KIỂM TRA BÀI CŨ
1/Thế nào là nguồn âm?
Hãy nêu 2 nguồn âm là nhạc cụ mà em biết, nêu rõ bộ phận phát âm trong nhạc cụ đó .
2/ Khi phát ra âm, các nguồn âm có chung đặc điểm gì?
3/ Em có thể làm cho một số vật như tờ giấy, lá chuối …phát ta âm được không? Hãy nêu rõ cách làm
4/ Khi gõ tay xuống mặt bàn,ta nghe thấy âm.Trong trường hợp này,vật nào đã dao động phát ra âm ?
A.Tay ta gõ vào bàn nên tay đã dao động phát ra âm
B.Cả tay ta và mặt bàn đều dao động phát ra âm
C.Lớp không khí giữa tay ta và mặt bàn dao động phát ra âm
D.Mặt bàn dao động phát ra âm
Vật lý 7 - Chủ đề 10
Độ cao của âm
ĐỘ CAO CỦA ÂM
Tần số và độ cao của âm
Dao động nhanh chậm và tần số
Vận dụng
I. Dao động nhanh, chậm – Tần số.
Thí nghiệm 1:
Một dao động
Tiết 12. Bài 11. ĐỘ CAO CỦA ÂM
1
2
HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
1. Dao động nhanh chậm và tần số
a) Một con lắc dài dao động như sau. Khi con lắc chuyển động từ A đến B rồi quay trở lại A , ta nói con lắc thực hiện được một dao động .
 
6
1. Dao động nhanh chậm và tần số
b) Một con lắc ngắn hơn dao động như sau. Hãy tìm số dao động của trong 1 s của nó
 
13
ĐỘ CAO CỦA ÂM
 
 
1. Dao động nhanh chậm và tần số
Ví dụ: c) Con lắc nào dao động nhanh hơn?
Con lắc nào có tần số lớn hơn? Từ đó nêu nhận xét.
Con lắc ngắn dao động nhanh hơn.
Con lắc ngắn có tần số lớn hơn (1,3 Hz > 0,6 Hz)
0,6 Hz
1,3 Hz
Nhận xét:
Dao động càng nhanh, tần số dao động càng lớn.
Dao động càng chậm, tần số dao động càng nhỏ.
II/
Tần số và độ cao của âm
Lưu ý 3
Phần tần số và độ cao âm.
Thầy cô mở phần mềm FrequencyGenerator32 trong file zip (không cần cài đặt), chọn các mục đánh dấu đỏ như hình vẽ
Hoặc tải ở địa chỉ sau (chọn Two chanels frequency generator v1.3): http://www.cognaxon.com/index.php?page=download_educational
Trên điện thoại, có thể dùng app sau đây:
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.luxdelux.frequencygenerator&hl=vi&gl=US
Còn nhiều phần mềm khác, thầy cô có thể tìm thêm

2. Tần số và độ cao của âm
Hãy lắng nghe âm phát ra khi thay đổi tần số và nêu nhận xét.
Nhận xét:
Tần số dao động càng lớn, âm phát ra càng cao (càng bổng).

Tần số dao động càng nhỏ, âm phát ra càng thấp (càng trầm).
Nhấn vào hình cái loa
để mở phần mềm
2. Tần số và độ cao của âm
Ví dụ: Âm A và Âm B có đồ thị dao động trong 0,01 giây như hình vẽ.
a) Tìm tần số dao động của mỗi âm.
b) Âm nào cao (bổng) hơn? Vì sao?
A
B
0,01 s
 
Tần số
lớn
Dao động
nhanh
Âm
bổng (cao)
Tóm tắt
Lưu ý
Khi nguồn âm càng nặng ( khối lượng lớn) , nguồn âm càng khó dao động nên sẽ :
Dao động chậm
Tần số dao động nhỏ
Âm phát ra trầm
Thí dụ, thanh dài nhất của chuông gió nặng nhất nên phát ra âm trầm nhất khi chạm vào .
Tai người nghe được toàn bộ âm không?
 
