SINH HỌC 12

BÀI 3
ĐIỀU HÒA BIỂU HIỆN GENE

Khái niệm
- Điều hoà hoạt động của gen là điều hoà lượng
sản phẩm của gen được tạo ra.

https://youtu.be/A9bX_sC1mGc?feature=shared

- Operon là nhóm các gen có liên quan về chức năng thường phân
bố liền nhau thành từng cụm , có chung một cơ chế điều hòa.
Mô hình cấu trúc ôpêrôn Lac
- Mô hình cấu trúc ôpêrôn Lac được phát hiện bởi 2 nhà khoa học
Pháp là F. Jacôp và J. Mônô ở vi khuẩn E. coli

• Operon Lac bao gồm
 + Trước ôpêrôn có một gen điều hoà R. Gen R khi hoạt động sẽ tổng hợp prôtêin ức chế.
Prôtêin này bám vào vùng vận hành O ngăn cản quá trình phiên mã.
 + 3 gen Z, Y, A: là các gen cấu trúc quy định tổng hợp enzim tham gia vào quá trình phân
giải đường lactôzơ trong môi trường.
  + O (operator): vùng vận hành, nơi gắn prôtêin ức chế quá trình phiên mã.
  + P (promotor): vùng khởi động, nơi ARN pôlimeraza gắn vào để khởi động phiên mã.

Thuyết trình
không chỉ là đọc
các trang trình
chiếu hoặc ghi
chú của bạn.
Trình bày như một người chuyên
nghiệp với Bản thuyết trình Canva
bằng cách sử dụng chế độ xem
người trình bày.

* Hoạt động của Operon Lac
+ Khi môi trường không có lactôzơ: gen điều hoà tổng hợp prôtêin ức chế.
Prôtêin này liên kết với vùng vận hành ngăn cản hoạt động của ARN pôlimeraza
làm cho các gen cấu trúc không hoạt động

* Hoạt động của Operon Lac
+ Khi môi trường có lactôzơ: một số phân tử lactôzơ liên kết với prôtêin ức chế làm biến đổi cấu
hình không gian của loại prôtêin thay đổi nên không thể liên kết được với vùng vận hành nữa.
+ ARN pôlimeraza có thể thực hiện hoạt động phiên mã các gen Z, Y, A. Sau khi lactôzơ được
phân giải hết, thì prôtêin ức chế được giải phóng và lại liên kết trở lại với vùng vận hành

 Quá trình phiên mã bị dừng lại.

Ứng dụng điều hòa biểu hiện gene
* Trong nông nghiệp
+ Ứng dụng hormone Altrenogest (Progesterone nhân tạo) gây lên
giống đồng loạt được sử dụng trong lợn nái để gây động dục đồng
thời và rụng trứng đồng thời giúp tăng tỉ lệ rụng trứng và tăng tỉ lệ
mang thai nhưng không ảnh hưởng đến tỉ lệ sống của lợn.
+ Để cải tiến khả năng chịu hạn của lúa Oryza sativa, các nhà khoa
học Việt Nam đã thiết kế vector chuyển gene mã hóa protein điều
hòa và promoter vào giống lúa Chành Trụi giúp tăng cường biểu
hiện các gene liên quan với đáp ứng hạn ở cây lúa chuyển gene;…

* Trong y học
+ Kích hoạt và làm tăng gene CX3CR1 là một liệu pháp đang

Trộn
nội
dung
của
được nghiên cứu nhằm điều trị Alzheimer trong tương lai.
bạn
Trình bày nhiều hơn gạch đầu dòng.
+ Tạo ra thuốc kích hoạt gene MC4R, loại gene có tác dụng
ngăn chặn sự thèm ăn, bảo vệ khỏi bệnh béo phì, tiểu đường
loại 2 và bệnh tim.
+ Sử dụng chất 3,3'-diindolylmethane (DIM) giúp ức chế hình
thành màng sinh học ở vi khuẩn gây sâu răng S. mutans.
+ Tạo chủng vi khuẩn S. gordonii chuyển gene và mang trình
tự điều hòa giúp tăng cường biểu hiện kháng thể và kháng
nguyên, cung cấp nguyên liệu sản xuất vaccine đường uống.

Trộn nội dung của
bạn
Trình bày nhiều hơn gạch đầu dòng.

Câu 1: Sự biểu hiện điều hòa hoạt động của gen ở sinh vật nhân sơ diễn ra chủ
yếu ở cấp độ:
A. Phiên mã
B. Sau phiên mã

Trộn nội dung của
bạn
Trình bày nhiều hơn gạch đầu dòng.

C. Trước phiên mã
D. Dịch mã
Câu 2:Theo Jacôp và Mônô, các thành phần cấu tạo của opêron Lac gồm:
A.Gen điều hoà, nhóm gen cấu trúc, vùng khởi động (P).
B.Vùng vận hành (O), nhóm gen cấu trúc, vùng khởi động (P).
C. Gen điều hoà, nhóm gen cấu trúc, vùng vận hành (O).
D. Gen điều hoà, nhóm gen cấu trúc, vùng vận hành (O), vùng khởi động (P).

Câu 3:Tín hiệu điều hòa hoạt động gen của opêron Lac ở vi khuẩn E.coli là:
A.Prôtêin ức chế.
B.Đường lactozơ.
C.Enzim ADN-polimeraza.

Trộn nội dung của
bạn
Trình bày nhiều hơn gạch đầu dòng.

D.Đường mantôzơ.
Câu 4: Sự điều hoà hoạt động của gen nhằm
A.Tổng hợp ra prôtêin cần thiết.
B.Ức chế sự tổng hợp prôtêin vào lúc cần thiết.
C.Cân bằng giữa sự cần tổng hợp và không cần tổng hợp prôtêin.
D.Đảm bảo cho hoạt động sống của tế bào trở nên hài hoà.

Cảm ơn!
Gửi tin nhắn cho chúng tôi tại
xinchao@trangwebhay.vn
nếu bạn có thắc mắc.