PHẦN I :
TỔNG QUAN VỀ TRÁI ĐẤT – CÁC CHUYỂN ĐỘNG VÀ HỆ QUẢ



Câu 1 : Xác định tọa độ địa lí của điểm A ở BBC hoặc NBC khi biết độ cao của Mặt Trời trên đường chân trời và giờ của địa phương có kinh độ xác định.
Công thức tổng quát
Với h0 : góc tới
( : vĩ độ của địa điểm cần tính
( : góc nghiêng của tia sáng Mặt Trời với mặt phẳng xích đạo
Trường hợp ngày 21/3 và 23/9 : h0 = 900 - (
Trường hợp ngày 22/6 :
Nửa cầu bắc : h0 = 900 - ( + 23027’ ( ( = 900 - h0 + 23027’
Nửa cầu Nam : h0 = 900 - ( - 23027’ ( ( = 900 - h0 - 23027’
Trường hợp ngày 22/12 :
Nửa cầu nam : h0 = 900 - ( + 23027’ ( ( = 900 - h0 + 23027’
Nửa cầu bắc : h0 = 900 - ( - 23027’ ( ( = 900 - h0 - 23027’
Một số ví dụ
VD1 : Xác định tọa độ vị trí của A (trong vùng nội chí tuyến), biết rằng độ cao của Mặt Trời lúc 12h trưa ở đó vào ngày 22/6 là 87035’ và giờ ở đó nhanh hơn kinh tuyến gốc là 7h03’
Xác định vĩ độ của A:
A nằm ở vĩ độ bắc vì A vào ngày 22/6 có góc nhập xạ lớn hơn 66033’ (bắc xích đạo)
(A = ( - (900 – h0) = 23027’ – (900 – 87035’) = 21002’B
Xác định kinh độ của A :
A có kinh độ đông vì A có giờ sớm hơn so với giờ ở kinh tuyến gốc.
(A = 7h30’ x 150 = 105045’Đ
( Tọa độ địa lý của A [21002’B, 105045’Đ]
VD2 : Xác định tọa độ địa lí của A (BBC) khi độ cao của Mặt Trời trên đường chân trời tại A lúc 12h trưa ngày 22/6 là 41030’B và ở Việt Nam (1050Đ) lúc đó là 7h20’
Xác định vĩ độ của A:
Vào ngày 22/6 góc tới tại điểm A là 41030’ nên vị trí nằm ngoài chí tuyến Bắc
hA = 900 - ( + 23027’ ( (A = 900 – h0 + 23027’ = 900 – 41033’ + 23027’ = 71057’B
Xác định kinh độ của A :
Giờ điểm A chênh lệch so với Việt Nam : 12h – 7h20’ = 4h40’
Số kinh độ chênh lệch : 4h40’ x 150 = 700
Do A có giờ sớm hơn Việt Nam nên nằm về phía đông so với Việt Nam
Kinh độ của A : (A = 1050 + 700 = 1750Đ
( Tọa độ địa lý của A [71057’B, 1750Đ]
VD3 : Xác định tọa độ của A (NBC) khi độ cao của Mặt Trời trên đường chân trời ở A lúc 12h ngày 22/12 là 45030’N lúc giờ GMT là 15h30’.
Xác định vĩ độ của A:
Vào ngày 22/12 góc tới tại điểm A là 45030’ nên vị trí nằm ngoài chí tuyến Nam
hA = 900 - ( + 23027’ ( (A = 900 – h0 + 23027’ = 900 – 45030’ + 23027’ = 67057’B
Xác định kinh độ của A :
Giờ điểm A chênh lệch so với giờ gốc : 15h30’ – 12h = 3h30’
Số kinh độ chênh lệch : 3h30’ x 150 = 52030’
Do A có giờ chậm hơn giờ kinh tuyến gốc nên A nắm bên trái kinh tuyến gốc
Kinh độ của A : (A = 00 - 52030’ = - 52030’ ( 52030’T
( Tọa độ địa lý của A [67057’B, 52030’T]

Câu 2 : Tại sao trên Trái Đất có hiện tượng ngày và đêm dài ngắn khác nhau và sự thay đổi mùa trong năm? Nhịp điệu mùa thể hiện như thế nào trong sự phân hóa các thành phần và quá trình địa lý tự nhiên?

Vẽ hình :


Hiện tượng ngày và đêm dài ngắn khác nhau
Hiện tượng chênh lệch độ dài ngày và đêm trong các ngày 21/3, 22/6; 23/9 và 22/12 ở xích đạo, các chí tuyến và vòng cực.
Ởû xích đạo : tất cả các ngày trên đều có giờ chiếu sáng là 12h. Do trục Trái Đất và đường phân chia sáng tối luôn luôn gặp nhau ở xích đạo, nên ngày và đêm dài bằng nhau.
Ở các chí tuyến Bắc, Nam và vòng cực:
Ngày 21/3 và 23/9 đều có giờ chiếu sáng trong ngày là 12h. do vào các ngày này, Trái Đất hướng cả hai nửa cầu về phía Mặt Trời như nhau, tia sáng Mặt Trời chiếu vuông góc với xích đạo nên mọi nơi có số giờ chiếu sáng như nhau (12giờ), ngày và đêm dài bằng nhau.
Ngày 22/6 và ngày 22/12, số giờ chiếu sáng trên các vĩ tuyến và các vòng cực ở hai nửa cầu trái ngược nhau:
Ngày 22/6
Ở chí tuyến Bắc : số