03
Vận dụng
3. Vận Dụng
Câu 1. Hãy so sánh dây A (nốt La) và dây B (nốt Si) và cho biết:
Dây nào có tần số nhỏ hơn? Dây nào dao động chậm hơn?
https://www.youtube.com/watch?v=o3qJr9WqHY4
Dây A phát ra âm trầm hơn dây B
Nên dây A có tần số nhỏ hơn dây B.
(tần số dây A là 110Hz, dây B là 247Hz)
Dây A dao động chậm hơn dây B.
( Dây A dày , dây B mảnh)
3. Vận Dụng
Câu 2. Một con muỗi vỗ cánh với tần số 600 Hz. Điều đó có nghĩa là:
Cánh con muỗi thực hiện 220 dao động trong 1 giây.
Trong 1 giây, con muỗi đập cánh 300 lần.
Số dao động trong 1 giây của cánh muỗi là 600 lần.
Tất cả đều đúng.
3. Vận Dụng
Câu 3. Một con ruồi đập cánh 31500 lần trong 1,5 phút.
Tính tần số đập cánh của con ruồi.
Một con ong đập cánh với tần số 440 Hz.
Con nào phát ra âm cao hơn?
 
Một số bài tập bổ sung
 
Tần số
nhỏ
Dao động
chậm
Âm
trầm (thấp)
Tóm tắt
Nguồn âm nhẹ
Hạ âm
Một số động vật cũng nghe được hạ âm: hổ dùng hạ âm để xua đuổi kẻ thù.
Với cường độ lớn hạ âm có thể tác động xấu đến cơ thể: hạ âm tần số 7 Hz có thể dẫn tới tử vong.
Trước những cơn bão thường có hạ âm làm con người khó chịu. Một số sinh vật nhạy cảm với hạ âm nên thường có biểu hiện khác thường. Vì vậy người xưa dựa vào dấu hiệu này để biết trước các cơn bão.
MỞ RỘNG TÌM TÒI
Một số ứng dụng của siêu âm trong thực tế
Dụng cụ sử dụng siêu âm để thăm dò dưới biển
Dùng siêu âm để phát hiện các khuyết tật trong một vật đúc
Siêu âm được ứng dụng trong y học
MỞ RỘNG TÌM TÒI
Hãy giải thích vì sao đàn bầu chỉ có một dây đàn mà lúc âm phát ra lại thánh thót, lúc lại trầm lặng?
Người chơi đàn bầu một tay gảy vào các vị trí khác nhau trên dây đàn, tay kia cầm và uốn nhẹ cầ đàn để thay đổi lực căng của dây đàn. Dây đàn càng căng thì âm phát ra càng bổng .
Cách đánh dàn này làm đàn phát ra âm thanh rất đa dạng .
C6. Hãy tìm hiểu xem khi vặn chốt lên dây đàn cho dây đàn căng nhiều, căng ít thì âm phát ra sẽ cao, thấp như thế nào? Và tần số lớn, nhỏ ra sao?
Chốt lên dây đàn
Phím đàn
Nếu dùng tay ấn vào dây đàn cho dây chạm vào phím đàn, làm giảm chiều dài của dây đàn khi phát ra âm, dây đàn căng hơn, lúc này, dây đàn sẽ phát ra âm ………………..
trầm hơn
Hãy làm một nhạc cụ (đàn ống nghiệm) theo chỉ dẫn dưới đây:
- Đổ nước bảy ống nghiệm ( hay 7 cái chai) giống nhau đến các mực nước khác nhau.
- Dùng thìa gõ nhẹ lần lượt vào từng chai sẽ nghe được các âm trầm, bổng khác nhau.
a) bộ phận nào dao động phát ra âm?
b) Chai nào phát ra âm trầm nhất, ống nào phát ra âm bổng nhất?
- Lần lượt thổi mạnh vào miệng các chai cũng sẽ nghe được các âm trầm, bổng khác nhau 
c) Cái gì dao động phát ra âm?
d) Chai nào phát ra âm trầm nhất, chai nào phát ra âm bổng nhất?
e) Em hãy giải thích vì sao
I. Dao động nhanh-chậm và tần số
 
 
II. Tần số và độ cao của âm

Dao động càng nhanh, tần số càng lớn, âm phát ra càng bổng (càng cao).
Dao động càng chậm, tần số càng nhỏ, âm phát ra càng trầm (càng thấp).
Con người chỉ nghe được âm thanh có tần số từ 20 Hz đến 20000 Hz
Hạ âm < 20Hz
20000Hz< siêu âm