BÀI 36.
ĐIỀU HÒA MÔI TRƯỜNG
TRONG CƠ THỂ

KHỞI ĐỘNG

Video nói về căn bệnh gì? Nêu
1 vài hiểu biết về bệnh đó.

Video nói về căn bệnh gout.
Bệnh gout do rối loạn môi
trường trong gây ra.

1. Tìm hiểu về khái niệm môi trường trong của cơ thể

Hãy mô tả các thành phần môi trường trong cơ thể?
Chỉ ra mối liên quan giữa chúng?

Các thành phần của môi trường trong cơ thể
bao gồm máu, nước mô và bạch huyết. Giữa 3
thành phần này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau,
khi một số thành phần của máu thẩm thấu qua
thành mạch máu tạo thành nước mô, nước mô
thẩm thấu qua thành mạch bạch huyết tạo ra
bạch huyết, bạch huyết vận chuyển trong mạch
bạch huyết rồi lại đổ về tĩnh mạch và hoà vào
máu.

1. Tìm hiểu về khái niệm môi trường trong của cơ thể

Vậy môi trường
trong cơ thể
liên hệ với môi
trường
ngoài
thông
qua
những hệ cơ
quan nào?

Môi trường trong cơ thể thường
xuyên liên hệ với môi trường
ngoài thông qua các hệ cơ quan
như hệ tiêu hoá, hệ tuần hoàn, hệ
hô hấp, bài tiết và da,...

KẾT LUẬN
Môi trường trong của cơ thể bao gồm
máu, nước mô và bạch huyết.
Môi trường trong cơ thể thường xuyên
liên hệ với môi trường ngoài thông qua
các hệ cơ quan như hệ tiêu hoá, hệ
tuần hoàn, hệ hô hấp và da,...

2. Tìm hiểu cân bằng môi trường trong của cơ thể
Câu 1. Quan sát hình

1. Nhận xét sự biến đổi chỉ số
đường huyết của một người trước
và sau khi ăn các loại thức ăn khác
nhau.....................
2. Cơ thể quản lí lượng đường trong
máu như thế nào?

1. Nhận xét:
Đường huyết tăng: Lượng đường huyết thay đổi tuỳ thuộc món ăn.

Câu 1

2. Cơ thể tự điều chỉnh đường huyết
Luôn ở trạng thái cân bằng:
+ Khi đường huyết tăng insulin tiết ra điều chỉnh giảm đường huyết về mức
cân bằng.
+ Khi đường huyết giảm glucagon tiết ra điều chỉnh tăng đường huyết.

2. Tìm hiểu cân bằng môi trường trong của cơ thể

3. Cân bằng môi trường trong cơ thể là gì? Nó có vai trò như thế nào đối với cơ thể?

1. Nhận xét:
Đường huyết tăng: Lượng đường huyết thay đổi tuỳ thuộc món ăn.
2. Cơ thể tự điều chỉnh đường huyết
Luôn ở trạng thái cân bằng:
+ Khi đường huyết tăng insulin tiết ra điều chỉnh giảm đường huyết về mức
cân bằng.
+ Khi đường huyết giảm glucagon tiết ra điều chỉnh tăng đường huyết.
Câu 1

3. Cân bằng môi trường trong cơ thể và vai trò
- Cân bằng môi trường trong cơ thể: Cân bằng môi trường trong cơ thể là duy trì sự ổn
định của môi trường trong cơ thể đảm bảo các hoạt động sống của cơ thể diễn ra bình
thường.
- Vai trò: Cơ thể có cơ chế tự điều chỉnh để môi trường trong luôn cân bằng. Nếu môi
trường trong của cơ thể không được duy trì ổn định (mất cần bằng) sẻ gây ra sự biến đổi
hoặc rối loạn hoạt động của tế bào, cơ quan và cơ thể.

