CHÀO MỪNG QUÝ
THẦY CÔ ĐẾN THAO
GIẢNG

MÔN: VẬT LÍ 9
GV: Nguyễn Thị Hào

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Viết công thức tính công của dòng
điện. Cho biết tên và đơn vị của các đại lượng
có trong công thức
Công thức: A= U.I.t
A : Công của dòng điện(J)
U: Hiệu điện thế(V)
Trong đó: I: Cường độ dòng điện(A)
t : Thời gian dòng điện chạy qua(s)

Câu 2: Điện năng là gì? Điện năng có thể
chuyển hóa thành những dạng năng lượng nào?

- Điện năng là năng lượng của dòng điện
Cơ năng
Điện năng

Quang năng
Nhiệt năng

Ngoài ra nếu bài toán cho P, I,R,t.
Tính công của dòng điện bằng những
công thức nào?

A = P.t = I2.R.t

Muốn tính nhiệt lượng của một
vật thu vào để nóng lên ta dùng
công thức nào?
Q = m.c.∆t

Q = QNhôm+ QNước

Bóng đèn

Máy bơm nước

Bàn ủi

Điện năng => Nhiệt năng + Quang năng

Dòng điện chạy qua các vật dẫn thường gây ra
Điện năng => cơ năng + nhiệt năng
tác dụng nhiệt. Nhiệt lượng tỏa ra khi đó phụ
Điện
thuộc
vàonăng
yếu=>
tố nhiệt
nào? năng

Tiết 19-Bài 16:

I. TRƯỜNG HỢP ĐIỆN NĂNG BIẾN ĐỔI
THÀNH NHIỆT NĂNG

Đèn dây tóc

Máy bơm nước

Quạt điện

Nồi cơm điện

Bếp điện

Máy khoan

Đèn huỳnh
quang

Ấm điện

Đèn compắc

Bàn là

Điện năng -> nhiệt
năng + năng lượng
ánh sáng:

Đèn dây tóc

Đèn huỳnh quang

Đèn compắc

Điện năng -> nhiệt
năng + cơ năng:

Máy bơm nước

Máy khoan

Quạt điện

Biến đổi toàn bộ điện
năng -> nhiệt năng:

Nồi cơm điện

Bếp điện

Ấm điện

là
n
Bà

1. Một phần điện năng được biến đổi thành
nhiệt năng:
a/Điện năng -> NN + NLAS:
VD:Bóng đèn dây tóc, Đèn huỳnh quang, Đèn
compắc...
b/Điện năng -> NN + CN:
VD: Máy bơm nước,quạt điện, máy khoan…
2. Toàn bộ điện năng được biến đổi thành
nhiệt năng:
a/Điện năng -> nhiệt năng : Ấm điện, nồi cơm
điện, bếp điện, bàn là điện ( bàn ủi)…

b. Các dụng cụ điện biến đổi toàn bộ điện
năng thành nhiệt năng có bộ phận chính là
một đoạn dây dẫn bằng hợp kim nikêlin hoặc
constantan.
Hãy so sánh điện trở suất của dây
dẫn bằng hợp kim nikêlin hoặc
constantan với các dây dẫn bằng
đồng.
Dây Đồng

Dây
Nikêlin

1,7.10-8Ωm

0,4.10-6 Ωm

Dây
Constantan

1,7.10-8 < 0,4.10-6 < 0,5.10-6
Vậy:

Dây Constantan

 Cu   Nikelin   cons tan tan

Bếp điện
Hoặc dây Nikêlin

II.ĐỊNH LUẬT JUN – LEN XƠ
1)Hệ thức của định luật

Biến đổi hoàn toàn

Điện năng A

A= P. t = I .R.t
2

Nhiệt năng Q

Q = I2.R.t

2. Xử lí kết quả của thí nghiệm kiểm tra
Mục đích của thí nghiệm là gì?
Kiểm tra hệ thức định luật Jun – Lenxơ

Em hãy mô tả thí
nghiệm và nêu tác dụng
của các dụng cụ điện có
trong thí nghiệm ?

