CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
Nguyễn Tiến Tuấn – THCS Lương Tài
Văn Lâm- Hưng Yên
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
I. VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ GIỚI HẠN LÃNH THỔ
II. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
III. ĐẶC ĐIỂM DÂN CƯ, XÃ HỘI
IV. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
V. CÁC TRUNG TÂM KINH TẾ VÀ VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM PHÍA NAM
Đông Nam Bộ gồm 5 tỉnh và 1 thành phố là:
Bình Phước,
Tây Ninh,
Đồng Nai,
TP. Hồ Chí Minh,
Bà Rịa - Vũng Tàu.
Bình Dương,
KHÁI QUÁT CHUNG
- Diện tích: 23.6 nghìn km2
- Dân số: 17,8 triệu người (2019)
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
Lược đồ tự nhiên vùng Đông Nam Bộ (phần đất liền)
- Phía bắc và tây bắc giáp Campuchia.
- Phía đông giáp Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
- Phía nam giáp biển Đông.
- Phía tây nam giáp đồng bằng sông Cửu Long.
Lược đồ tự nhiên vùng Đông Nam Bộ
I. VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ GIỚI HẠN LÃNH THỔ
Lược đồ các vùng kinh tế
Biển Đông
Cam-Pu-Chia
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
I. VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ GIỚI HẠN LÃNH THỔ
Lược đồ các vùng kinh tế
Lược đồ các nước khu vực Đông Nam Á
TP H? Chớ Minh
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
 Ý nghĩa: nhiều thuận lợi cho phát triển kinh tế, giao lưu với các vùng xung quanh và với quốc tế.
I. VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ GIỚI HẠN LÃNH THỔ
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
II. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
a. Đặc điểm
Atlat địa lí: Vùng Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long
Độ cao địa hình giảm dần từ tây bắc xuống đông nam, giàu tài nguyên.
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
II. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
b. Thuận lợi
* Khu vực đất liền
- Địa hình thoải, đất badan, đất xám. Khí hậu cận xích đạo nóng ẩm, nguồn sinh thủy tốt.
 Mặt bằng xây dựng tốt,
thích hợp các cây trồng: cao su, cà phê, hồ tiêu, điều, đậu tương, lạc, mía, thuốc lá, hoa quả.
Lược đồ tự nhiên vùng Đông Nam Bộ
II. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
* Khu vực đất liền:
- Sông hồ: hệ thống sông Đồng Nai, sông Sài Gòn, sông Bé; hồ Trị An, hồ Dầu Tiếng có giá trị thủy điện, thủy lợi, giao thông đường thủy, cung cấp nước cho đời sống và sản xuất.
Lược đồ hệ thống sông vùng Đông Nam Bộ
b. Thuận lợi
Sông Đồng Nai
Sông Bé
Sông Sài Gòn
Hồ Trị An
Hồ Dầu Tiếng
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
II. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
+ Sinh vật: nhiều vườn quốc gia, khu dự trữ sinh quyển của thế giới có giá trị phát triển du lịch sinh thái.
b. Thuận lợi
hình 31.1: lược đồ tự nhiên vùng Đông Nam Bộ
Bù Gia Mập
Lò Gò-Xa-Mát
Cát Tiên
Rừng Sác – Cần Giờ được mệnh danh là lá phổi xanh của TP. Hồ Chí Minh
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
* Khu vực đất liền:
II. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
+ Khoáng sản: trên đất liền có sét, cao lanh, bô xít.
b. Thuận lợi
hình 31.1: lược đồ tự nhiên vùng Đông Nam Bộ
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
* Khu vực đất liền:
II. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
- Biển ấm, ngư trường rộng, hải sản phong phú, gần đường biển quốc tế. Thềm lục địa nông, rộng, giàu tiềm năng giàu khí.
HÌNH 31.1: LƯỢC ĐỒ TỰ NHIÊN VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
b. Thuận lợi
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
* Khu vực biển:
 Thuận lợi để phát triển ngành khai thác dầu khí ở thềm lục địa. Đánh bắt hải sản; giao thông, du lịch biển và các dịch vụ khác.
Lược đồ vận tải đường biển trên thế giới.
II. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
c. Khó khăn
- Trên đất liền ít khoáng sản.
- Diện tích rừng tự nhiên chiếm tỉ lệ thấp.
- Nguy cơ ô nhiễm môi trường do chất thải công nghiệp và đô thị hóa ngày càng tăng.
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
III. ĐẶC ĐIỂM DÂN CƯ, XÃ HỘI
Đọc thông tin sách giáo khoa trang 13,14 + Atlat Địa lí Việt Nam + vốn kiến thức hiện có…
Tìm hiểu đặc điểm dân cư, xã hội vùng Đông Nam Bộ về các nội dung:
Đặc điểm
2. Thuận lợi
3. Khó khăn
Bảng 1. Một số chỉ tiêu phát triển dân cư, xã hội ở Đông Nam Bộ, năm 2014
Vùng có kết cấu hạ tầng KT-XH tốt so với cả nước nên thu hút được nhiều đầu tư nước ngoài, có tốc độ đô thị hóa nhanh, kinh tế phát triển năng động nhất cả nước và tỉ lệ dân thành thị cao 55,5% và GDP/người 1 tháng cao gấp 1,8 lần cả nước nên tạo ra sức hấp dẫn lao động cả nước tới tìm kiếm việc làm và nguy cơ dân số tăng lên gây khó khăn trong giải quyết việc làm và ô nhiễm môi trường.
