Daïy Hoïc
toát
toát

KHỞI ĐỘNG
TRÒ CHƠI ĐUỔI HÌNH BẮT CHỮ
Đây là dạng địa hình gì?

ĐỒNG BẰNG

KHỞI ĐỘNG
TRÒ CHƠI ĐUỔI HÌNH BẮT CHỮ
Đây là dạng địa hình gì?

BÁN BÌNH NGUYÊN

KHỞI ĐỘNG
TRÒ CHƠI ĐUỔI HÌNH BẮT CHỮ
Đây là dạng địa hình gì?

CAO NGUYÊN

Bài 2. ĐỊA HÌNH VIỆT NAM

LỚP
PHẦN ĐỊA LÍ

8

BÀI 2. ĐỊA HÌNH VIỆT NAM
NỘI DUNG BÀI HỌC

1

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

2

CÁC KHU VỰC ĐỊA HÌNH

3

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI SỰ PHÂN
HÓA TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH TẾ

4

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH
Dựa vào kênh chữ SGK, cho biết địa hình nước ta có
mấy đặc điểm chung? Kể tên.
Địa hình đồi núi chiếm ưu thế.

4 đặc điểm
chung

Địa hình có 2 hướng chính là TB-ĐN và
vòng cung.
Địa hình có tính chất phân bậc khá rõ rệt
Địa hình chịu tác động của khí hậu nhiệt
đới ẩm gió mùa và con người.

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

a. Địa hình đồi núi chiếm ưu thế
Quan sát hình 1 và kênh
chữ SGK, cho biết địa hình
đồi núi chiếm bao nhiêu?
Đồi núi thấp dưới 1000m
chiến bao nhiêu diện tích
lãnh thổ?

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

a. Địa hình đồi núi chiếm ưu thế

- Đồi núi chiếm 3/4 diện tích lãnh thổ.
Trong đó:
+ Đồi núi thấp dưới 1000m chiến
85% diện tích lãnh thổ.

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

a. Địa hình đồi núi chiếm ưu thế
Quan sát hình 1 và kênh chữ
SGK, cho biết núi cao trên
2000m chiếm bao nhiêu diện
tích lãnh thổ? Xác định một số
đỉnh núi cao trên 2000m trên
bản đồ.

Phan-xi-păng (3147m)
Phu Luông (2985m)

Pu Xai Lai Leng (2711m)

Ngọc Linh (2598m)

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

a. Địa hình đồi núi chiếm ưu thế

+ Núi cao trên 2000m chiếm 1%
diện tích lãnh thổ.
- Một số đỉnh núi cao trên 2000m:
Phan-xi-păng 3147m, Phu Luông
2985m, Pu Xai Lai Leng 2711m, Ngọc
Linh 2598m,…

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

Phan-xi-păng

Phan-xi-păng: là đỉnh núi cao nhất trong dãy núi Hoàng Liên Sơn,
nằm ở biên giới tỉnh Lào Cai và tỉnh Lai Châu. Về mặt hành chính, đỉnh
Phan-xi-păng thuộc địa giới của cả huyện Tam Đường (Lai Châu) và thị xã Sa
Pa (Lào Cai), cách trung tâm thị xã Sa Pa khoảng 9 km về phía tây
nam. Chiều cao của đỉnh núi đo đạc vào năm 1909 là 3143 m, tuy vậy theo số
liệu mới nhất của Cục Đo đạc Bản đồ và Thông tin địa lí Việt Nam đưa ra vào
cuối tháng 6 năm 2019, đỉnh núi cao 3147 m. Đây cũng là điểm cao nhất của
ba nước Đông Dương (Việt Nam, Lào, Campuchia) nên Phan-xi-păng còn
được mệnh danh là "Nóc nhà Đông Dương".

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

Phan-xi-păng

Phu Luông

Pu Xai Lai Leng

Ngọc Linh

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

a. Địa hình đồi núi chiếm ưu thế
Quan sát hình 1 và kênh
chữ SGK, cho biết đồng
bằng chiếm bao nhiêu
diện tích lãnh thổ? Đồng
bằng nước ta được phân
loại như thế nào?

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

a. Địa hình đồi núi chiếm ưu thế

- Đồng bằng chiếm 1/4 diện tích lãnh thổ.
Được chia thành đồng bằng châu thổ và
đồng bằng ven biển.

