NGỮ VĂN 7- TIẾNG VIỆT
KIỂM TRA BÀI CŨ
1.Thế nào là thành ngữ ? Nêu đặc điểm và tác dụng của thành ngữ ?

ĐÁP ÁN
1. Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.
Đặc điểm và tác dụng của thành ngữ : ngắn gọn, hàm súc, có tính hình tượng, tính biểu cảm cao.
2. Quan sát tranh để tìm thành ngữ, cho biết ý nghĩa của thành ngữ đó
Cưỡi ngựa xem hoa
 Chê bai người nào đó khi xem xét sự việc chỉ xem qua loa , đại khái
Đem con bỏ chợ
 Chê bai con người làm việc thiếu trách nhiệm…

Gạo
Chuột sa chĩnh gạo
-> Rất may mắn, gặp được nơi sung sướng, đầy đủ, nhàn hạ
Nước mắt cá sấu
 Sự giả tạo, giả vờ tốt bụng, nhân từ của những kẻ xấu.
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Tìm những từ ngữ được lặp lại trong 2 đoạn văn và cho biết đoạn văn nào là lỗi lặp từ?
:
… “ Tre xung phong vào xe tăng,đại bác.Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín. Tre hi sinh để bảo vệ con người. Tre, anh hùng lao động!Tre,anh hùng chiến đấu!
(Thép Mới)
Truyện dân gian thườngcó nhiều chi tiết tưởng tượng kỳ ảo nên em rất thích đọc truyện dân gian.
a)
b)
Tìm những từ ngữ được lặp lại trong 2 đoạn văn và cho biết đoạn văn nào là lỗi lặp từ?
… “ Tre xung phong vào xe tăng,đại bác.Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh,giữ đồng,lúa chín. Tre hi sinh để bảo vệ con người. Tre, anh hùng lao động!Tre,anh hùng chiến đấu!
(Thép Mới)
Truyện dân gian thườngcó nhiều chi tiết tưởng tương kỳ ảo nên em rất thích đoc truyện dân gian.
a)
b)
Lỗi lặp từ, gây cảm giác nặng nề, nhàm chán, không cung cấp thêm nội dung mà chỉ nhắc lại từ ngữ cũ một cách nhàm chán
Nhấn mạnh ý, tạo nhịp điệu hài hòa cho đoạn văn.
HOẠT ĐỘNG
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Khổ 1
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục…cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ (…)
Khổ cuối
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ
(Xuân Quỳnh)
Từ “nghe” lặp lại nhấn mạnh tác động sâu sắc của tiếng gà với người chiến sĩ, gợi cảm xúc nhớ về tuổi thơ
Từ "vì” lặp lại thể hiện ý chí chiến đấu của người cháu bắt nguồn từ tiếng gà thân thuộc
Em chọn cách diễn đạt nào trong các cách dưới đây?
a. Là người Việt Nam, khi xa quê hương, ai cũng nhớ quê qua những món ăn dân giã như cà dầm tương, canh rau muống…….
b. Anh đi anh nhớ quê nhà
Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương
Nhớ ai dãi nắng dầm sương
Nhớ ai tát nước bên đường hôm nao. (Ca dao)
c Quê hương là gì hả mẹ?
Mà cô giáo dạy phải yêu
Quê hương là gì hả mẹ?
Ai đi xa cũng nhớ nhiều.
(Đỗ Trung Quân)
Tình cảm nhớ quê hương
Tình cảm nhớ quê hương sâu sắc, nhớ cả con người quê hương , nhớ những hình ảnh thân thương mà vô cùng gần gũi
- Lặp lại các từ ngữ một cách có chủ ý, là biện pháp tu từ
Điệp ngữ
Dưới bóng tre xanh, ta giữ gìn một nền văn hóa lâu đời. Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng, khai hoang (Thép Mới )

