ĐỊNH NGHĨA
VÀ Ý NGHĨA
CỦA VẬT
CHẤT

01

Quan niệm của chủ
nghĩa duy vật
trước C.Mac về
phạm trù vật
chất.

Chủ nghĩa duy vật thời cổ đại
Phương
Đông

- thuyết tứ đại của Ấn Độ: đất, nước, lửa, gió.
Vạn vật,
hiện tượng trong vũ trụ đều từ tứ đại mà hình
thành
- ngũ hành của Trung Quốc: Kim, Mộc,Thủy,

Hỏa, Thổ
là những yếu tố khởi nguyên cấu tạo lên vạn vật

- Heraclitus cho rằng mọi thứ cấu thành
từ lửa
- Thales cho rằng bản nguyên của thế giới là
nước
- Anaximenes cho rằng vật chất là
không khí

Phương
Tây

T.H đặc biệt quy vật chất về cái trừu
tượng
+ Không (Phật giáo)
+ Đạo (Lão Trang)
Anaximender – bước tiến mới trên con đường
xây dựng
quan
niệm
duy vậtmột
về vật
chất
+ vật
chất
là Apeiro,
dạng
vật chất đơn nhất,
vô định,
vô hạn và tồn tại vĩnh viễn, vận động liên tục.
+ chưa thoát khỏi hạn chế của các quan niệm
trức đó về
vật chất

Định nghĩa về vật chất của Leucippus và Demoncritos:
bước tiến
trọng
nhất củatửsựnhững
phát triển
phạm
vật thể
chấtphân chia
+ quan
vật chất
là nguyên
hạt nhỏ
bé trù
không
ược nữa
Quan niêm thể hiện bước tiến xa của các nhà
triết học
đồng thời là một dự báo khoa học về cấu trúc

Chủ nghĩa duy vật thời cổ đại
Ưu điểm

- Xuất phát từ chính thế giới vật chất để
giải thích thế giới
- Là quan điểm để các nhà triết học duy
vật về sau phát triển quan điểm về thế
giới vật chất

- Đồng nhất vật chất với một dạng vật
thể cụ thể
- Những yếu tố khởi nguyên được nêu ra
thời kì này mới chỉ là các giả định,
phỏng đoán chưa được chứng thực về
mặt khoa học

Hạn chế

Chủ nghĩa duy vật
thế kỉ XV-XVIII
Thời kì phục hưng, khoa học thực
nghiệm ra đời -> phương Tây có sự
bứt phá mạnh mẽ so với phương Đông

02

Định nghĩa
về vật chất
của Lênin &
các khía cạnh
cơ bản

0
1
chủ nghĩa duy vật
mang hình thức duy
vật siêu hình, máy
móc

02

thường đồng nhất vật chất
với khối lượng coi những
những định luật cơ học là
chân lý không thể thêm
bớt

không thể làm thay đổi căn bản cái nhìn cơ học về thế
giới, không đưa được ý nghĩa mới về phạm trù vật chất

Định nghĩa
Vật chất là phạm trù triết học dùng để chỉ thực
tại khách quan được đem lại cho con người
trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta
chép lại, chụp lại, phản ánh, và tồn tại không lệ
thuộc vào cảm giác.

Các khía cạnh cơ bản:

Vật chất là một phạm
trù triết học: “Vật chất”
trong định nghĩa của
Lênin là một phạm trù
triết học, tức là phạm
trù rộng nhất, khái quát
nhất, rộng đến cùng
cực, không thể có gì
khác rộng hơn.
Vladimir Ilyich Lenin 
1870 - 1924

Vật chất là thực tại
khách quan: Vật chất
tồn tại khách quan trong
hiện thực, nằm bên
ngoài ý thức và không
phụ thuộc vào ý thức
của con người. “Tồn tại
khách quan” là thuộc
tính cơ bản của vật chất,
là tiêu chuẩn để phân
biệt cái gì là vật chất, cái
gì không phải là vật
chất.

Các khía cạnh cơ bản:
Vật chất được đem lại cho
con người trong cảm giác:
Vật chất, tức là thực tại
khách quan, là cái có
trước cảm giác (nói rộng
ra là ý thức). Như thế, vật
chất “sinh ra trước”, là
tính thứ nhất. Cảm giác (ý
thức) “sinh ra sau”, là tính
thứ hai. Do tính trước –
sau như vậy, vật chất
không lệ thuộc vào ý
thức, nhưng ý thức lệ
thuộc vào vật chất.

Vật chất được giác quan của
con người chép lại, chụp lại,
phản ánh: Vật chất là một
phạm trù triết học, tuy rộng
đến cùng cực nhưng được
biểu hiện qua các dạng cụ
thể (sắt, nhôm, ánh sáng mặt
trời, khí lạnh, cái bàn, quả
táo…) mà các giác quan của
con người (tai, mắt, mũi…) có
thể cảm nhận được.
 