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

b. Địa hình có 2 hướng chính là
TB-ĐN và vòng cung
Quan sát hình 1 và kênh
chữ SGK, kể tên và xác
định trên bản đồ các dãy
núi hướng TB-ĐN và vòng
cung.

Sông Gâm

Pu Đen Đinh

Ngân Sơn
Bắc Sơn
Con Voi

Đông Triều

Pu Sam Sao

Trường Sơn Bắc

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

b. Địa hình có 2 hướng chính là
TB-ĐN và vòng cung

- Hướng TB-ĐN như dãy Hoàng Liên Sơn, dãy Con
Voi, dãy Trường Sơn Bắc,...
- Hướng vòng cung: thể hiện rõ nhất ở vùng núi
Đông Bắc (cánh cung sông Gâm, Ngân Sơn, …)

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

c. Địa hình có tính chất phân bậc
khá rõ rệt
Quan sát lược đồ địa hình
Việt Nam và kênh chữ SGK,
giải thích vì sao địa hình
nước ta có tính phân bậc? Kể
tên các bậc địa hình kế tiếp
nhau từ nội địa ra biển.
- Nguyên nhân: quá trình địa
chất lâu dài, vận động tạo
núi Hi-ma-lay-a.
- Núi đồi, đồng bằng, bờ
biển, thềm lục địa.

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

c. Địa hình có tính chất phân bậc
khá rõ rệt

- Địa hình phân thành các bậc: Núi cao, núi
trung bình, núi thấp, đồi, đồng bằng ven
biển, thềm lục địa.
- Độ cao giảm dần từ tây bắc xuống đông
nam.

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

d. Địa hình chịu tác động của khí hậu
nhiệt đới ẩm gió mùa và con người
Quan sát các hình ảnh và kênh chữ
SGK, cho biết vì sao địa hình nước
ta mang tính chất nhiệt đới ẩm gió
mùa? Tính chất này biểu hiện như
thế nào?

Xói mòn đất ở vùng núi phía Bắc

- Nguyên nhân: nhiệt độ cao,
lượng mưa lớn tập trung theo
mùa.
- Biểu hiện:
+ Qúa trình xâm thực, xói mòn
diễn ra mạnh mẽ, địa hình bị cắt
xẻ.
+ Bồi tụ ở vùng đồng bằng và
thung lũng.

Bồi tụ ở vùng đồng bằng sông
Cửu Long

Quan sát video clip, hãy cho biết động Phong Nha được hình thành nh ư th ế nào?

Do nước mưa hòa tan đá vôi cùng với sự khoét sâu của mạch nước ngầm.

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

d. Địa hình chịu tác động của khí hậu
nhiệt đới ẩm gió mùa và con người

- Điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa đã tạo ra:
+ Quá trình xâm thực, xói mòn mạnh, địa
hình bị chia cắt, bồi tụ, …
+ Nhiều hang động rộng lớn.

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

d. Địa hình chịu tác động của khí hậu
nhiệt đới ẩm gió mùa và con người

Quan sát các hình ảnh và
kênh chữ SGK, hãy kể tên
các dạng địa hình do con
người tạo nên.

Một đoạn đê sông Hồng

Các dạng địa hình nhân
tạo: đô thị, hầm mỏ, hồ
chứa nước, đê, đập...
Đập thủy điện Hòa Bình

BÀI 2

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH

d. Địa hình chịu tác động của khí hậu
nhiệt đới ẩm gió mùa và con người

- Con người tạo ra các dạng địa hình nhân tạo:
hầm mỏ, đê, đập...

BÀI 2

2 CÁC KHU VỰC ĐỊA HÌNH

Kể tên các khu vực địa hình ở nước ta.

Đông Bắc
Tây Bắc
Khu vực đồi núi

Trường Sơn Bắc
Trường Sơn Nam

CÁC
KHU
VỰC
ĐỊA
HÌNH

Đồng bằng sông Hồng
Khu vực đồng bằng

Đồng bằng sông Cửu Long
Đồng bằng ven biển miền Trung

Bờ biển
Bờ biển và thềm lục địa
Thềm lục địa

Pu Đen Đinh

Sông Gâm
Ngân Sơn
Bắc Sơn
Đông Triều

Pu Sam Sao

BÀI 2

2 CÁC KHU VỰC ĐỊA HÌNH

1
Khu vực

Phạm vi

Đặc điểm hình thái

Đông
Bắc

Nằm ở tả - Chủ yếu là đồi núi thấp, độ cao trung bình phổ biến dưới
ngạn sông 1.000 m.
Hồng.
- Có 4 dãy núi hình cánh cung (Sông Gâm, Ngân Sơn, B ắc Sơn,
 
Đông Triều) chụm lại ở Tam Đảo.