Nhấn mạnh: Tre gắn bó khăng khít với người dân Việt Nam, tạo sự nhịp nhàng cân đối, tính nhạc
-Lặp lại cụm từ, từ
- Trong văn chính luận
Hồ Chí Minh muôn năm !
Hồ Chí Minh muôn năm !
Hồ Chí Minh muôn năm !
Phút giây thiêng Anh gọi Bác ba lần
(Tố Hữu)
Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa
Buồn trông ngọn nước mới sa
Hoa trôi man mác biết là về đâu? (Nguyễn Du)
Nhấn mạnh: Nỗi xúc động của anh Trỗi trước lúc hi sinh
Lặp lại cả câu
- Trong thơ văn…
Nhấn mạnh: Hợp sức lại sẽ thành công lớn, mức độ tăng tiến
- Trong lời ăn tiếng nói, trong đời sống
Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết
Thành công, thành công, đại thành công
(Hồ Chí Minh)
GHI NHỚ
Khi nói hoặc viết, người ta có thể dùng biện pháp lặp lại từ ngữ (hoặc cả một câu) để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh.Cách lặp lại như vậy gọi là phép điệp ngữ; từ ngữ được lặp lại gọi là điệp ngữ.
Những từ ngữ được lặp lại trong đoạn văn nào là điệp ngữ, từ ngữ lặp lại ở đoạn văn nào là lỗi lặp từ?
… “Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua.Và những người thi đua là những người yêu nước”
(Hồ Chí Minh)
Trường em có rất nhiều cây xanh mà cây xanh cho ta bóng mát nên em rất yêu quý cây xanh trường em.
a)
b)
Lỗi lặp từ, gây cảm giác nặng nề, không cung cấp thêm nội dung mà chỉ nhắc lại từ ngữ cũ một cách nhàm chán
Nhấn mạnh ý, tạo nhịp điệu hài hòa cho câu văn, đoạn văn - > Điệp ngữ
Ví dụ :
T«i khãc nÊc lªn. MÑ t«i tõ ngoµi ®i vµo. MÑ vuèt tãc t«i vµ nhÑ nhµng d¾t tay em Thuû:
- §i th«i con.
( Cuộc chia tay của những con búp bê )
Điệp ngữ tạo ra sự liên kết câu
LƯU Ý:
Bài tập nhanh: Xác định và nêu tác dụng của điệp ngữ trong đoạn văn sau.
Mùa đông, giữa ngày mùa làng quê toàn màu vàng – những màu vàng rất khác nhau…trông thấy màu trời có vàng hơn mọi khi. Lúa chín dưới đồng vàng. Nắng như ngả màu vàng hoe. Trong vườn, lắc lư những chùm quả vàng lịm,từng chiếc lá mít vàng sẫm. Tàu đu đủ, chiếc lá sắn héo lại mở năm cánh vàng tươi. Buồng chuối quả chín vàng đốm. Vườn chuối đương có gió lẫn với lá vàng…
(Tụ Ho�i)
a)
Điệp ngữ “vàng” nhấn mạnh vẻ đẹp, sự phong phú của màu vàng- sắc màu quen thuộc khiến người đọc liên tưởng sự ấm no, trù phú,của làng quê trong ngày mùa
Bài tập nhanh: Xác định và nêu tác dụng của điệp ngữ trong đoạn văn sau.
Buổi sáng mùa hè, sân trưuờng ngập tràn sắc nắng. Nắng nhảy nhót trên những tán lá, nắng nhuộm vàng những sắc hoa, nắng đậu trên vai áo của cô, của bạn. Nắng làm bừng sáng lớp học, bừng sáng những gương mặt học trò.
b)
(Sưu tầm)
Điệp từ “Nắng”, “bừng sáng”trong đoạn văn nhấn mạnh vẻ đẹp và sức sống mà ánh nắng mang lại
Tìm đặc điểm mỗi dạng điệp ngữ
1.Thương thay thân phận con tằm
Kiếm ăn được mấy phải nằm nhả tơ
Thương thay lũ kiến li ti,
Kiếm ăn được mấy phải đi tìm mồi
2.Anh đã tìm em rất lâu, rất lâu
Cô gái ở Thạch Kim , Thạch Nhọn
Khăn xanh, khăn xanh phơi đầy lán sớm
Sách giấy mở tung trắng cả rừng chiều
Chuyện kể từ nỗi nhớ sâu xa
Thương em, thương em, thương em biết mấy

