TRU?NG THCS BèNH M?





NG? VAN 9





GI�O VIấN : PHAN T?N QUAN
TIẾT 50, 51

I/ Giới thiệu :
1/ Tác giả :
Huy Cận ( 1919-2005 ), tên thật Cù Huy Cận, quê Hà Tĩnh.

- Ông nổi tiếng trong phong trào Thơ mới với tập thơ Lửa thiêng 1940.
HUY CẬN XUÂN DIỆU
- Ông tham gia cách mạng trước năm 1945 và được nhà nước trao tặng Giải thưởng HCM về văn học nghệ thuật năm 1996.
2/ Tác phẩm :
3/ Thể thơ : Thất ngôn tứ tuyệt
ĐỌC THƠ
II/ Đọc – hiểu văn bản :
Bài thơ được triển khai theo trình tự chuyến ra khơi của đoàn thuyền đánh cá. Dựa vào trình tự ấy, em hãy tìm bố cục của bài thơ.
- Hai khổ đầu : Cảnh đoàn thuyền đánh cá lên đường và tâm trạng náo nức của con người.
- Bốn khổ thơ tiếp : Cảnh hoạt động đoàn thuyền đánh cá trên biển ban đêm.
- Khổ cuối : Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về trong ánh bình minh.





II/ Đọc – hiểu văn bản :
1/ Bố cục bài thơ :

Hãy nêu không gian và thời gian được miêu tả trong bài thơ.
* Không gian, thời gian của bài thơ :



Hãy nêu không gian và thời gian được miêu tả trong bài thơ.
* Không gian, thời gian của bài thơ :
- Không gian bao la, rộng lớn với sự hiện diện của mặt trời, biển, trăng, sao, mây, gió.



Hãy nêu không gian và thời gian được miêu tả trong bài thơ.
* Không gian, thời gian của bài thơ :
- Không gian bao la, rộng lớn với sự hiện diện của mặt trời, biển, trăng, sao, mây, gió.
- Thời gian là nhịp tuần hoàn của vũ trụ từ lúc hoàng hôn buông xuống đến lúc bình minh. Nhịp tuần hoàn của vũ trụ điểm nhịp thời gian cho đoàn thuyền đánh cá làm việc.



Hình ảnh người lao động và công việc của họ được miêu tả trong không gian nào ?
2/ Hình ảnh con người lao động trong sự hài hòa với thiên nhiên và vũ trụ :
- Hình ảnh người lao động và công việc của họ được đặt vào không gian rộng lớn của biển trời, trăng sao để làm tăng thêm kích thước, tầm vóc và vị thế của con người.
- Nhà thơ đã dùng phép nói quá cùng với những liên tưởng mạnh bạo, bất ngờ để sáng tạo hình ảnh về người lao động :
- Câu hát căng buồm cùng gió khơi
- Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng
- Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời
Hình ảnh người lao động được sáng tạo trong cảm hứng lãng mạn, hoà hợp giữa thiên nhiên và con người.
Bằng những biện pháp nghệ thuật gì, tác giả đã làm nổi bật vẻ đẹp và sức mạnh của con
người trước thiên nhiên vũ trụ.
Bài thơ có nhiều hình ảnh đẹp tráng lệ, thể hiện sự hài hoà giữa thiên nhiên và con người lao động. Em hãy chọn phân tích một số hình ảnh đặc sắc trong các khổ thơ 1, 3, 4 và 7. Bút pháp xây dựng hình ảnh của tác giả trong bài thơ có đặc điểm gì nổi bật ?
3/ Bài thơ là những bức tranh đẹp, rộng lớn, lộng lẫy kế tiếp nhau về thiên nhiên và đoàn thuyền đánh cá :
a/ Cảnh biển vào đêm : vừa rộng lớn vừa gần gũi, thể hiện qua so sánh, sự liên tưởng bất ngờ và thú vị :
Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then đêm sập cửa
Đây là hình ảnh lạ, sáng tạo và có tính hình tượng.
b/ Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển :
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng
Ra đậu dặm xa dò bụng biển
Dàn đan thế trận lưới vây giăng
Những câu thơ thể hiện bút pháp lãng mạn và sức tưởng tượng phong phú, thể hiện niềm say mê hào hứng của con người trong lao động.