Tây

- Địa hình các-xtơ khá phổ biến, tạo nên những cảnh quan
đẹp như vùng hồ Ba Bể, vịnh Hạ Long.
Nằm giữa - Địa hình cao nhất nước ta (đỉnh Phan-xi-păng 3147m).
sông Hồng
đến sông - Độ cao trung bình 1000-2000m.
Cả.
- Các dãy núi lớn có hướng tây bắc - đông nam.

Bắc

- Đặc trưng của địa hình Tây Bắc là bị chia cắt mạnh. Xen
giữa các dãy núi là các cao nguyên đá vôi: Sơn La, Mộc Châu.

BÀI 2

2 CÁC KHU VỰC ĐỊA HÌNH

Dãy Hoàng Liên Sơn

Cánh cung sông Gâm

Cao nguyên Mộc Châu

Vịnh Hạ Long

Hoành Sơn

Bạch Mã

BÀI 2

2 CÁC KHU VỰC ĐỊA HÌNH

3
Khu vực
Trường
Sơn
Bắc

Trường
Sơn
Nam

Phạm vi

Đặc điểm hình thái

Từ phía nam - Là vùng có độ cao trung bình khoảng 1.000 m, có sườn phía tây
sông Cả đến thoải, sườn phía đông dốc.
dãy
Bạch
- Có nhiều nhánh núi đâm ngang ra biển chia cắt đồng bằng
Mã.
duyên hải miền Trung: dãy Bạch Mã, dãy Hoành Sơn.
Từ phía nam
dãy Bạch Mã
đến
Đông
Nam Bộ.

Địa hình chủ yếu là núi và cao nguyên, nổi bật là các cao nguyên
rộng lớn, xếp tầng, bề mặt phủ đất đỏ badan như: cao nguyên
Kon Tum, cao nguyên Plei Ku, cao nguyên Lâm viên, cao nguyên Di
Linh,…
- Các khối núi cao trên 2.000 m như: Ngọc Linh (2598 m), Chư
Yang Sin (2405 m), Lang Biang (2167 m),...

BÀI 2

2 CÁC KHU VỰC ĐỊA HÌNH

Dãy Hoành Sơn

Dãy Bạch Mã

Cao nguyên Plei Ku

Cao nguyên Lâm Viên

BÀI 2

2 CÁC KHU VỰC ĐỊA HÌNH

a. Địa hình đồi núi
Quan sát hình 1 và kênh chữ
SGK, kể tên và xác định trên
hình các dạng địa hình
chuyển tiếp giữa miền núi và
đồng bằng ở nước ta.
- Các dạng địa hình chuyển
tiếp giữa miền núi và đồng
bằng:
+ Vùng đồi trung du ở Bắc
Bộ.
+ Bán bình nguyên ở Đông
Nam Bộ.

BÀI 2

2 CÁC KHU VỰC ĐỊA HÌNH

a. Địa hình đồi núi
Khu
vực
Đông
Bắc

Phạm vi

Đặc điểm hình thái

Nằm ở tả Chủ yếu là đồi núi thấp, có 4 dãy núi hình
ngạn
sông cánh cung: Sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn,
Hồng.
Đông Triều và địa hình cac-xtơ.

Nằm
giữa Địa hình cao nhất nước ta (đỉnh Phan-xi-păng
sông
Hồng 3147m), các dãy núi lớn có hướng tây bắc Tây Bắc đến sông Cả. đông nam: Hoàng Liên Sơn, Pu Đen Đinh, Pu
Sam Sao và các cao nguyên đá vôi: Sơn La, Mộc
 
Châu.
Trường Từ phía nam Có nhiều nhánh núi đâm ngang ra biển chia
sông Cả đến cắt đồng bằng duyên hải miền Trung: Bạch
Sơn
dãy Bạch Mã. Mã, Hoành Sơn.
Bắc
Từ phía nam Gồm các khối núi nằm ở phía bắc và nam: Kon
Trường
dãy Bạch Mã Tum và cực Nam Trung Bộ và nhiều cao
Sơn
nguyên xếp tầng: Kon Tum, Plei Ku, Lâm Viên,
đến
Đông
…
Nam
Nam Bộ.

