BÀI 5+ 6: DINH DƯỠNG NITƠ Ở THỰC VẬT

I- VAI TRÒ SINH LÍ CỦA NGUYÊN TỐ NITƠ
Em hãy sắp xếp lại thông tin của cột A và thông tin của cột B cho chính xác,
loại bỏ thông tin sai.
CỘT A
CỘT B
1.Vai trò
a. Tham gia điều tiết các quá trình trao đổi chất trong cơ thể thực vật
cấu trúc
thông qua hoạt động xúc tác, cung cấp năng lượng và điều tiết trạng
thái ngậm nước của các phân tử protein trong tế bào chất.
2.Vai trò
điều tiết
3.Vai trò
chung

b. Hoạt hóa nhiều enzim.
c. Tham gia cấu tạo các phân tử protein, enzim, coenzim, axit
nucleic, diệp lục, ATP…
d. Là 1 nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu.
e. Có vai trò đặc biệt quan trọng đối với đời sống thực vật.
f. Thành phần của thành tế bào.

I- VAI TRÒ SINH LÍ CỦA NGUYÊN TỐ NITƠ
1.Vai trò cấu
trúc

c. Nitơ tham gia cấu tạo nên các phân tử protein, enzim,
coenzim, axitnucleic, diệp lục, ATP…

2.Vai trò điều
tiết

a. Nitơ tham gia điều tiết các quá trình trao đổi chất trong
cơ thể thực vật thông qua hoạt động xúc tác, cung cấp
năng lượng và điều tiết trạng thái ngậm nước của các
phân tử protein trong tế bào chất.

3.Vai trò chung

d. Nitơ là 1 nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu của
thực vật.
e. Nitơ có vai trò đặc biệt quan trọng đối với đời sống
thực vật.

II. NGUỒN CUNG CẤP NITƠ TỰ NHIÊN CHO CÂY

Dạng tồn tại

Đặc điểm

Nitơ trong - N2 (nitơ phân tử)
không khí - NO và NO2 (gây độc)

- Cây không hấp thụ được nitơ phân
tử.
- Cây hấp thụ được nhờ: Nhờ vi sinh
vật cố định nitơ

Nitơ trong - Nitơ khoáng (nitơ vô
đất
cơ)
- Nitơ hữu cơ (xác động
vật, thực vật và vi sinh
vật).

- Cây hấp thụ được nitơ vô cơ ở dạng
NH4+, NO3-.
- Cây không hấp thụ được nitơ hữu
cơ. Cây chỉ hấp thụ được nhờ vào vi
sinh vật đất khoáng hóa.

III. QUÁ TRÌNH CHUYỂN HÓA NITƠ TRONG ĐẤT VÀ
CỐ ĐỊNH NITƠ

1. Quá trình chuyển hóa nitơ trong đất

III. QUÁ TRÌNH CHUYỂN HÓA NITƠ TRONG ĐẤT VÀ
CỐ ĐỊNH NITƠ
1. Quá trình chuyển hóa nitơ trong đất

N2

Pseudomonas denitrificans

VSV
phản
nitrat
hóa

NO3-

▲Khi viết về quá trình chuyển hóa nitơ trong đất, bạn Hà đã viết như bài
dưới đây. Em hãy tìm ra lỗi sai trong bài của bạn và sửa lại cho đúng.
- Quá trình chuyển hóa nitơ trong đất:
Nitơ hữu cơ Vi khuẩn amon hóa

NO3

Vi khuẩn nitrat
hóa

NH4+

- Quá trình phản nitrat hóa: xảy ra mạnh trong đất kị khí, do các vi sinh vật kị
khí thực hiện
Vi khuẩn phản nitrat hóa

N2
NO3
Quá trình phản nitrat làm mất mát nitơ của đất. Do vậy, để ngăn chặn quá trình
này cần đảm bảo độ thoáng cho đất.

▲Khi viết về quá trình chuyển hóa nitơ trong đất, bạn Hà đã viết như bài
dưới đây. Em hãy tìm ra lỗi sai trong bài của bạn và sửa lại cho đúng.
- Quá trình chuyển hóa nitơ trong đất:
Nitơ hữu cơ Vi khuẩn amon hóa

NH4+

Vi khuẩn nitrat
hóa

NO3

- Quá trình phản nitrat hóa: xảy ra mạnh trong đất kị khí, do các vi sinh vật kị
khí thực hiện
Vi khuẩn phản nitrat hóa

N2
NO3
3

Quá trình phản nitrat làm mất mát nitơ của đất. Do vậy, để ngăn chặn quá trình
này cần đảm bảo độ thoáng cho đất.