Hình 16.1 mô tả thí nghiệm xác định
điện năng sử dụng và nhiệt lượng tỏa
ra. Khối lượng nước m1=200g được
đựng trong bình bằng nhôm có khối
lượng m2= 78g và được đun nóng
bằng một dây điện trở. Điều chỉnh
biến trở để Ampe kế chỉ I=2,4A và
kết hợp với số chỉ của Vôn kế biết
được điện trở của dây là R=5 . Sau
thời gian t=300s, nhiệt kế cho biết
nhiệt độ tăng t=9,50C. Biết nhiệt
dung riêng nước là c1=4200J/kg.K
và của nhôm c2= 880J/kg.K

C1:Tổ1,3(Nhóm đôi): Hãy tính điện năng A
của dòng điện chạy qua dây điện trở trong
thời gian 300s.
C2:Tổ2(Nhóm đôi): Hãy tính nhiệt lượng Q
mà nước và bình nhôm nhận được trong thời
gian trên.

C1: Hãy tính điện năng A của dòng điện chạy
qua dây điện trở trong thời gian 300s.
A = I Rt
2

Điện năng A của dòng điện
chạy qua dây điện trở trong
thời gian trên là:
A = I2Rt = (2,4)2.5.300 = 8640 (J)

Tóm tắt:
m1= 200g = 0,2kg
m2= 78g =0,078kg
c1 = 4
200J/kg.K
c2 = 880J/kg.K
I = 2,4(A)
R = 5()
t = 300(s)
t0 = 9,50C
+A=?
+ Q= ?
+ So sánh A và Q.

C2: Hãy tính nhiệt lượng Q
mà nước và bình nhôm nhận
được trong thời gian trên.
Q = m.c.∆t Q = QNước1 + QNhôm2
Nhiệt lượng Q mà nước và
bình nhôm nhận được là:

Q = Q1 + Q2 = m1.c1.∆t0 + m2.c2.∆t0
=0,2.4200.9,5 + 0,078.880.9,5
= 7980 +652,08 =8632,08 (J)

Tóm tắt:
m1= 200g = 0,2kg
m2= 78g =0,078kg
c1 = 4
200J/kg.K
c2 = 880J/kg.K
I = 2,4(A)
R = 5()
t = 300(s)
t0 = 9,50C
+A=?
+ Q= ?

So sánhxét,
A và Q.
C3: Hãy so sánh A và Q và nêu+ nhận
lưu ý
rằng có một phần nhỏ nhiệt lượng truyền ra môi
trường xung quanh.

C3: Hãy so sánh A với Q

A = 8640 J
Q = 8632,08 J
Ta thấy Q  A

J.P.Jun

H.Len-xô

Nếu tính cả phần nhiệt lượng truyền ra môi
Mối quan
hệ giữa
Q,I,Rthì:
và t trên đây đã được nhà vật lí người
trường
xung
quanh
Q=A

Anh J.P.Jun (James Prescott Joule, 1818-1889) và nhà vật lí học
người Nga H.Len-xơ (Heinrich Lenz, 1804-1865) đã độc lập tìm
ra bằng thực nghiệm và được phát biểu thành định luật mang
tên hai ông: ĐỊNH LUẬT JUN – LENXƠ

Q = I2Rt

3. Phát biểu định luật:

Nhiệt lượng tỏa ra ở dây dẫn khi có dòng điện chạy
qua tỉ lệ thuận với bình phương cường độ dòng điện,
với điện trở của dây dẫn và thời gian dòng điện chạy
qua.