BÀI 2

2 CÁC KHU VỰC ĐỊA HÌNH

5
Đồng bằng

Sông Hồng

Sông
Cửu Long

Ven biển miền
Trung

Diện
tích
15000
km2

40000
km2

15000
km2

Nguồn gốc
hình thành
Do phù sa sông
Hồng và sông
Thái Bình bồi
đắp.

Đặc điểm
Có hệ thống đê chống lũ khiến đồng
bằng bị chia cắt, tạo thành những ô
trũng, khu vực trong đê không được bồi
đắp phù sa.

Do phù sa của - Không có đê ngăn lũ, có hệ thống kênh
hệ thống sông rạch dày đặc. Nhiều vùng trũng lớn:
Mê Công bồi Đồng Tháp Mười, Tứ giác Long Xuyên.
đắp.
- Chịu ảnh hưởng của thuỷ triều
Từ phù sa sông Nhiều đồng bằng nhỏ hẹp do các dãy
hoặc kết hợp núi đâm ra sát biển chia cắt, có nhiều
giữa phù sa cồn cát.
sông và biển.

BÀI 2

2 CÁC KHU VỰC ĐỊA HÌNH

Đồng bằng sông Hồng

Đồng bằng sông Cửu Long

Đồng bằng Thanh Hóa

Đồng bằng Tuy Hòa

BÀI 2

2 CÁC KHU VỰC ĐỊA HÌNH

b. Địa hình đồng bằng
Đồng bằng

Sông Hồng

Sông
Cửu Long

Ven biển
miền
Trung

Diện
tích

Nguồn gốc
hình thành
Do phù sa
sông Hồng và
15000
sông
Thái
2
km
Bình bồi đắp.
Do phù sa của
hệ thống sông
40000
Mê Công bồi
2
km
đắp.
Từ phù sa
sông hoặc kết
15000
hợp giữa phù
km2
sa sông và
biển.

Đặc điểm
Có hệ thống đê chống lũ
khiến đồng bằng bị chia cắt,
tạo thành những ô trũng,
khu vực trong đê không
được bồi đắp phù sa.
Không có đê ngăn lũ, có hệ
thống kênh rạch dày đặc.
Nhiều vùng trũng lớn: Đồng
Tháp Mười, Tứ giác Long
Xuyên.
Nhiều đồng bằng nhỏ hẹp,
có nhiều cồn cát.

BÀI 2

2 CÁC KHU VỰC ĐỊA HÌNH

c. Địa hình bờ biển và thềm lục địa

BÀI 2

2 CÁC KHU VỰC ĐỊA HÌNH
Bờ biển nước ta dài 3260 km, kéo dài từ Móng Cái
(Quảng Ninh) đến Hà Tiên (Kiên Giang). Có 2 dạng chính
địa hình:
Bờ biển bồi tụ (tại các châu thổ sông Hồng, sông Cửu
Long), có nhiều bãi bùn rộng, rừng cây ngập mặn phát
triển, thuận lợi cho nuôi trồng thủy sản.

7

Bờ biển mài mòn (tại các vùng chân núi và hải đảo, ví
dụ: đoạn bờ biển từ Đà Nẵng đến Vũng Tàu) rất khúc
khuỷu, có nhiều vũng, vịnh nước sâu, kín gió, nhi ều
bãi cát.

- Mở rộng tại các vùng biển Bắc Bộ và Nam Bộ.
- Vùng biển miền Trung sâu và hẹp hơn.

BÀI 2

2 CÁC KHU VỰC ĐỊA HÌNH

c. Địa hình bờ biển và thềm lục địa

- Bờ biển nước ta dài 3260 km, kéo dài từ Móng Cái
(Quảng Ninh) đến Hà Tiên (Kiên Giang). Có 2 dạng
chính địa hình:
+ Bờ biển bồi tụ có nhiều bãi bùn rộng, rừng
cây ngập mặn phát triển.
+ Bờ biển mài mòn rất khúc khuỷu, có nhiều
vũng, vịnh nước sâu, kín gió, nhiều bãi cát.
- Thềm lục địa:
+ Mở rộng tại các vùng biển Bắc Bộ và Nam
Bộ.
+ Vùng biển miền Trung sâu và hẹp hơn.