III. QUÁ TRÌNH CHUYỂN HÓA NITƠ TRONG ĐẤT VÀ
CỐ ĐỊNH NITƠ
2. Quá trình cố định nitơ phân tử

III. QUÁ TRÌNH CHUYỂN HÓA NITƠ TRONG ĐẤT VÀ
CỐ ĐỊNH NITƠ
2. Quá trình cố định nitơ phân tử
- Khái niệm: Quá trình liên kết N2 với H2 để hình thành nên NH3.
- Con đường sinh học cố định nitơ là con đường cố định nito do các vi sinh
vật thực hiện.
- Các vi sinh vật cố định nitơ có 2 nhóm:
+ Vi sinh vật sống tự do: vi khuẩn lam.
+ Vi sinh vật sống cộng sinh: vi khuẩn thuộc chi Rhizobium tạo nốt
sần ở rễ cây họ Đậu.
- Các vi sinh vật cố định nitơ được là do chúng có enzim nitrogenaza.
- Ý nghĩa: bù đắp lại lượng nitơ của đất đã bị cây lấy đi

IV. PHÂN BÓN VỚI NĂNG SUẤT CÂY TRỒNG VÀ
MÔI TRƯỜNG

Bác AN quê ở Định Hóa, hơn 10 năm nay bác đi làm phụ hồ ở Hà Nội.
Năm ngoái, vợ bác mất vì căn bệnh hiểm nghèo nên bác đã quyết định về quê
làm ruộng vườn, trông nom nhà cửa, con cái. Nhưng do một thời gian dài, bác
không phải động đến công việc ruộng vườn nên bây giờ bác cảm thấy lúng
túng.
Với vai trò là một nhân viên trạm khuyến nông xã em hãy tư vấn cho
bác An về việc bón phân cho cây trồng sao cho đạt năng suất cao mà
không gây hại cho môi trường.

IV. PHÂN BÓN VỚI NĂNG SUẤT CÂY TRỒNG VÀ MÔI TRƯỜNG
1. Bón phân hợp lý
- Đúng loại, đủ lượng , tỉ lệ thành phần dinh dưỡng.
- Đúng nhu cầu của giống, loài cây trồng.
- Tùy thời kỳ sinh trưởng và phát triển của cây.
- Điều kiện đất đai, thời tiết mùa vụ.
2. Các phương pháp bón phân
- Bón phân qua rễ (bón vào đất): bón lót, bón thúc.
- Bón phân qua lá (phun lên lá): Bón khi không mưa và nắng không quá gắt
3. Phân bón và môi trường
- Bón phân hợp lý  đảm bảo năng suất và phẩm chất của cây trồng, tránh ô
nhiễm môi trường

CỦNG CỐ
Câu 1: Cây không hấp thụ trực tiếp dạng nitơ nào sau đây?
A.

NO3

+
NH
4
B.

C
C. Nitơ tự do trong không khí
D. Muối khoáng ở dạng hòa tan

Câu 2: Cây hấp thụ nitơ ở dạng
A. N2 và NO3-.       
B. N2 và NH3.
C. NH4+ và NO3-.       
D. NH4- và NO3+.

Câu 3: Có bao nhiêu ý đúng khi nói về vai trò sinh lí của nguyên tố nitơ? 
(1) Nitơ không phải là nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu của thực vật. 
(2) Nitơ được rễ cây hấp thụ ở dạng NH4+ và NO3-  
(3) Nitơ tham gia điều tiết các quá trình trao đổi chất trong cơ thể thực vật 
(4) Nitơ tham gia cấu tạo các phân tử prôtêin, cacbohiđrat, enzim, diệp lục.
AA. 2
B. 1
C. 3
D. 4

Câu 4. Sự biểu hiện triệu chứng thiếu nitơ của cây là
A. lá nhỏ, có màu lục đậm, màu của thân không bình thường, sinh trưởng rễ bị
tiêu giảm.
BB. sinh trưởng của các cơ quan bị giảm, xuất hiện màu vàng nhạt ở lá.
C. lá non có màu vàng, sinh trưởng rễ bị tiêu giảm.
D. lá màu vàng nhạt, mép lá màu đỏ và có nhiều chấm đỏ trên mặt lá.

Câu 5. Có bao nhiêu lí do sau đây làm cho cây lúa không thể sống
được nếu thiếu nitơ trong môi trường dinh dưỡng? 
(1) Nitơ là nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu. 
(2) Nitơ là thành phần bắt buộc của nhiều hợp chất quan trọng như
prôtêin, ATP... 
(3) Nitơ điều tiết các quá trình trao đổi chất trong cơ thể.
(4) Nitơ điều tiết các quá trình trao đổi chất trong cơ thể thông qua sự
điều tiết hoạt tính enzim. 
(5) Thiếu nitơ cây lúa không thể quang hợp được.
A. 5
B. 4
C. 3
D. 2
A