03
Ví dụ về vật chất

Các phương tiện giao
thông

Các vật dụng trong gia đình

Các vật phục vụ cho con người

04
Đặc trưng quan trọng
nhất của vật chất

-Là gì ?
-Phân biệt với ý
thức ?

Là thuộc tính khách
quan :

- Tức là thuộc tính tồn tại ngoài ý thức,
hoàn toàn độc lập,không phụ thuộc
vào ý thức của con người.

- Cho dù con người có nhận thức được
hay không nhận thức được nó,nhận thức
đúng hay nhận thức sai về nó; bất kể
cảm xúc của con người đối với nó như thế
nào...
Nó vẫn cứ tồn tại đúng với bản thân nó

Phân biệt với ý thức

Theo
LÊNIN:

“Vật chất là phạm trù triết học dùng
để chỉ thực tại khách quan được đem
lại cho con người trong cảm giác,
được cảm giác của chúng ta chép lại,
chụp lại phản ánh và tồn tại không lệ
thuộc vào cảm giác.”

05

Ý nghĩa của
vật chất với
chủ nghĩa
duy vật biện
chứng

Định nghĩa vật chất của Lênin
● Khắc phục những quan
niệm trực quan, siêu hình,
máy móc về vật chất của
các nhà duy vật cũ, đồng
Vật chất là một phạm trù
nền
tảngsựcủa
chủ
thời
thể
hiện
kế
thừa,
⮚
nghĩalạiduy
triết học
phát triển sâu sắc những
● Chống
đượcvật
cả quan
tư tưởng của C. Mác, nhất
niệm của chủ nghĩa duy
là của Ph.Ăngghen về vật
tâm chủ quan, cả quan
chất.
niệm của chủ nghĩa duy
tâmkhách quan về vật
● Trở thành cơ sở khoa học
chất, về vấn đề cơ bản
cho các nhà khoa học tự
của triết học.
nhiên nghiên cứu thế giới
● Giải quyết được cả hai
mặt của vấn đề cơ bản
của triết học : vật chất
có trước, ý thức có sau.

06
Ý NGHĨA KHOA HỌC CỦA
VẬT CHẤT THEO ĐỊNH
NGHĨA LÊ-NIN

- Chống lại được cả quan điểm duy tâm chủ
quan, quan điểm duy tâm khách quan về vấn
đề cơ bản của triết học và phạm trù vật chất.

- Nội dung định nghĩa vật chất của Lê-nin đã
khắc phục được tính chất trực quan, siêu
hình, máy móc trong quan niệm về vật chất
của chủ nghĩa duy vật cũ, phát triển được
những tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăng-ghen.

- Trang bị thế giới quan và phương pháp luận khoa học cho các nhà khoa
học nghiên cứu thế giới vật chất, động viên cổ vũ họ tin ở khả năng nhận
thức của con người, tiếp tục đi sâu, khám phá những thuộc tính mới của
vật chất.

=> Đưa khoa học tự nhiên và nhất là vật lý học thoát khỏi
khủng hoảng vào cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 để tiếp tục
tiến lên.

- Là cơ sở khoa học cho việc xây dựng quan điểm
duy vật biện chứng trong lĩnh vực xã hội.

=> Định nghĩa vật chất của Lê-nin đã
giải quyết được cả hai mặt vấn đề cơ
bản của triết học trên lập trường duy
vật biện chứng.

07

Liên hệ thực tế

-Đảng ta đã chỉ rõ: Mọi đường lối chủ
trương của Đảng phải xuất phát từ thực tế,
tôn trọng quy luật khách quan.
-Đối với hoạt động thực tiễn của bảnthân:
+ Phát huy năng động,sáng tạo của ý
thức trong quá trình học tập và công tác.
+ Chống bệnh chủ quan duy ý chí, có
thái độ tích cực trong học tập và công tác.

Khách quan: vật chất có trước ý thức

Ý nghĩa: Trong việc định hướng
nghề nghiệp, phải xuất phát từ thực tế
xã hội, từ năng lực, sở thích cá nhân. Có
như thế sinh viên mới phát huy được tối
đa năng lực của bản thân.

Thành viên
Nghiên cứu
1. Nguyễn Thị Hồng Nhung – SPA
(nhóm trưởng)
2. Nguyễn Thị Thuý Hằng – NNA
3. Hà Hoàng Bảo Ngọc – SPA
4. Nguyễn Thị Thu Quỳnh – SPA
5. Đặng Thu Trang – NNA
6. Lữ Thị Mỹ Lệ – SPA
7. Phạm Lê Thành An – NNA
8. Nguyễn Quốc Bảo – NNA
9. Trần Thị Lan - SPA

Trình
bày
1.Dương Thu Hà - SPA

(nhóm trưởng)
2.Vũ Nguyễn Ngọc Hà - SPA
3.Vũ Thị Ánh - SPA
4.Trương T.Hương - SPA
5.Vũ T. Kim Ngân - SPA
6.Chu Khánh Linh - SPA
7.Trần T.Bích Loan - SPA
8.Ngô Thùy Dương- NNA

THANK
YOU!