Ki?m tra băi cu
Kiểm tra bài cũ
Nêu cấu tạo, nguyên lý làm việc của bàn là điện?
- Cấu tạo: Gồm hai bộ phận chính
+ Dây đốt nóng.
+ Vỏ
Nguyên lý làm việc:
Khi đóng điện, dòng điện chạy trong dây đốt nóng toả nhiệt, nhiệt được tích vào đế của bàn là làm nóng bàn là.
Tiết 44
BÀI 44-46
ĐỒ DÙNG ĐIỆN LOẠI ĐIỆN-CƠ
QUẠT ĐIỆN, MÁY BƠM NƯỚC
MÁY BIẾN ÁP MỘT PHA
ĐỒ DÙNG LOẠI ĐIỆN – CƠ :
QUẠT ĐIỆN, MÁY BƠM NƯỚC
???
Đồ dùng loại điện – cơ dùng để làm gì?
 Sử dụng động cơ điện để biến đổi điện năng thành cơ năng làm quay cánh quạt, máy bơm nước… .
I/ Động cơ điện một pha
Cấu tạo
Lõi thép và dây quấn của Stato được làm bằng vật liệu gì?
- Lõi thép: Làm bằng lá thép kỹ thuật điện.
- Dây quấn: Làm bằng dây dẫn điện từ.
Cấu tạo Stato
1: Lõi thép
2: Dây quấn
a) Cấu tạo Stato
Cấu tạo Stato gồm có những bộ phận nào?
Gồm có hai bộ phận
Lõi thép
Dây quấn
Nêu chức năng của Stato?
Chức năng: Tạo ra từ trường quay.
Cấu tạo Rôto
1: Lõi thép
2: Thanh dẫn lồng sóc
3: Vòng ngắn mạch
Dây quấn Rôto kiểu lồng sóc của động cơ.
b) Rôto
Cấu tạo Rôto gồm có những bộ phận nào?
Gồm có hai bộ phận
Lõi thép
Dây quấn
Lõi thép và dây quấn của Rôto được làm bằng vật liệu gì?
- Lõi thép: Làm bằng lá thép kỹ thuật điện.
- Dây quấn: Làm bằng dây dẫn điện từ.
Nêu chức năng của Rôto?
- Chức năng: Làm quay máy công tác.
- Lõi thép
- Dây quấn
- Lõi thép
- Dây quấn
- Lá thép kỹ thuật điện
- Dây điện từ
Làm quay máy công tác
- Lá thép kỹ thuật điện
- Dây điện từ
Tạo ra từ trường quay
Nêu cấu tạo, vật liệu và chức năng của Stato và Rôto?
Cấu tạo Stato
1: Lõi thép
2: Dây quấn
Cấu tạo Rôto
1: Lõi thép
2: Thanh dẫn lồng sóc
3: Vòng ngắn mạch
Cấu tạo động cơ điện một pha
2. Nguyên lý làm việc
Phát biểu nguyên lý làm việc của động cơ điện một pha?
Khi đóng điện, sẽ có dòng điện chạy trong dây quấn Stato và dòng điện cảm ứng trong dây quấn Rôto. Tác dụng từ của dòng điện làm cho Rôto đông cơ quay.
Vậy động cơ điện biến đổi điện năng ? cơ năng.
Sơ đồ nguyên lý của động cơ điện một pha
1: Dây quấn Stato
2: Thanh dẫn Rôto
4. Sử dụng
Trong sản xuất, động cơ điện được dùng để chạy máy tiện, máy khoan, máy say sát,...
Trong sinh hoạt, động cơ điện được dùng để chạy máy giặt, tủ lạnh, máy xay sinh tố, quạt điện,...
Chú ý khi sử dụng:
Điện áp đưa vào động cơ không được lớn hơn hoặc nhỏ hơn nhiều so với điện áp định mức.
Không để động cơ làm việc quá công suất định mức.
Kiểm tra, bảo dưỡng (tra dầu, mỡ) định kỳ.
Đặt động cơ chắc chắn ở nơi sạch sẽ, khô ráo, thoáng gió và ít bụi.
Động cơ mới hoặc lâu ngày không sử dụng, trước khi sử dụng cần kiểm tra xem có bị rò điện ra vỏ không.
