1
ĐỊA CHẤT MÔI TRƯỜNG
Nhóm 2 – MT53A
1.Hà Thị Huế
2. Phạm Thị Thảo
3.Nguyễn Thị Hồng Thắm
4.Trần Thị Thu Trang
5.Nguyễn Thị Xinh
2
Đề tài:
Hoạt động địa chất của nước ngầm
3
Nội dung chính
Các khái niệm chung
Nguồn gốc và các dạng nước ngầm
Phân loại nước ngầm
Hoạt động địa chất của nước ngầm
Vai trò của nước ngầm đối với cuộc sống của con người
4
I. Các khái niệm chung
Nước ngầm:

Các dạng nước ở thể lỏng, thể rắn hoặc thể hơi nằm trong các lớp đất đá được gọi là nước ngầm hay nước dưới đất.

Nước ngầm nằm trong các lỗ hổng của trầm tích hay đá trầm tích vụn thô (cuội kết, cát kết…) hoặc trong hang hốc karst, chúng di chuyển tự do dưới tác dụng của trọng lực
5
Nước ngầm

Tính theo thể tích của thủy quyển thì nước ngầm chiếm 0,6% tổng thể tích
(khoảng 9,5 x 106 km3 )

Các hoạt động địa chất của nước ngầm diễn ra khá phức tạp, gây ra nhiều vấn đề địa chất như phá hủy khoáng vật, trượt đất, tích đọng trầm tích, …



6
II. Nguồn gốc và các dạng nước ngầm
7
Ngoài ra nguồn gốc nước ngầm có thể chia thành:
Nước ngầm nội sinh
Nước ngầm ngoại sinh
8
III. Phân loại nước ngầm
Có nhiều cách phân loại nước ngầm
Theo nguồn gốc phát sinh
Theo thành phần hóa học
Theo thế nằm trong đất đá
Theo mục đích sử dụng
….
9
Theo thế nằm có thể phân loại nước ngầm thành

Nước thượng tầng (nước tầng trên): Nằm gần mặt đất, tích tụ trên những thấu kính nhỏ hoặc giữ lại trong đá thấm nước.
Nước thổ nhưỡng: Nằm ngay trên mặt lớp đất đá không thấm nước đầu tiên.
Nước giữa tầng: Nằm trong lớp đá thấm nước kẹp giữa hai lớp đá không thấm nước
Nước nguồn: Nước ngầm lộ ra ngoài mặt đất
10
IV. HOẠT ĐỘNG ĐỊA CHẤT CỦA NƯỚC NGẦM

11
4.1 Quá trình tiềm thực
4.1.1 Quá trình tiềm thực cơ học
Phá hủy cơ học gây hiện tượng đất trượt và đất vụn trượt

Khái niệm: trượt đất là quá trình di chuyển của khối đất lớn trong đó không có sự đổ vỡ hoặc đảo lộn tính nguyên khối của chúng.

Nguyên nhân: do hoạt động của nước ngầm gây ra quá trình rửa trôi ngầm và tiềm thực làm suy yếu lực liên kết của khối đất trượt và thân sườn dốc.
12
Điều kiện phát triển trượt đất
Khi xuất hiện tình trạng mất cân bằng trọng lực
Ở các sườn dốc các tầng đá có thế nằm nghiêng theo chiều dốc của sườn.
Có sự xen kẽ các tầng thấm nước và tầng chắn nước tạo ra tầng nước ngầm gây xói ngầm đặc biệt là khi có các tầng sét xen với các tầng cát kết và bột kết
Trên mặt sườn có khe nứt phát triển
Ngoài ra còn có thể xảy ra cả ở những nham thạch tơi vụn hoặc rắn chắc do vật chất bị thấm nước quá nhiều


13
Đất trượt
14
4.1.2 Quá trình tiềm thực hóa học (quá trình cacxtơ hóa)
Đây là quá trình hòa tan đá của nước tạo ra các dạng địa hình đặc biệt gọi chung là địa hình cacxtơ
Khái niệm cacxtơ bao gồm tổng thể các dạng địa hình độc đáo (địa hình cacxtơ) và các quá trình tạo ra chúng là quá trình rửa lũa, hòa tan của nước trên mặt và nước dưới đất đối với những loại đất đá có kẽ nứt, lỗ hổng có thể hòa tan được, và do đó cũng có khả năng thấm nước.
15
Phản ứng hóa học trong hình thành địa hình cacxtơ
Các phản ứng:

H2O + CO2 ↔ H2CO3 (→ H+, HCO3-)

H2CO3 + CaCO3 ↔ Ca(HCO3)2

Ca(HCO3)2 →CaCO3↓ + H2O + CO2↑
16
Một vài ví dụ về dạng địa hình cacxtơ
http://img.news.zing.vn/img/250/t250989.jpg
17
18
Địa hình cacxtơ giả
Cacxtơ giả là sản phẩm của quá trình rửa trôi ngầm, còn quá trình hòa tan chỉ đóng vai trò rất thứ yếu.
Đó là những dạng địa hình bề ngoài rất giống địa hình cacxtơ nhưng quá trình tạo ra chúng lại có bản chất khác hẳn.
19
4.2 Quá trình vận chuyển
Tác dụng vận chuyển của nước ngầm chủ yếu là tác dụng vân chuyển hóa học. Vật liệu vận chuyển chủ yếu là các muối hòa tan

Vùng núi đá vôi có: Ca2+, Mg2+, CO32-, HCO3-
Vùng khô hạn có: Na+, K+, Cl-, SO42-,
Vùng nhiệt đới có: Fe(OH)3, Al(OH)3, SiO2