Câu 2. Khi ăn quá mặn cơ thể chúng ta thường có cảm giác khát. Việc uống nhiều
nước sau khi ăn quá mặn có ý nghĩa gì với có thể?
Câu 3. Đọc kết quả xét nghiệm về nồng độ glucose và uric acid trong máu ở bảng sau:

Đọc phiếu xét nghiệm và nhận xét kết quả xét nghiệm, dự đoán nguy cơ về sức khỏe của
bệnh (nếu có) và đưa ra lời khuyên phù hợp?

- Sau khi ăn quá mặn, nồng độ muối NaCl trong máu tăng cao.

0
2

- Việc uống nhiều nước sau khi ăn quá mặn có ý nghĩa làm giảm nồng
độ NaCl trong máu, duy trì nồng độ muối NaCl trong máu ở mức cần
bằng.
-Từ phiếu kết quả xét nghiệm có thể dự đoán bệnh nhân bị
bệnh tiểu đường do chỉ số glucose vượt quá mức bình thường.
Tuy nhiên, chỉ số uric acid trong máu thấp hơn mức bình
thường.

03

- Bệnh nhân nên giảm thức ăn chứa đường trong khẩu phần ăn
(giảm tinh bột, bánh kẹo,...), tăng cường ăn rau xanh, các loại
quả ít ngọt, tập thể dục thường xuyên giúp nâng cao sự lưu
thông máu nhằm ổn định môi trường trong của cơ thể.

01

02

Em còn biết về những
ví dụ mất cân bằng môi
trường trong cơ thể
nào nữa?

Muốn biết các chỉ số như
nồng độ glucose, uric acid…
môi trường trong cơ thể
cần phải làm gì?

Mỡ máu, gan nhiễm mỡ,
thận hư…

Làm xét nghiệm
máu hoặc nước
tiểu.

KẾT LUẬN
+ Cân bằng môi trường trong của cơ thể là duy trì sự ổn
định của môi trường trong cơ thể, đảm bảo cho các hoạt
động sống của cơ thể diễn ra bình thường.
+ Khi môi trường trong của cơ thể không được duy trì ổn
định (mất cân bằng) sẽ gây ra sự biến đổi hoặc rối loạn
hoạt động của tế bào, cơ quan và cơ thể.
+ Nồng độ glucose, sodium chloride, urea, uric acid và pH
trong máu có vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn
định môi trường trong của cơ thể. Nếu những yếu tố này
mất cân bằng, cơ thể có nguy cơ mắc một số bệnh nguy
hiểm.

LUYỆN TẬP
Bài 36.
Điều hòa
môi trường
trong của
cơ thể
người

Môi
trường
trong
của
cơ thể

Môi trường trong của cơ thể bao gồm máu, nước mô và bạch
huyết.
Môi trường trong cơ thể thường xuyên liên hệ với môi trường
ngoài thông qua các hệ cơ quan như hệ tiêu hoá, hệ tuần
hoàn, hệ hô hap và da,...
Cân bằng môi trường trong của cơ thể là duy trì sự ổn định
của môi trường trong cơ thể, đảm bảo cho các hoạt động
sống của cơ thể diễn ra bình thường.

Cân bằng
môi trường
trong của
cơ thể

Khi môi trường trong của cơ thể không được duy trì ổn định
(mất cân bằng) sẽ gây ra sự biến đổi hoặc rối loạn hoạt động
của tế bào, cơ quan và cơ thể.
Nồng độ glucose, sodium chloride, urea, uric acid và pH
trong máu có vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn định
môi trường trong của cơ thể.

LUYỆN TẬP

1

2

Chỉ số uric acid là gì? Nồng độ
uric acid trong máu đạt ngưỡng
bao nhiêu thì một người được
chẩn đoán mắc bệnh Gout?

Một bệnh nhân tiểu đường và một
bệnh nhân Gout có kết quả xét nghiệm
máu như phiếu a, b dưới đây. Hãy nhận
xét về chỉ số glucose, chỉ số uric acid
trên phiếu kết quả xét nghiệm của hai
bệnh nhân này so với chỉ số bình
thường..