TP. HỒ CHÍ MINH
CƠ SỞ HẠ TẦNG TỐT
- Đặc điểm: Có mật độ dân số khá cao. Tỉ lệ dân thành thị cao, thành phố Hồ Chí Minh đông dân nhất nước ta (7,1 triệu người năm 2009).
Thuận lợi: lực lượng lao động dồi dào, thị trường tiêu thụ rộng lớn,…
Người lao động có tay nghề cao, năng động.
NÚI BÀ ĐEN-TÂY NINH
TOÀ THÁNH-TÂY NINH
TƯỢNG CHÚA Ở BÃI DÂU
ĐỊA ĐẠO CỦ CHI
DINH ĐỘC LẬP
NHÀ TÙ CÔN ĐẢO
BẠCH DINH
TƯỢNG CHÚA KITÔ
Có nhiều di tích lịch sử, văn hóa có ý nghĩa để phát triển du lịch.
NHÀ TRÁI PHÉP Ở TP VŨNG TÀU
NHÀ Ổ CHUỘT Ở TP HỒ CHÍ MINH
III. Đặc điểm dân cư, xã hội
1. Đặc điểm
Đông dân, mật độ dân số khá cao, tỉ lệ dân thành thị cao nhất cả nước. TP Hồ Chí Minh là một trong những thành phố đông dân nhất cả nước.
2. Thuận lợi
- Lực lượng lao động dồi dào, thị trường tiêu thụ rộng lớn, người lao động có tay nghề cao, năng động.
- Hầu hết các chỉ tiêu phát triển dân cư xã hội trong vùng đều cao hơn so với cả nước.
- Vùng có nhiều di tích lịch sử, văn hóa như : Bến cảng Nhà Rồng, địa đạo Củ Chi, nhà tù Côn Đảo... Là điều kiện để phát triển du lịch.
3. Khó khăn
Lao động nhập cư từ các vùng khác đến gây sức ép lên giải quyết việc làm, vấn đề nhà ở, giao thông, tệ nạn xã hội, ….
Bảng 2. Dân số thành thị và dân số nông thôn ở TP. HCM (nghìn người)
�
Hướng dẫn: Xử lý số liệu ( tính ra % ).
Sau đó vẽ biểu đồ cột chồng.
IV. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
1. Công nghiệp
Một số ngành công nghiệp trước năm 1975
Nhà máy sợi ở Sài Gòn
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
III. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
1. Công nghiệp
Nguồn: niên giám thống kê
Bảng 1: Tỉ trọng giá trị sản xuất công nghiệp của Đông Nam Bộ và của cả nước giai đoạn 2000-2005 (Đơn vị: %)
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
IV. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
1. Công nghiệp
Bảng 2: cơ cấu kinh tế của Đông Nam Bộ và cả nước, năm 2016 (%)
Nguồn: niên giám thống kê năm 2016
 - Khu vực công nghiệp - xây dựng tăng trưởng nhanh, chiếm tỉ trọng lớn nhất trong cơ cấu GDP của vùng.
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
IV. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
1. Công nghiệp
- Cơ cấu sản xuất cân đối, đa dạng.
- Một số ngành công nghiệp quan trọng như dầu khí, điện, cơ khí, điện tử, công nghệ cao, chế biến lương thực thực phẩm.
- Các trung tâm công nghiệp lớn nhất là: thành phố Hồ Chí Minh, Biên Hoà, Vũng Tàu.
+ TP.Hồ Chí Minh chiếm khoảng 50% giá trị sản xuất công nghiệp toàn vùng.
TP. Hồ Chí Minh
Biên Hòa
Vũng Tàu
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
III. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
1. Công nghiệp
 + Bà Rịa -Vũng Tàu là trung tâm công nghiệp khai thác dầu khí.
TP. Hồ Chí Minh
Biên Hòa
Vũng Tàu
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
III. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
1. Công nghiệp
- Khó khăn: cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu phát triển sản xuất, chất lượng môi trường đang bị suy giảm.
KHÍ THẢI
NƯỚC THẢI CÔNG NGHIỆP
NGẬP NƯỚC VÀO MÙA MƯA
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
III. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
2. Nông nghiệp
- Nông nghiệp chiếm tỉ trọng nhỏ nhưng giữ vai trò quan trọng.
Bảng 2: cơ cấu kinh tế của Đông Nam Bộ và cả nước, năm 2016 (%)
Nguồn: niên giám thống kê năm 2016.
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
III. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
2. Nông nghiệp
a. Trồng trọt
Bảng 3: Một số cây công nghiệp lâu năm của vùng Đông Nam Bộ (2002)
- Là vùng trọng điểm cây công nghiệp nhiệt đới của nước ta.
