CHUYÊN ĐỀ QUẦN XÃ SINH VẬT
TIẾT 46 – BÀI 41
DIỄN THẾ SINH THÁI
NỘI DUNG BÀI HỌC
I. KHÁI NIỆM DIỄN THẾ SINH THÁI
II. CÁC LOẠI DIỄN THẾ SINH THÁI
III. NGUYÊN NHÂN CỦA DIỄN THẾ SINH THÁI
IV. TẦM QUAN TRỌNG CỦA NGHIÊN CỨU DIỄN THẾ SINH THÁI
GIAI
ĐOẠN
ĐẦU
GIAI
ĐOẠN
TRUNG
GIAN
GIAI
ĐOẠN
CUỐI
Em có nhận xét gì về sự thay đổi của hệ sinh vật và môi trường sống trong đầm nước qua các giai đoạn?
Đầm nước mới
xây dựng
Nước sâu
Mùn đáy ít.
Nước bớt sâu
Mùn đáy nhiều
hơn
Nước nông,
Mùn đáy dày
Mùn đáy lấp
đầy đầm.
Chưa có thực vật
động vật
Thực vật: rong, bèo, tảo…
Động vật: tôm, cá, cua, ốc…
Thực vật: sen, súng,…
Động vật: tôm, cá, cò …
Thực vật: cỏ , lau, câybụi …
Động vật: chim, ếch …
Thực vật ở cạn:rừng cây
bụi,rừng cây gỗ… Động
vật ở cạn: rùa, cáo…
Có sự biến đổi của quần xã tương ứng với môi trường thay đổi
( số lượng cá thể, thành phần loài)
Có sự biến đổi của môi trường
( khí hậu, thổ nhưỡng, lượng mùn, độ ẩm…)
DIỄN THẾ SINH THÁI
I. KHÁI NIỆM DIỄN THẾ SINH THÁI
1. Khái niệm
- Diễn thế sinh thái là quá trình biến đổi tuần tự của quần xã qua các giai đoạn tương ứng với sự biến đổi của môi trường.
- Diễn thế sinh thái gồm 3 giai đoạn: khởi đầu, giữa và cuối


2. Đặc điểm của diễn thế sinh thái

Có sự thay đổi số lượng cá thể trong quần thể

Có sự thay đổi về thành phần loài trong quần xã

Song song với sự thay đổi quần xã là sự biến đổi điều kiện tự nhiên

Đơn vị tác động của diễn thế sinh thái là quần xã
Diễn thế nguyên sinh:
Diễn thế thứ sinh:
Giai đoạn khởi đầu
Giai đoạn giữa
Giai đoạn cuối
là diễn thế bắt đầu từ môi trường
chưa có sinh vật
là diễn thế xuất hiện ở môi trường đã có quần xã
sinh vật từng sống.
Diễn thế ở đảo (Diễn thế nguyên sinh)
Diễn thế ở rừng lim Hữu Lũng- Lạng Sơn (Diễn thế thứ sinh)
Rừng lim nguyên sinh
Rừng thưa cây gỗ nhỏ ưa sáng
Cây gỗ nhỏ và cây bụi
Cây bụi và cỏ chiếm ưu thế
Trảng cỏ
Giai đoạn khởi đầu
Giai đoạn giữa
Giai đoạn cuối
Giai đoạn
khởi đầu
Giai đoạn giữa
Giai đoạn cuối
(tiên phong)
(Đỉnh cực)
Chặt hết các cây lim
II. CÁC LOẠI DIỄN THẾ SINH THÁI
1. Diễn thế nguyên sinh:
2. Diễn thế thứ sinh
Giai đoạn khởi đầu
Giai đoạn giữa
Giai đoạn cuối

Môi trường chưa có sinh vật

Các quần xã sinh vật biến đổi tuần tự thay thế lẫn nhau và phát triển ngày càng đa dạng
Hình thành quần xã tương đối ổn định

Đã có quần xã sinh vật từng sống
Quần xã mới phục hồi thay thế quần xã mới bị hủy diệt. Các quần xã biến đổi lần lượt thay thế lẫn nhau
Hình thành quần xã ổn định hoặc quần xã suy thoái
III – NGUYÊN NHÂN CỦA DIỄN THẾ SINH THÁI
1. Nguyên nhân bên ngoài:
2. Nguyên nhân bên trong :
3. Hoạt động khai thác tài nguyên của con người.
+Tiêu cực - khai thác tài nguyên không hợp lí – dẫn
đến hình thành diễn thế quần xã suy thoái
+ Tích cực: - khái thác tài nguyên hợp lí chăm sóc cải
tạo đất, trồng cây gây rừng… hình thành quần xã tương
đối ổn định
Nguyên nhân
+ Sự cạnh tranh gay gắt giữa các loài trong quần xã.
+ Hoạt động mạnh mẽ của loài ưu thế.
Tác động mạnh mẽ của ngoại cảnh lên quần xã:
sự thay đổi khí hậu, mưa bão, lũ lụt, hạn hán, núi lửa…
Nghiên cứu diễn thế
Quy luật phát triển của quần xã
Dự đoán quần xã đã tồn tại trước đó
và quần xã có thể sẽ xuất hiện trong tương lai
Khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên
Bảo vệ môi trường
Quy hoạch sản xuất
IV. TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU DIỄN THẾ SINH THÁI.
CỦNG CỐ
Câu 1. Một khu rừng rậm bị chặt phá quá mức mất dần cây to, cây bụi và cây cỏ chiếm ưu thế, động vật hiếm dần. Đây là:
A. Diễn thế nguyên sinh
B. Diễn thế thứ sinh
C. Diễn thế phân hủy
D. Biến đổi tiếp theo
Câu 2. Núi lở lấp đầy một hồ nước ngọt. Sau một thời gian cỏ mọc lên dẫn trở thành một khu rừng nhỏ ngay trên chỗ trước kia là hệ sinh thái nước đứng. Đó là:
A. Diễn thế nguyên sinh
B. Diễn thế thứ sinh
C. Diễn thế phân hủy
D. Biến đổi tiếp theo
Câu 3. Nguyên nhân bên trong gây ra diễn thế sinh thái
A. Sự cạnh tranh trong loài thuộc nhóm ưu thế
B. Sự canh tranh trong loài chủ chốt
C. Sự cạnh tranh giữa các nhóm loài ưu thế
D. Sự cạnh tranh trong loài đặc trưng
Câu 4. Quần thể bò rừng phát triển quá mạnh và phà nhiều cây cỏ làm rừng tàn lụi. Nhân tố gây diễn thế này thuộc loại nhân tố nào?
A. nhân tố bên trong
B. nhân tố bên ngoài
C. Tác động dây chuyền
D. nhân tố hỗn hợp