3.Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu
Ngàn dâu xanh ngắt một màu
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?
\
4.Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục…cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ (…)
Tìm đặc điểm mỗi dạng điệp ngữ
Quê hương là chùm khế ngọt
Cho con trèo hái mỗi ngày
Quê hương là đường đi học
Con về rợp bướm vàng bay
Quê hương là con diều biếc
Tuổi thơ con thả trên đồng
Quê hương là con đò nhỏ
Êm đềm khua nước ven sông
Quê hương là cầu tre nhỏ
Mẹ về nón lá nghiêng che
Quê hương là đêm trăng tỏ
Hoa cau rụng trắng ngoài thềm.
Quê hương là : điệp ngữ cách quãng
Ai nhanh hơn ???
Em hãy cho biết các kiểu điệp ngữ trong ba ví dụ sau:
a.Một bếp lửa chờn vờn sương sớm,
Một bếp lửa ấp iu, nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa…
(Bằng Việt)
b.Bây giờ toàn dân ta ai cũng muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội.Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì phải làm gì? Nhất định phải tăng gia sản xuất cho thật nhiều. (Hồ Chí Minh)
…Mai sau
Mai sau
Mai sau
Đất xanh xanh mãi tươi màu tre xanh
(Nguyễn Duy)
Em hãy cho biết các kiểu điệp ngữ trong ba ví dụ sau:
a.Một bếp lửa chờn vờn sương sớm,
Một bếp lửa ấp iu, nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa…
(Bằng Việt)
b.Bây giờ toàn dân ta ai cũng muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội.Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì phải làm gì? Nhất định phải tăng gia sản xuất cho thật nhiều. (Hồ Chí Minh)
…Mai sau
Mai sau
Mai sau
Đất xanh xanh mãi tươi màu tre xanh
(Nguyễn Duy)
Điệp cách quãng
Điệp chuyển tiếp
Điệp nối tiếp
HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
III. Luyện tập
Bài tập 1 : Tìm điệp ngữ trong những
đoạn trích sau đây và cho biết tác
giả muốn nhấn mạnh điều gì ?
a. Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn tám mươi năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do!
Dân tộc đó phải được độc lập!
(Hồ Chí Minh)
? B�c mu?n nh?n m?nh d�n t?c Vi?t Nam d� anh dung d?u tranh ch?ng k? th�, nay ph?i du?c d?c l?p, t? do.
III. Luyện tập
Bài tập 1 Tìm điệp ngữ trong những đoạn trích sau đây và cho biết tác giả muốn nhấn mạnh điều gì ?
Ngu?i ta di c?y l?y cơng,
Tơi nay di c?y cịn trơng nhi?u b?.
Trơng tr?i, trơng d?t, trơng m�y,
Trơng mua, trơng giĩ, trơng ng�y, trơng d�m.
Trơng cho ch�n c?ng d� m?m,
Tr?i �m, bi?n l?ng m?i y�n t?m lịng