+ Cao su phân bố: Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai.
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
+ Cà phê phân bố: Đồng Nai, Bình Phước, Bà Rịa-Vũng Tàu.
+ Hồ tiêu phân bố: Bình Phước, Bà Rịa-Vũng Tàu, Đồng Nai.
+ Điều phân bố: Bình Phước, Đồng Nai, Bình Dương.
IV. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
2. Nông nghiệp
a. Trồng trọt
- Cây công nghiệp hàng năm (lạc, đậu tương, mía, thuốc lá,...)
Cây lạc
Cây đậu tương
Cây mía
Sầu riêng
Xoài
Mít
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
và cây ăn quả (sầu riêng,
xoài, mít tố nữ, vú sữa,...) cũng
là thế mạnh nông nghiệp của vùng.
IV. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
2. Nông nghiệp
b. Chăn nuôi
CHĂN NUÔI GIA SÚC, GIA CẦM
THỦY SẢN
- Chăn nuôi gia súc, gia cầm theo hướng chăn nuôi công nghiệp.
- Nghề nuôi trồng, đánh bắt thủy sản đem lại nguồn lợi lớn.
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
IV. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
3. Dịch vụ
Bảng 4: cơ cấu kinh tế của Đông Nam Bộ và cả nước, năm 2016 (%)
Nguồn: niên giám thống kê năm 2016.
- Chiếm tỉ trọng cao trong cơ cấu GDP của vùng (43,0%) năm 2016.
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
Bảng 3. Tỉ trọng một số tiêu chí dịch vụ ở ĐNB so với cả nước (cả nước = 100%)
Tiêu chí
Năm
III. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
3. Dịch vụ
Nguồn: Tổng cục thống kê
- Nhìn chung, các tiêu chí dịch vụ chiếm tỉ trọng cao so với cả nước.
 
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
Thương mại
Giao thông vận tải
Bưu chính viễn thông
Du lịch
III. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
3. Dịch vụ
- Cơ cấu đa dạng gồm thương mại, du lịch, giao thông vận tải, bưu chính viễn thông,…
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
Đường ô tô
III. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
3. Dịch vụ
Đường sắt
Đường hàng không
SÂN BAY
TÂN SƠN NHẤT
- TP Hồ Chí Minh là đầu mối giao thông vận tải hàng đầu ở Đông Nam Bộ và cả nước.
Đường biển
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
IV. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
3. Dịch vụ
- Thương mại: dẫn đầu cả nước về hoạt động xuất nhập khẩu. TP. Hồ Chí Minh luôn dẫn đầu hoạt động xuất khẩu của vùng.
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
IV. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
3. Dịch vụ
- Du lịch diễn ra sôi động quanh năm. TP. Hồ Chí Minh là trung tâm du lịch lớn nhất cả nước.
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
Vũng Tàu
Tua du lịch TP.Hồ Chí Minh
Nha Trang- Đà Lạt
Phú Quốc
IV. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
3. Dịch vụ
- Đông Nam Bộ là địa bàn có sức hút mạnh vốn đầu tư nước ngoài.
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
V. CÁC TRUNG TÂM KINH TẾ VÀ VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM PHÍA NAM
1. Các trung tâm kinh tế
TP. Hồ Chí Minh
Biên Hòa
Vũng Tàu
- TP. Hồ Chí Minh, Biên Hòa, Vũng Tàu là ba trung tâm kinh tế lớn ở Đông Nam Bộ. Ba trung tâm này tạo thành tam giác công nghiệp mạnh của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Lược đồ kinh tế vùng Đông Nam Bộ
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
Lược đồ vùng kinh tế trọng điểm phía Nam
Gồm: 8 tỉnh/thành phố
Diện tích: 30 nghìn km2
Dân số: 19,3 triệu người (2015)
Nguồn: Tổng cục thống kê 2015
V. CÁC TRUNG TÂM KINH TẾ VÀ VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM PHÍA NAM
2. Vùng kinh tế trọng điểm phía nam
- Gồm : TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu, Tây Ninh, Long An, Tiền Giang.
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
V. CÁC TRUNG TÂM KINH TẾ VÀ VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM PHÍA NAM
2. Vùng kinh tế trọng điểm phía nam
- Có vai trò quan trọng không chỉ với Đông Nam Bộ mà còn đối với các tỉnh phía Nam và cả nước.
18,9
20,9
33,1
38,1
5,3
5,6
42,7
35,4
Năm 2005
Năm 2007
CHỦ ĐỀ: VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC
3. Nghiên cứu các nội dung trong sách giáo khoa từ bài 18 (trang 19) đến bài 36 (trang 27) và thiết lập các nội dung chính của các bài đó thành sơ đồ tư duy với chủ đề: vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
1. Các em hãy sơ đồ hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy về chủ đề: vùng Đông Nam Bộ;
2. Làm các bài tập và trả lời câu hỏi cuối mỗi bài học trong sách giáo khoa;
Chúc các em chăm ngoan học giỏi !