TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA SƯ PHẠM
BỘ MÔN VẬT LÝ
------------------
Bài 18.
CHUYỂN ĐỘNG CỦA VẬT BỊ NÉM
GVHD: Cô Nguyễn Hồng Nhung
SVTH: Phạm Thế Nhân
Cần Thơ, tháng 8/2009
Chào mừng các thầy cô giáo và các em học sinh!
Hình ảnh pháo hoa đêm khai mạc Olympic Bắc kinh 2008
QUAN SÁT HÌNH ẢNH DƯỚI ĐÂY
Bài 18.
CHUYỂN ĐỘNG CỦA VẬT BỊ NÉM
I. Chuyển động của vật bị ném xiên:
Từ mặt đất, một vật M được ném lên với vận tốc ban đầu v0, có phương hợp với phương ngang một góc . Cho gia tốc rơi tự do là g. Bỏ qua sức cản của không khí
Dự đoán về tính chất chuyển động hình chiếu của vật
là (Mx) trên Ox và (My) trên Oy ?
Chọn hệ trục toạ độ xOy như hình vẽ, với gốc O trùng với vị trí ném, gốc thời gian là lúc ném
 x0 = 0, y0 = 0 và t0 = 0.


v0x = v0cos
v0y = v0sin
Chiếu (*) lên Ox: 0 = max  ax = 0 Hình chiếu Mx trên Ox CĐTĐ
Chiếu (*) lên Oy: -mg = may  ay = -g Hình chiếu My trên Oy CĐTBĐĐ
Các phương trình
Gia tốc, vận tốc, toạ độ theo thời gian
x = v0 t cosα (*)
y = v0 t sinα - 0,5gt2 (**)
Rút t từ biểu thức (*) thế vào (**), ta có:
 Quỹ đạo của vật là một Parabol, bề lõm hướng xuống
vx không đổi theo phương ngang.
Khi vật lên tới đỉnh I: vy= 0
Ta gọi độ cao cực đại mà vật đạt tới là tầm bay cao.
Đối với vật bị ném xiên:
2. Tầm bay cao:
vy = v0 sinα – g t
y = v0 tsin α – 0,5 g.t2
Tại độ cao cực đại vy = 0
=>thời điểm đạt độ cao cực đại tc
0 = v0 sinα – g.tc
H = v0 t csinα – 0,5g.tc2
H = v02 sin2α /g – 0,5 g(v02 sin2α)/g2
Khi vật trở về mặt đất y = 0
 Thời gian từ lúc ném đến lúc vật chạm đất:
Ta có: y = (v0sin α)t – 0,5g t2
Ta gọi khoảng cách giữa điểm ném và điểm rơi (cùng trên mặt đất) là tầm bay xa.
Thay vào phương trình x = (v0cos)t, ta được công thức xác định tầm bay xa:
3. Tầm bay xa:
Kết luận: Với cùng vận tốc ném là v0
Tầm bay xa lớn nhất khi góc ném là 45o.
Tầm bay xa bằng nhau khi góc ném bằng α và bằng (900 – α).
Biện luận tầm bay
Góc ném bằng  và bằng (90o- ) cho cùng một giá trị L.
L = Lmax khi  = 45o.
Quan sát thí nghiệm ảo sau
để hình dung về chuyển động
của vật bị ném xiên.
v0 x
v0y
Bài toán tổng quát: Từ độ cao h, một vật đước ném ngang với vận tốc ban đầu v0, bỏ qua sức cản của không khí, cho gia tốc rơi tự do là g.
Hãy xác định:
1) Phương trình quỹ đạo của vật.
2) Thời gian vật bay trong không khí.
3) Tầm bay xa của vật.
4) Vận tốc lức vật chạm đất.
III. Chuyển động của vật bị ném ngang:
1) Phương trình quỹ đạo của vật:
Chọn hệ trục xOy như hình vẽ, gốc O tại mặt đất, trục Oy đi qua điểm ném.
Ném ngang là ném xiên với góc  =00
 sin = 0 ; cos = 1 và y0 = h
Xét chuyển động hình chiếu của vật là (Mx) trên Ox và (My) trên Oy.
1. Phương trình quỹ đạo của vật:
1. Phương trình quỹ đạo của vật.
Ta có: x = v0t (1)
và: y – h = – 0,5 gt2 (2)
Từ (1) và (2) suy ra phương trình quỹ đạo của vật là:
 Quỹ đạo của vật là một nhánh của parabol.
2. Thời gian vật bay trong không khí.
Khi vật chạm đấy: y = h, từ (2) suy ra:
3. Tầm bay xa của vật.
Ta có: x = v0t (1)
Thế t vừa tìm được vào (1), ta có tầm bay xa là:
4. Vận tốc khi vật chạm đất.
Quan sát thí nghiệm ảo sau
để hình dung về chuyển động
của vật bị ném ngang.
Tóm tắt về chuyển động của vật bị ném
Vật ném xiên với góc ném  từ mặt đất, ném ngang từ độ cao h, với vận tốc ném là v0. Chọn trục xOy với gốc O tại mặt đất, trục Oy hướng lên thẳng đứng.
CHÚc CÁC EM HỌC TỐT.