(Ca dao)
?Th? hi?n n?i lo l?ng nhi?u b? v� s? c?u mong mua thu?n giĩ hịa cho cơng vi?c c?a ngu?i nơng d�n, di?p ng? t?o n�n �m di?u d?m th?m, tính nh?c cho b�i ca dao
III. Luyện tập
Bài tập 2 : Tìm điệp ngữ trong đoạn văn sau và nói rõ đấy là những loại điệp ngữ gì ?
Vậy mà giờ đây, anh em tôi sắp phải xa nhau. Có thể sẽ xa nhau mãi mãi. Lạy trời đây chỉ là một giấc mơ. Một giấc mơ thôi.
( Khánh Hoài )
- Xa nhau: điệp ngữ cách quãng
- Một giấc mơ: điệp ngữ chuyển tiếp.
a.Theo em trong đoạn văn sau đây, việc lặp đi lặp lại một số từ ngữ có tác dụng biểu cảm không ?
Bài tập 3 (SGK T 153)
Phía sau nhà em có một mảnh vườn. Mảnh vườn ở phía sau nhà em, em trồng rất nhiều loài hoa. Em trồng hoa cúc. Em trồng hoa thược dược.
Em trồng hoa đồng tiền. Em trồng hoa hồng.
Em trồng cả hoa lay ơn nữa. Ngày phụ nữ quốc tế, em hái hoa sau vườn tặng mẹ em. Em hái hoa tặng chị em….
Bài tập 3
Phía sau nhà em có một mảnh vườn. Em trồng rất nhiều loài hoa. Nào là hoa cúc, hoa thược dược, hoa đồng tiền, hoa hồng và cả hoa lay ơn nữa. Ngày quốc tế Phụ nữ em hái hoa tặng mẹ và chị.
* Nhận xét: Đoạn văn lủng củng, lặp từ , không có tính biểu cảm.
 Lỗi lặp từ
* Sửa lại đoạn văn .
Bài tập 4: SGK/153.

VD : Quê hương ! Hai tiếng thân thương ấy luôn vang lên trong trái tim những con người xa quê. Ta yêu quê hương vì nơi đó có tổ tiên, ông bà cha mẹ. Ta yêu quê hương vì ở nơi đó ta cất tiếng khóc chào đời. Ta yêu quê còn vì cả một thời ấu thơ ta đã gửi trọn nơi đây. Quê hương đã nâng đỡ, vun đắp, nuôi dưỡng tâm hồn ta.
HỌAT ĐỘNG

VẬN DỤNG
III. Luyện tập:
Buổi sáng mùa hè, sân trường tràn ngập sắc nắng. Nắng nhảy nhót trên những tàu lá xanh, nắng nhuộm vàng những sắc hoa, nắng đậu trên vai áo của thÇy cô, của bạn. Nắng làm bừng sáng lớp học, bừng sáng gương mặt học trò.
* Đoạn văn tham khảo :
Bài tập 4 : Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng điệp ngữ. Gạch chân dưới các điệp ngữ.
HỌAT ĐỘNG TÌM TÒI
MỞ RỘNG
44
1
2
3
4
5
6
B
Á
C
H
Ồ
B
Ầ
M
H
Ơ
T
Ệ
N
I
Đ
P
I
Ệ
P
N
G
Ữ
V
Ò
N
G
Q
Ư
U
A
Đ
È
O
N
G
A
N
G
N
G
Ư
Ờ
I
X
E
M
Đ
G

Câu 3 : ( 3 chữ cái) Điệp ngữ được dùng nhiều trong văn bản thể loại này
Câu 4 : ( 11chữ cái )
Tên một kiểu điệp ngữ
Câu 5 : ( 11 chữ cái )
Bức tranh này là cảnh trong bài thơ nào ?
Câu 6 : ( 8 chữ cái )
Từ “ khán giả” có nghĩa là gì ?
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
Kiến thức trọng tâm của tiết học này là gì?
Câu 2 : ( 3 chữ cái )
Tên gọi khác của từ mẹ?
Câu 1 : ( 5 chữ cái )
Ai đã nói câu “Đoàn kết, đoàn kết đại đoàn kết
Thành công, thành công, đại thành công?
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP

- Nắm lại khái niệm, tác dụng, các loại điệp ngữ
- Hoàn thành các bài tập vào vở bài tập.
- Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng điệp ngữ
- Nhận xét về cách sử dụng điệp ngữ trong một đoạn văn đã học.


+ Đối với bài học ở tiết này :
+ Đối với bài học ở tiết tiếp theo :
Đọc kỹ bài : Chơi chữ, xem trước :
+ Khái niệm, tác dụng của chơi chữ.
+ Các lối chơi chữ.