên biển đông), đứt gãy biển Việt (thềm Nam Trung bộ), đứt gãy Cửu Long (S Tiền,S Hậu) và đứt gãy xuyên Đông Dương (qua vịnh Thái Lan).
Các đứt gãy cũ được khơi sâu: S Hồng, S Chảy và các đứt gãy mới xuất hiện thêm: S Lô, S Đà, S Mã, S Cả máng Cao Lạng và ngay cả ở trung tâm của đáy biển.
Đặc biệt, đứt gãy S Hồng rất lớn có thể gọi là đứt gãy xuyên Biển Đông vì kéo dài đến tận Celebres.
Trong thời gian này ĐB Bắc Bộ bị lún xuống thành một vịnh nông hình tam giác mà sau đó được bồi lắng bởi những trầm tích đệ III và phù sa đệ IV của hệ thống S Hồng và S Thái bình. Dọc theo các đứt gãy cũng xuất hiện các vùng lún khá sâu như: Yên Bái, Tuyên Quang, Lạng sơn… bà nhất là các bồn địa đệ III ở đáy biển.
Trong Biển Đông có 20 vũng bồn đệ tam, tồn tại cả trên thềm, sườn lục địa và ngay cả lòng chảo với các dạng trôi dạt, trượt bằng tách giãn như: Nam Côn Sơn, Vũng Tàu, Nha Trang, Quảng Ngãi, Hoàng Sa, Vịnh Bắc Bộ…
Trong đó quan tọng nhất là bồn Hoàng Sa dài gần 3000km và rộng khoảng 600km, bồn Bruney kéo dài 2500km và rộng 400km. Trong các bồn này cũng lắng đọng cá trầm tích đệ III và đệ IV.
Chiều dày các bồn trầm tích này khá lớn: bồn Hà Nội- vịnh Bắc Bộ dày khoảng 1000-2000m, các bồn Hoàng sa và Bruney tới hơn 3000m.
Cùng với trầm tích này là các tài nguyên khoáng sản quí giá. Nằm trong hai vành đai sinh khoáng lớn: TBD và DTH nên trong Biển Đông chứa đựng nhiều tài nguyên như: thiếc, wolfram, chì, kẽm, titan, nhôm và nhất là dầu mỏ- khí đốt.
Chiều dày các bồn trầm tích này khá lớn: bồn Hà Nội- vịnh Bắc Bộ dày khoảng 1000-2000m, các bồn Hoàng sa và Bruney tới hơn 3000m.
Cùng với trầm tích này là các tài nguyên khoáng sản quí giá. Nằm trong hai vành đai sinh khoáng lớn: TBD và DTH nên trong Biển Đông chứa đựng nhiều tài nguyên như: thiếc, wolfram, chì, kẽm, titan, nhôm và nhất là dầu mỏ- khí đốt.
Theo đánh giá sơ bộ của các nhà địa chất thì các giếng ngầm dưới đáy biển ở miền Nam nước ta, Campuchia, Thái Lan, Mã Lai và Indonesia có thể khai thác tới 400.106 phuy dầu, tức là khoảng 57.106 tấn/ngày.
. Riêng trong phần thềm lục địa phía Nam nước ta, trước năm 1975 của các công ty nước ngoài như: Mỹ, Canada, Pháp, Nhật đã thăm dò thấy dầu và đưa vào khai thác 11 giếng với sản lượng năm 1998 là hơn 12. 106 tấn.
Trong tương lai ngành công ngiệp dầu khí ở nước ta sẽ phát huy vai trò xứng đáng của nó trong nền kinh tế quốc dân.
Ngược lại với các đứt gãy, ảnh hưởng của tân kiến tạo còn thể hiện rõ nét trong các chu kì giao động với cá biên độ khá lớn.
Theo Fromaget có tới sáu chu kì khác nhau, song dao động của bờ biển xảy ra chủ yếu trong chu kì 5, tức là ở đệ IV trung và thượng.
Trong chug kì này, nhiều vùng biển được nâng lên thành các bậc thềm với cá độ cao khác nhau.
Theo các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước nghiên cứu về Biển Đông cho biết hệ thống thềm biển tính theo tuổi và độ cao từ trên xuống có 6 bậc như sau:
70-80m
40-50m
10-15m
4-5m
1.5- 2m
Các bậc thềm trẻ: 1,5-2m, 4-5m còn được bảo tồn khá tốt nên rất phổ biến trên dọc các bờ biển.
Ngược lại, ở đây xảy ra mộy số nơi bị hạ thấp: tại vùng Ba Đồn cũng thấy những lớp vỏ nhuyển thể nằm sâu dưới mực nuớc biển tới 16m hay ở vùng Đà Nẵng cũng phát hiện những di vật nằm ở độ sâu khoảng 23m.
Chính các hoạt động tân kiến tạo này và nhất là sự thay đổi của khí hậu qua các chu kì của băng hà, đặc biệt là các chu kì băng hà đệ IV làm cho mực nước biển thay đổi nhiều lần.
Các mực nước quá cũ từ đại Trung Sinh và Cổ Sinh hay trước đó đến nay đã bị phá hủy nhiều lần nên khó có thể xác định chính xác.
Chỉ từ đại Tân sinh, nhất là trong kỉ Nhân sinh, mực nước biển thay đổi đã để lại những chứng tích rõ ràng.
Trong khoảng thời gian: 1.5-0.7.106 năm lại đây đã xảy ra thời kì biển thoái lớn, mực nước biển lúc đó có thể hạ thấp hơn mực nước biển hiện nay khoảng 80-90m.
Trong thời gian này, bề mặt biển bị thu hẹp lại, một phần khá lớn của thềm lục địa trở thành đất liền và có lẽ con người cổ đại có thể đi lại thuận tiện từ các vùng xích đạo (Indonesia) lên các miền Đông Bắc châu Á (TQ, Triều Tiên…)