01
- Chỉ số uric acid là
nồng độ uric acid
trong 1 lít máu.
- Một người được
chẩn đoán mắc bệnh
Gout khi nồng độ uric
acid trong máu trên
420 µmol/L ở nam và
trên 350 µmol/L ở
nữ.

02
Nhận xét về chỉ số glucose, chỉ số uric acid
trên phiếu kết quả xét nghiệm của hai bệnh
nhân này:
- Bệnh nhân thứ nhất (bệnh nhân tiểu
đường) có chỉ số glucose là 14,5 mmol/L cao
hơn rất nhiều so với chỉ số bình thường là 3,9
– 6,4 mmol/L.
- Bệnh nhân thứ hai (bệnh nhân Gout) có chỉ
số uric acid là 500 µmol/L khá cao so với chỉ
số bình thường là 208 – 428 µmol/L.

Câu 3. Một người bình
thường có chỉ số độ pH máu
trong khoảng 7,35 – 7,45
hãy đọc chỉ số pH trong
phiếu xét nghiệm sau:

Tên xét
Chỉ số bình
Kết quả
Đơn vị
nghiệm
thường
pH
trong
7,5
7,35 – 7,45  
máu
Hãy dự đoán nguy cơ về sức khỏe và đưa ra lời
khuyên phù hợp.

Chỉ số pH của máu cao hơn bình thường một ít dẫn đến kiềm
máu có thể vì mất nước do ra mồ hôi, nôn mửa, tiêu chảy, sử
dụng các thuốc lợi tiểu.
Người bệnh nên điều trị mất nước bao gồm việc uống nhiều
nước và bù điện giải. Sử dụng các loại đồ uống thể thao đôi khi
cũng có thể giúp ích trong việc bù điện giải.

VẬN DỤNG

Mất cần bằng môi trường trong
cơ thể gây ra nhiều bệnh nguy
hiểm như đái tháo đường, gout,
máu nhiễm mỡ, gan nhiễm mỡ,
béo phì ở trẻ em…Theo em cần
lựa chọn những loại lương thực,
thực phẩm nào và hạn chế loại
nào để duy trì cân bằng môi
trường trong cơ thể giúp cơ thể
luôn khỏe mạnh? Hãy đề xuất
những thực phẩm cho người bị
chứng suy thận.

- Việc lựa chọn loại thức ăn phụ thuộc từng lứa tuổi, đối tượng, tình trạng
bệnh lí…tuy nhiên ở mọi lứa tuổi cần phải tuân thủ một số nguyên tắc cơ
bản để duy trì cân bằng môi trương trong cơ thể giúp cơ thể luôn khỏe
mạnh:
+ Không ăn quá chua, mặn, cay…
+ Các đồ uống có đường hạn chế sử dụng.
+ Giảm các loại thực phẩm giàu chất béo được chế biến bằng chiên, xào,
nướng…
+ Tăng cường sử dụng thực phẩm rau, củ, quả tươi.
+ Uống đủ lượng nước cần thiết.
+ Ăn uống đảm bảo khẩu phần ăn theo khuyến cáo.
- Người mắc chứng suy thận nên sử dụng cần lựa chọn thực phẩm như sau:
+ Uống đủ lượng lước cần thiết.
+ Ăn nhạt: Chỉ nên ăn tối đa 3g muối/ngày tương đương với 15 ml nước
mắm (trong trường hợp không theo thực đơn cụ thể).
+ Nên chọn các ngũ cốc có lượng đạm thấp như miến, khoai củ, bột sắn.
Nên ăn gạo, mì tối đa 200g/ngày tùy theo mức độ suy thận. Khi suy thận
càng nặng thì lượng gạo, mì càng ít hơn.
+ Nên chọn các loại rau có hàm lượng đạm thấp dưa chuột, bầu, bí, rau
cải...
+ Nên ăn có mức độ các thực phẩm giàu đạm nguồn gốc động vật tùy theo
mức độ suy thận.

DẶN DÒ

- Học và ghi nhớ nội dung sgk “em đã học”.
- Đọc tìm hiểu trước Bài 37. Hệ thần kinh và các
giác quan ở người.