Q = I2Rt
Trong đó:

I: là cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn (A)
R: là điện trở của dây dẫn ( )
t: là thời gian dòng điện chạy qua dây dẫn (s)
Q: là nhiệt lượng tỏa ra trên dây dẫn (J)

Lưu ý: Nếu nhiệt lượng Q đo bằng Calo
Q = 0,24I2Rt (Cal)
1J = 0,24 Cal ; 1Cal = 4,18J

trong sinh hoạt …

Bàn là điện Lò nướng điện

Máy sấy tóc

Nhưng một số thiết bị khác như: động
cơ điện, thiết bị điện … sự tỏa nhiệt là
vô ích thậm chí có hại !

Tránh mua
Nên
sử nhiệt của
Để giảm
sự tỏa
dụng
dây
dây dẫn
điện,
thiết bị
điện
cần
…
dẫn
điện…
Có thương hiệu, đúng tiêu
dây điện dỏm,
chuẩn kĩ thuật về an toàn
không rõ nguồn
điện, nguồn gốc rõ ràng
gốc

Vì
pha trở
nhiều
Để chúng
giảm điện
nội,tạp
chất,
dễ tỏa
nhiệt
gây
tiết kiệm
điện
năng
và
cháy,
điệnhoạn
nguy
khôngchập
gây hỏa
hiểm
tính mạng con
khi sửđến
dụng.
người và tài sản.

Đèn dây tóc

Đèn compắc

Đèn huỳnh quang

Trong các loại đèn trên chúng ta nên sử dụng
loại đèn nào? Vì sao
Trong các loại đèn trên chúng ta nên sử dụng
loại đèn compắc, Đèn huỳnh quang Vì có hiệu
suất phát sáng cao tiết kiệm điện, giảm chi
tiêu cho gia đình, cơ quan trường học, xí
nghiệp…

Sử dụng đèn sợi đốt trong chiếu
sáng, vì …

không nên
Hiệu suất phát sáng thấp
dưới 10%, không tiết kiệm.

Tuổi thọ không cao

Hãy hưởng ứng Giờ Trái Đất là sự kiện quốc tế hàng năm, do
Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên phát động khuyến khích mọi
người tắt đèn điện và các thiết bị điện không ảnh hưởng lớn
đến sinh hoạt trong một giờ, từ 20h30-21h30 ngày thứ 7 cuối
tháng ba hàng năm. Bắt đầu từ Sydney nước Úc năm 2007.
Việt Nam tham gia Giờ Trái Đất từ năm 2009. Hiện nay logo
của Giờ Trái Đất được thêm dấu “+” sau số 60 với ý nghĩa Giờ
Trái Đất không chỉ dừng lại ở 60 phút mà còn nhiều hơn thế
nữa. Mục đích của sự kiên này nhằm đề cao việc tiết kiệm
điện, làm giảm lượng khí thải điôxít cacbon gây ra hiệu ứng
nhà kính khiến trái đất nóng lên và biến đổi khí hậu toàn cầu.
Nhắc nhở mọi người hãy hành động thường xuyên hơn trong
việc bảo vệ môi trường hành tinh xanh của chúng ta.

Là một học sinh em đã, đang và sẽ làm gì để tiết
kiệm năng lượng bảo vệ môi trường sống của
chúng ta?

Nhắc nhở mọi người xung quanh cùng
tiết kiệm năng lượng như: Tắt các thiết
bị điện không cần thiết, không bỏ thừa
mứa thức ăn, phân loại rác, bỏ rác đúng
nơi quy định,sử dụng tiết kiệm giấy
trong học tập và việc làm….

III. VẬN DỤNG
Dây tóc bóng
đèn
Khí trơ

Bóng thủy tinh

Nguồn điện

Dây dẫn
bằng đồng

C4: Tại sao cùng một dòng điện chạy qua thì
dây tóc bóng đèn nóng sáng lên tới nhiệt độ
cao, còn dây nối với bóng đèn hầu như không

C4

nhỏ hơn ρVônfram = 5,5.10-8Ωm
ρđồng = 1,7.10-8Ωm ……………
=> R dây đồng nhỏ
hơn R dây vônfram của đèn
……………….