3. Các số liệu kỹ thuật điện
Điện áp định mức.
Công suất định mức.
II/ Quạt điện
1. Cấu tạo
+ Ngoài ra, quạt điện còn có lưới bảo vệ, các bộ phận điều chỉnh tốc độ, vỏ quạt,...
Cấu tạo của quạt điện gồm có những bộ phận chính nào?
+ Quạt điện gồm có 2 bộ phận chính:
Động cơ
Cánh quạt
Cấu tạo quạt điện
1: Động cơ điện 4: Công tắc quạt
2: Trục động cơ 5: Vỏ quạt
3: Cánh quạt
2. Nguyên lý làm việc
Khi đóng điện vào quạt, động cơ điện quay kéo cánh quạt quay theo tạo ra gió làm mát.
Vai trò của động cơ điện là gì?
Vai trò của cánh quạt là gì?
hOạT ĐộNG
3. Sử dụng
Để cánh quạt quay nhẹ nhàng, không bị rung, bị lắc, không làm vướng cánh.
Không làm kẹt trục.
III/ Máy bơm nước
1. Cấu tạo
Cấu tạo máy bơm nước gồm có những bộ phận nào?
Gồm có 5 bộ phận chính.
Động cơ điện
Trục
Buồng bơm
Cửa hút nước
Cửa xả nước
Sơ đồ khối của máy bơm nước
1: Động cơ điện 2: Trục
3: Buông bơm 4: Cửa hút nước
5: Cửa xả nước
2. Nguyên lý làm việc
Khi đóng điện, động cơ quay, cánh bơm lắp trên trục động cơ sẽ quay theo, hút nước vào buồng bơm đồng thời đẩy nước đến ống thoát và đưa đến nơi sử dụng.
Vai trò của động cơ điện là gì?
Vai trò của phần bơm là gì?
3. Sử dụng
Điểm đặt máy bơm phải hợp lý.
Tránh làm cho đường ống gấp khúc nhiều.
Nối đất với vỏ bơm.
Mây bi?n âp m?t pha
Hình ảnh máy biến áp
MÁY BiẾN ÁP ĐiỆN LỰC
MÁY BiẾN ÁP ĐiỆN LỰC
Máy biến áp đặc biệt
MÁY BiẾN ÁP ĐO LƯỜNG
MÁY ĐO BiẾN DÒNG
MÁY BiẾN ÁP KHÔ
MÁY BiẾN ÁP HÀN
???
Máy biến áp là thiết bị dùng để làm gì?
 Dùng để biến đổi điện áp của dòng điện xoay chiều .
1./ Cấu tạo máy biến áp 1 pha
Quan sát hình 46.1 và 46.2
Lõi thép
Dây quấn
???
Hình vẽ này diễn tả nội dung gì?
Máy biến áp gồm mấy bộ phận chính
Cấu tạo của lõi thép như thế nào?
Nêu tác dụng của dây quấn
Lõi thép
Dây quấn
Vỏ máy
1./ Cấu tạo máy biến áp
a./ Lõi thép : Làm bằng những lá thép kỹ thuật điện ghép lại với nhau thành một khối. Lõi thép dùng để dẫn từ cho máy biến áp.
b./ Dây quấn: Làm bằng dây điện từ quấn quanh lõi thép. Giữa các vòng dây có cách điện với nhau và cách điện với lõi thép.
+ Dây quấn sơ cấp: Nối với nguồn điện có điện áp U1, có N1 vòng dây.
+ Dây quấn thứ cấp: Cấp điện ra sử dụng có điện áp U2 và số vòng dây N2
Quan sát các dạng lõi thép
Quan sát các dạng lõi thép
Trong các dạng lõi thép (E, U, I) dạng nào có tác dụng dẫn từ tốt hơn? Vì sao?
Tại sao giữa các lớp dây quấn cần cách điện với nhau?
Ký hiệu máy biến áp 1 pha
2./ Nguyên lý làm việc
Tại sao khi có dòng điện chạy trong cuộn sơ cấp thì ở cuộn thứ cấp cũng có dòng điện?

