Bài 39:
ĐỘ ẨM CỦA KHÔNG KHÍ
ĐẶT VẤN ĐỀ VÀO BÀI:
Các em có biết "Độ ẩm 82%" ghi trong "Dự báo thời tiết" của chương trình truyền hình VTV3 buổi sáng có ý nghĩa gì không ?
I. Độ ẩm tuyệt đối và
độ ẩm cực đại:
1. Độ ẩm tuyệt đối:
Độ ẩm tuyệt đối a của không khí trong khí quyển là đại lượng đo bằng khối lượng m (tính ra gam) của hơi nước có trong 1 m3 không khí. Đơn vị đo của a là g/m3.
I. Độ ẩm tuyệt đối và
độ ẩm cực đại:
2. Độ ẩm cực đại:
Độ ẩm cực đại A là độ ẩm tuyệt đối của không khí chứa hơi nước bão hòa, giá trị của nó tăng theo nhiệt độ. Độ ẩm cực đại A có độ lớn bằng khối lượng riêng của hơi nước bão hòa tính theo đơn vị g/m3.
II. Độ ẩm tỉ đối:
Độ ẩm tỉ đối f của không khí là đại lượng đo bằng tỉ số phần trăm giữa độ ẩm tuyệt đối a và độ ẩm cực đại A của không khí ở cùng nhiệt độ.
Trong khí tượng học ,độ ẩm tỉ đối được tính gần đúng theo công thức:
 
Trong đó:
p: áp suất riêng phần của hơi nước
Pbh: áp suất hơi nước bão hòa trong không khí ở cùng một nhiệt độ
Dụng cụ đo độ ẩm của không khí là ẩm kế.
Ẩm kế tóc.
Ẩm kế khô ướt.
Ẩm kế điểm sương.
III. Ảnh hưởng của độ ẩm không khí:
* Độ ẩm tỉ đối của không khí càng nhỏ, sự bay hơi qua lớp da ,càng nhanh, thân người càng dễ bị lạnh.
* Độ ẩm tỉ đối cao hơn 80% tạo điều kiện cho cây cối phát triển, nhưng dễ làm ẩm mốc, hư hỏng máy móc, dụng cụ quang học, ….
* Để chống ẩm người ta dùng nhiều biện pháp: dùng chất hút ẩm, sấy nóng, thông gió …
----------***-----------
Bài 1 (trang 213 SGK Vật Lý 10): Độ ẩm tuyệt đối là gì? Độ ẩm cực đại là gì? Nói rõ đơn vị đo của các đại lượng này.
Lời giải:


Độ ẩm tuyệt đối a của không khí trong khí quyển là đại lượng đo bằng khối lượng m tính ra gam của hơi nước có trong 1 m3 không khí. Đơn vị của a là g/m3.
Độ ẩm cực đại A là độ ẩm tuyệt đối của không khí chứa hơi nước bão hòa. Độ ẩm cực đại A có độ lớn bằng khối lượng riêng của hơi nước bão hòa ở một nhiệt độ xác định, có đơn vị là g/m3.
Bài 2 (trang 213 SGK Vật Lý 10): Độ ẩm tỉ đối là gì? Viết công thức và nêu ý nghĩa của đại lượng này.
Lời giải:
Độ ẩm tỉ đối f của không khí trong khí quyển là đại lượng đo bằng tỉ số phần trăm giữa độ ẩm tuyệt đối a và độ ẩm cực đại A của không khí ở cùng nhiệt độ.
Công thức độ ẩm tỉ đối:
Ý nghĩa của độ ẩm tỉ đối: Độ ẩm tỉ đối cho biết mức độ ẩm của không khí tức còn bao nhiêu phần trăm nữa thì hơi nước trong không khí sẽ đạt đến giá trị bão hòa
Bài 3 (trang 213 SGK Vật Lý 10): Viết công thức tính gần đúng của độ ẩm tỉ đối dùng trong khí tượng học.
Lời giải:
Trong khí tượng học ,độ ẩm tỉ đối được tính gần đúng theo công thức:
 