Theo ĐL Jun-Lenxơ, Q tỏa ra tỉ lệ thuận với điện trở R
dây.
Nên ở dây đồng Q tỏa ra nhỏ hơn Q tỏa ra ở dây
vônfram của đèn, vì vậy dây đồng không nóng còn dây
vônfram nóng đỏ và phát sáng.

C5: Một ấm điện có ghi 220V-1000W được sử dụng
với hiệu điện thế 220V để đun sôi 2l nước từ nhiệt độ
ban đầu là 20oC. Bỏ qua nhiệt lượng làm nóng vỏ ấm
và nhiệt lượng toả ra môi trường. Tính thời gian đun
sôi nước. Biết nhiệt dung riêng của nước là
4200J/kg.K
Tóm tắt:
U=220V
P =1000W
V = 2l => m = 2kg
t01 = 200C ;
t02 = 1000C;
c = 4200 J/kg.K.
t=?

Giải:
Bỏ qua nhiệt lượng làm nóng vỏ ấm và nhiệt
lượng toả ra môi trường thì:
A=Q
P.t = mc(t02 – t01) nên
Thời gian đun sôi nước là :
0
2

0
1

mc(t  t ) 2.4200.(100  20)
t

672( s)
P
1000

NHÔÙ NHANH VIEÁT NHANH
Chọn đáp án đúng nhất

3/
Nếu
Q
tính
bằng
calo
thì
biểu
thức
nào
là
2/
Trong
các
biểu
thức
sau
đây,
biểu
thức
nào
là
Chọnluật
phép
đổi đúng:
1/4/Định
Junbiến
– Len-xơ
cho biết điện năng biến
của
định
luật
Jun
–– Len-xơ
:
của
định
luật
Jun
Lenxơ:
đổi thành:
2
2
A.
Q
=
IR
t
B.
Q
=
0,42IR
t
A. 1J = 0,42cal
B.
1cal
=
4,8J
2
2 2
A.A.
Năng
Q
=
lượng
I
ánh
sáng
B.
Q
=
B.
I
Nhiệt
năng
2 Rt
2
C. Q = I Rt
D. QR
=t 0,24I
Rt
1J năng
= 3,18cal
D. 1 D.
J =Hóa
0,24
cal
C.C.
Cơ
năng
C. Q = IRt
D. Q = IR2t
Lưu ý: Q = 0,24I2Rt (Cal)
1J = 0,24 Cal ; 1Cal = 4,18J

Củng Cố
A=Q

* Nếu Q tính bằng đơn vị Calo thì hệ thức : Q = 0,24.I2Rt

Bai 17:
ĐỊNH LUẬT
JUN - LENXƠ
J.P.Jun

H.Lenxô

Giảm hao phí điện do tỏa
nhiệt trên điện trở

CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT

Hãy nêu nguyên tắc hoạt động của cầu
chì?
Cầu chì
mắc nối tiếp với mỗi dụng cụ điện, khi có sự cố, cường độ
dòng điện tăng lên quá mức cho phép, dây cầu chì sẽ nóng chảy và
ngắt mạch tự động tránh được tổn thất.

Tiết diện của dây đồng và dây chì được quy định theo cường độ dòng
điện định mức:
Cường độ dòng điện định
mức (A)

Tiết diện dây đồng
(mm2)

Tiết diện dây chì (mm2)

1
2,5
10

0,1
0,5
0,75

0,3
1,1
3,8

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài theo vở ghi và SGK phần ghi nhớ.
-Làm bài tập ở SBT từ bài: 16-17.1 đến 1617.3 /SBT/tr42
- Dựa vào phần hướng dẫn ở SGK chuẩn bị
trước 3 bài tập ở SGK trang 47
- Đọc thêm phần “Có thể em chưa biết”