BÀI 3

3

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI SỰ PHÂN
HÓA TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH TẾ

a. Ảnh hưởng của địa hình đối với
sự phân hóa tự nhiên

Quan sát các hình ảnh và kênh
chữ SGK, cho biết độ cao địa
hình ảnh hưởng đến khí hậu và
sinh vật như thế nào? Cho ví dụ.

Vườn quốc gia (VQG) Cúc Phương

Thông Đà Lạt

Đỗ quyên Sa Pa

BÀI 3

3

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI SỰ PHÂN
HÓA TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH TẾ

a. Ảnh hưởng của địa hình đối với
sự phân hóa tự nhiên
Đai ôn đới gió mùa trên núi:
sinh vật là các loài thực vật ôn
đới ví dụ như đỗ quyên, lãnh
sam, thiết sam...

Vườn quốc gia (VQG) Cúc Phương
Đai cận nhiệt đới gió mùa
trên núi: sinh vật gồm có rừng
cận nhiệt lá rộng, rừng lá kim
ví dụ như rừng thông ở Đà Lạt.
Đai nhiệt đới gió mùa: sinh
vật tiêu biểu là hệ sinh thái
rừng nhiệt đới ẩm lá rộng
thường xanh và rừng nhiệt đới
gió mùa ví dụ như ở VQG Cúc
Phương.

Thông Đà Lạt

Đỗ quyên Sa Pa

BÀI 3

3

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI SỰ PHÂN
HÓA TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH TẾ

a. Đối với sự phân hóa tự nhiên
Quan sát các hình ảnh và
kênh chữ SGK, cho biết độ
cao địa hình ảnh hưởng
đến đất đai như thế nào?
- Đai nhiệt đới gió mùa:
đất feralit.
- Đai cận nhiệt đới gió
mùa trên núi: đất feralit
có mùn.
- Đai ôn đới gió mùa trên
núi: đất mùn thô.

Đất feralit

Đất mùn thô

BÀI 3

3

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI SỰ PHÂN
HÓA TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH TẾ

a. Đối với sự phân hóa tự nhiên
Quan sát lược đồ và kênh
chữ SGK, cho biết địa hình
ảnh hưởng đến hướng
chảy và lượng nước chảy
của sông ngòi?
- Sông chảy theo hướng
TB-ĐN và hướng vòng
cung.
- Miền núi nước chảy
nhanh, đồng bằng nước
chảy chậm và điều hoà.

BÀI 3

3

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI SỰ PHÂN
HÓA TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH TẾ

a. Ảnh hưởng của địa hình đối với sự phân hóa tự nhiên

- Sự phân hoá theo độ cao: chia thành 3 vòng đai:
+ Nhiệt đới gió mùa
+ Cận nhiệt đới gió mùa trên núi,
+ Ôn đới gió mùa trên núi.
- Sự phân hóa theo sườn núi.
- Quyết định hướng chảy và tốc độ dòng chảy của
sông ngòi.

BÀI 3

3

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI SỰ PHÂN
HÓA TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH TẾ

a. Đối với sự phân hóa tự nhiên
Hoàn Liên Sơn

Quan sát hình 1 và kênh chữ SGK,
xác định các dãy núi Hoàng Liên
Sơn, Trường Sơn, Bạch Mã. Cho biết
các dãy núi này ảnh hưởng đến khí
hậu nước ta như thế nào?
- Dãy Hoàng Liên Sơn làm suy yếu
tác động của gió mùa ĐB => mùa
đông ở Tây Bắc ngắn hơn và nền
nhiệt cao hơn Đông Bắc.
- Dãy Trường Sơn gây hiệu ứng
phơn tạo sự khác biệt về mùa mưa
giữa 2 sườn núi.
- Dãy Bạch Mã ngăn ảnh hưởng
của gió mùa ĐB vào phía nam =>
ranh giới tự nhiên giữa 2 miền khí
hậu.

Trường Sơn
Bạch Mã

BÀI 2

3

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI SỰ PHÂN
HÓA TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH TẾ

a. Đối với sự phân hóa tự nhiên
Quan sát hình ảnh và hiểu
biết của bản thân, cho ví
dụ chứng minh dãy
Trường Sơn gây hiệu ứng
phơn tạo sự khác biệt về
mùa mưa giữa 2 sườn núi?
Trường Sơn Đông, Trường
Sơn Tây, bên nắng đốt
(ven biển miền Trung),
bên mưa quây (Tây
Nguyên).

Đầu mùa hạ ở ven biển miền
Trung

Đầu mùa hạ ở Tây Nguyên