Nêu mối liên hệ giữa điện áp và số vòng dây?

Điện áp thứ cấp phụ thuộc vào những yếu tố nào?
2./ Nguyên lý làm việc
Khi máy biến áp làm việc, điện áp đưa vào dây quấn sơ cấp là U1, trong dây quấn sơ cấp có dòng điện. Nhờ có cảm ứng điện từ giữa dây quấn sơ cấp và dây quấn thứ cấp, điện áp lấy ra ở hai đầu của dây quấn thứ cấp là U2
Tỷ số biến áp:Tỷ số giữa điện áp sơ cấp và thứ cấp bằng tỷ số giữa số vòng dây của chúng
k: là hệ số biến áp
2./ Nguyên lý làm việc
Điện áp lấy ra ở cuộn thứ cấp U2 là :



U2 > U1 : tăng áp
U2 < U1 : giảm áp
Hãy chọn ký hiệu thích hợp (>, <) điền vào chỗ trống …
Máy biến áp tăng áp có N2 ………N1
Máy biến áp giảm áp có N2 ……….N1
>
<
Công tắc chuyển mạch của máy biến áp dùng để làm gì?
Công tắc chuyển mạch để điều chỉnh tăng hoặc giảm số vòng dây
Ví dụ:
MBA giảm áp có U1 = 220V, U2 =110 V, số vòng dây N1 = 460 vòng, N2 = 230 vòng. Khi điện áp sơ cấp giảm, U1 = 180V, để giữ U2=110 V không đổi, nếu số vòng dây N2 không đổi thì phải điều chình cho N1 bằng bao nhiêu?
Từ công thức ta rút ra:


Để giữ U2 không đổi khi U1 tăng, ta phải tăng hay giảm số vòng dây N1 ?
Tăng
???
Có thể đưa điện áp vào cuộn sơ cấp và lấy điện ra cuộn thứ cấp được không? Nếu được phải lưu ý điều gì?
Được, nhưng phải lưu ý quan sát điện áp trên thiết bị đang sử dụng có phù hợp không.
3./ Số liệu kỹ thuật
? Nêu ý nghĩa của công suất, điện áp, dòng điện định mức của máy biến áp.
3./ Số liệu kỹ thuật
Công suất định mức: đơn vị là VA – kVA
Điện áp định mức: đơn vị là V
Dòng điện định mức: đơn vị là A

VD: P = 4 kVA
U = 250 V
I = 10 A
4./ Sử dụng
? Ta có thể gắn quạt điện có điện áp định mức 110V vào nguồn điện 220V được không? Vì sao?
Không được. Vì nguồn máy biến áp lớn hơn nguồn quạt.
=> U đưa vào MBA không được lớn hơn U định mức
???
Nhà em có máy biến áp 5A sử dụng cho Tivi, đầu máy, có 5 nhà kế bên muốn dùng chung biến áp 5A được không?
Không được, vì công suất tiêu thụ của máy biến áp không đủ cung cấp cho 5 nhà.
=> Không được để máy biến áp làm việc quá công suất định mức.
???
Nơi để máy biến áp phải như thế nào?
Để nơi khô ráo, sạch sẽ, thoáng mát.
4./ Sử dụng
Điện áp đưa vào máy biến áp không được lớn hơn điện áp định mức
Không để máy biến áp làm việc quá công suất định mức
Đặt nơi khô ráo, thoáng mát, sạch sẽ.
Trò chơi ô chữ
???
1./ Mô tả cấu tạo của máy biến áp một pha?
2./ Nêu công dụng của máy biến áp?
3./ Một máy biến áp 1 pha có N1 = 1650 vòng, N2 = 90 vòng. U1 = 220 V. Xác định điện áp đầu ra của dây quấn thứ cấp? Muốn U2=36v thì số vòng dây của dây quấn thứ cấp là bao nhiêu?
Giải
Từ công thức:


Thay số vào ta có :
Công việc về nhà
Học bài và trả lời các câu hỏi (SGK trang 161)
Đọc phần “Có thể em chưa biết” để tìm hiểu máy biến áp tự ngẫu.
Đọc trước bài 48 + 49 (SGK trang 165)