Khả năng vận chuyển phụ thuộc chủ yếu vào: nhiệt độ, áp suất, tốc độ dòng chảy, lượng CO2 hòa tan và pH của nước
20

Tác dụng vận chuyển ngầm là nguyên nhân gây ra cacxtơ hố sụt

Hình ảnh do Phủ Tổng thống Guatemala công bố về miệng hố khổng lồ khá lạ tại thành phố Guatemala
(http://dantri.com.vn/c36/s36-399487/mieng-ho-khong-lo-giua-thanh-pho-guatemala-sau-mua-bao.htm)-
21
4.3 Quá trình lắng đọng tầm tích
Các sản phẩm phá hủy được nước ngầm vận chuyến đi nơi khác, gặp điều kiện thuận lợi sẽ tích đọng lại tạo thành các đá trầm tích như tuf vôi, tuf silic, muối mỏ đá sắt nâu, quặng sắt, mangan hay các kết hạch…………
22
4.3 Quá trình lắng đọng trầm tích
Tuf vôi là thành phần chủ chốt của thạch nhũ, chuông đá, măng đá và travetin trong các hang động
Muối xuất hiện khi nước giàu khoáng hóa bay hơi, tùy trường hợp là muối ăn hay sôđa.
Quặng sắt (hay mangan) cũng có thể được tích đọng nếu nước ngầm hòa tan FeCO3 hay FeSO4, có sự tham gia của vi khuẩn trong chất mùn bã hữu cơ ven biển hay ven hồ.
23
4.3.Quá trình lắng đọng trầm tích
Nước dưới đất quá bão hòa, có thể kết tủa trong các hang hốc hay khe nứt của đá, tùy trường hợp mà tạo ra các kết hạch, hốc tinh thể, đám tinh thể, mạch khoáng.
Các sản phẩm kết tủa có thể gắn kết các hạt vụn thành cuội kết, cát kết, dăm kết.
Các chất kết tủa thường là CaCO3 và SiO2.nH2O.
24
4.4. Tai biến địa chất của nước ngầm
Những tai biến địa chất của nước ngầm thể hiện chủ yếu ở việc nó tạo ra các hố sụt lún, các vụ trượt đất gây nguy hiểm sức khỏe, tính mạng cũng như tài sản của con người.
25
4.4.1 Trượt đất
Các trượt đất lớn làm dịch chuyển hàng trăm ngàn mét khối vật liệu, tiêu hủy cả những trung tâm định cư lớn, làm biến đổi mạnh cảnh quan và mạng lưới thủy văn. Ngược lại, có những trượt đất nhỏ bé đến mức không gây thiệt hại gì đáng kể.
Ở Việt Nam, trượt đất xảy ra ở nhiều nơi và có nơi rất nghiêm trọng
26
4.4.2. Lún sụt
Hiện tượng lún sụt có thể diễn ra rất chậm chạp, từ từ khó nhận thấy, cũng có thể xảy ra đột ngột, có thể chiếm một vùng rộng nhiều ngàn kilomet vuông
Sự lún sụt thường liên quan đến:
Vận động sụt hạ kiến tạo
Bơm hút nước ngầm
Lún sụt bên trong hang hốc ngầm
27
4.4.2. Lún sụt
Tại thôn Tân Hiệp, xã Cam Tuyền, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị đêm 17/02/2006, có trận mưa to bất thường hiếm gặp kéo dài liên tục hơn 3 giờ, nước suối dâng cao và rút cạn ngay vào sáng hôm sau, và vào lúc 21 giờ ngày 18/02 đã xẩy ra sụt đất hàng loạt.
(http://www.idm.gov.vn/nguon_luc/Xuat_ban/2007/A301/a7.htm)
28
Lún sụt
Các hố sụt đất ở Tân Hiệp
29
Ảnh 5-8. Tác hại của sụt đất đối với khu dân cư ở Tân Hiệp
30
Hố địa ngục
“Hố địa ngục” là một hiện tượng tai biến địa chất thông thường. Chúng được hình thành ở những nơi có lớp địa chất chứa nhiều đá vôi, carbonate và tầng muối.

Khi có mưa bão, lượng nước ngầm chảy vào làm cho lớp chất này bị phân hủy hoặc hòa tan, tạo thành các hang ngầm. Khi vòm của những hang ngầm sụp xuống, nó kéo theo cả phần đất phía trên khiến miệng hố hiện ra.
31
Ô tô bị mắc kẹt khi một “hố địa ngục”
bất ngờ xuất
hiện trên đường
“Hố địa ngục”
làm đổ sập tòa nhà
của bệnh viện
tỉnh Sơn Tây
(Trung Quốc)
(http://www.thegioiphunu-pnvn.com.vn/Tin.aspx?varbaoid=1492&varnhomid=1&vartinid=8489)
32
V. Vai trò của nước ngầm đối với đời sống con người.
Nước ngầm có vai trò rất quan trọng đối với đời sống con người.
tham gia vào quá trình sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, sản xuất nước khoáng, là dược liệu chữa bệnh…
là nguồn nước sạch cung cấp cho sinh hoạt hàng ngày của con người.
33
Tuy nhiên trong môt phạm vi nào đấy nước ngầm cũng gây nhiều tác hại cho cây trồng nông nghiệp và cho con người

Nước ngầm nhiễm asen.Ở nồng độ thấp có thể gây lở loét da, cao có thể gây ung thư da, bàng quang và phổi cho người lớn, mất trí nhớ cho trẻ em
Nước ngầm bị ô nhiễm Nitrat thường gây bệnh methemoglobin ở trẻ em, gây bệnh dạ dày và hàm lượng nitrat trong nước cao cũng có thể gây ung thư
34
THANK YOU !