Trong đó:
p: áp suất riêng phần của hơi nước
Pbh: áp suất hơi nước bão hòa trong không khí ở cùng một nhiệt độ
Bài 4 (trang 213 SGK Vật Lý 10): Khi nói về độ ẩm tuyệt đối, câu nào dưới đây là đúng?
A. Độ ẩm tuyệt đối của không khí có độ lớn bằng khối lượng (tính ra kilogam) của hơi nước có trong 1 m3 không khí.
B. Độ ẩm tuyệt đối của không khí có độ lớn bằng khối lượng (tính ra gam) của hơi nước có trong 1 cm3 không khí.
C. Độ ẩm tuyệt đối của không khí có độ lớn bằng khối lượng (tính ra gam) của hơi nước có trong 1 m3 không khí.
D. Độ ẩm tuyệt đối của không khí có độ lớn bằng khối lượng (tính ra kilogam) của hơi nước có trong 1 cm3 không khí.
Bài 5 (trang 214 SGK Vật Lý 10): Khi nói về độ ẩm cực đại, câu nào dưới đây là không đúng?
A. Khi làm nóng không khí, lượng hơi nước trong không khí tăng và không khí có độ ẩm cực đại.
B. Khi làm lạnh không khí đến một nhiệt độ nào đó, hơi nước trong không khí trở nên bão hòa và không khí có độ ẩm cực đại.
C. Độ ẩm cực đại là độ ẩm của không khí bão hòa hơi nước.
D. Độ ẩm cực đại có độ lớn bằng khối lượng riêng của hơi nước bão hòa trong không khí tính theo đơn vị g/m3.
Chọn A. Khi làm nóng không khí, không khí khó bão hòa được nên độ ẩm chưa đạt cực đại
Bài 6 (trang 214 SGK Vật Lý 10): Ở cùng một nhiệt độ và áp suất, không khí khô nặng hơn hay không khí ẩm nặng hơn?Tại sao?
Cho biết khối lượng mol của không khí là
μ = 29 g/mol


C. Không khí khô nặng hơn. Vì ở cùng nhiệt độ và áp suất thì không khí khô có khối lượng riêng lớn hơn khối lượng riêng của không khí ẩm.
D. Không khí ẩm nặng hơn. Vì ở cùng nhiệt độ và áp suất thì không khí ẩm có khối lượng riêng lớn hơn khối lượng riêng của không khí khô.
A. Không khí khô nặng hơn. Vì cùng nhiệt độ và áp suất thì không khí có khối lượng lớn hơn.
B. Không khí ẩm nặng hơn. Vì cùng nhiệt độ và áp suất thì nước có khối lượng lớn hơn.
Chọn câu đúng:
Bài 7 (trang 214 SGK Vật Lý 10): Mặt ngoài của một cốc thủy tinh đang đựng nước đá thường có nước đọng thành giọt và làm ướt mặt cốc. Giải thích tại sao?
Lời giải:
Trong không khí luôn tồn tại hơi nước. Khi nhiệt độ giảm đến một giá trị nào đó thì hơi nước trong lớp không khí ở sát mặt ngoài cốc thủy tinh trở nên bão hòa và đọng lại thành sương, tạo thành giọt sương, làm ướt mặt ngoài của thành cốc.


Bài 8 (trang 214 SGK Vật Lý 10): Không khí ở 30oC có độ ẩm tuyệt đối là a = 21,53 g/m3. Hãy xác định độ ẩm cực đại và suy ra độ ẩm tỉ đối của không khí ở 30oC ,
Lời giải:




Tra bảng 39.1(SGK) về độ ẩm cực đại , xem trang sau:
ta thấy ở 30oC không khí có độ ẩm cực đại là : A = 30,29 g/m3
 
Suy ra độ ẩm tỉ đối của không khí ở 30oC là :
Tóm tắt: a = 21,53 g/m3 ; A = 30,29 g/m3
Bài 9 (trang 214 SGK Vật Lý 10): Buổi sáng, nhiệt độ không khí là 23oC , độ ẩm cực đại của không khí khi đó là: A1 = 20,60 g/m3 ; và có độ ẩm tỉ đối là 80%. Buổi trưa, nhiệt độ không khí là 30oC , độ ẩm cực đại của không khí khi đó là:
A2 = 30,29 g/m3; và độ ẩm tỉ đối là 60%. Hỏi vào buổi nào không khí chứa nhiều hơi nước hơn?
Lời giải:
Tóm Tắt:
Sáng: t1 =23oC , A1 = 20,60 g/m3 ; f1 =80%.
Trưa: t2 = 30oC , A2 = 30,29g/m3; f2 = 60%.
 
Tóm Tắt: Sáng:t1 =23oC , A1 = 20,6g/m3 ; f1 =80%. Trưa: t2 = 30oC , A2 = 30,29g/m3; f2 = 60%.
-------------------&&&-------------------