+ Ta hát bài ca gọi cá vào
Gõ thuyền đã có nhịp trăng sao
+ Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng
Ta kéo xoăn aty chùm cá nặng
Công việc lao động nặng nhọc của người đánh cá đã thành bài ca tràn đầy niềm vui, nhịp nhàng cùng thiên nhiên.
c/ Hình ảnh các loài cá trên biển :


CÁ BẠC CÁ THU






CÁ NHỤ CÁ CHIM
CÁ ĐÉ





CÁ SONG
c/ Hình ảnh các loài cá trên biển :
+ Hát rằng : cá bạc biển đông lặng
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng
+ Cá nhụ cá chim cùng cá đé
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng
+ Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông
+ Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
Hình ảnh các loài cá có vẻ đẹp lung linh được tác giả sáng tạo bằng sự liên tưởng bay bổng qua sự quan sát thực tế.


Bài thơ có nhiều từ hát, cả bài hát cũng như một khúc ca. Đây là khúc ca gì và tác giả làm thay lời ai ? Em có nhận xét gì về âm hưởng, giọng điệu của bài thơ ? Các yếu tố : thể thơ, vần, nhịp góp phần tạo nên âm hưởng bài thơ như thế nào ?


4/ Nghệ thuật :
- Bài thơ có 4 từ hát. Cả bài như một khúc ca, ngợi ca lao động, với tinh thần làm chủ, với niềm vui phơi phới mà nhà thơ viết thay cho những người lao động.
- Lời thơ dõng dạc, giọng điệu như khúc hát mê say hào hứng, cách gieo vần biến hóa linh hoạt  tất cả góp phần làm nên âm hưởng của bài thơ vừa khỏe khoắn sôi nổi, vừa phơi phới bay bổng.


Qua những bức tranh về thiên nhiên và con người lao động trong bài thơ, em có nhận xét gì về cái nhìn và cảm xúc của tác giả trước thiên nhiên đất nước và con
người lao động ?



5/ Cái nhìn, cảm xúc của nhà thơ :
Nhà thơ có cái nhìn tươi mới và cảm xúc hào hứng, tràn đầy niềm vui về cuộc sống. Đây là một cái nhìn tin tưởng và phấn khởi trước cuộc đời mới.
( Cái nhìn ấy, cảm xúc ấy là kết quả của quá trình đi thực tế dài ngày tại vùng mỏ Quảng Ninh. Bắt đầu từ đây, hồn thơ Huy Cận nảy nở trở lại trong niềm vui say cuộc
sống mới.)



những yếu tố kì ảo
III/ GHI NHỚ
SGK/142
III/ Luyện tập :
Viết đoạn văn phân tích khổ thơ đầu và khổ thơ cuối của bài thơ.

Khổ 1 : Bài thơ mở đầu bằng hình ảnh so sánh đầy ấn tượng : Mặt trời xuống biển như hòn lửa. Không gian đang khép lại được mở ra mênh mông nhờ sắc đỏ rực của ánh mặt trời hoàng hôn. Vũ trụ là ngôi nhà lớn mà sóng và đêm được nhân hóa biết cài then, sập cửa. Đêm đã buông xuống ! Cả vũ trụ đang bước vào trạng thái nghỉ ngơi.
Nhưng biển không như vậy, biển đi cùng con người vào cuộc sống mới – cuộc sống lao động hăng say phấn khởi. Con người nối tiếp làm chủ nhân thứ hai khi thiên nhiên đã an giấc nghỉ ngơi : 
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
Tiếng hát tập thể hòa với tiếng sóng, thổi căng cánh buồm. Câu hát thể hiện niềm lạc quan, niềm tin của người lao động về một thành quả bội thu với tinh thần say mê lao động.



Khổ cuối :   Bút pháp lãng mạn lần nữa bay bổng ở khổ thơ cuối. Câu hát đưa đoàn thuyền ra khơi nay lại theo thuyền cá trở về. Mặt trời lặn đi khi đoàn thuyền nhổ neo thì nay nhô màu mới khi thuyền trở về. Tất cả khẩn trương, hân hoan trong cuộc đua con người và vũ trụ, tầm vóc người lao động cao hơn, to lớn hơn. Điều đặc biệt ở đây là khổ thơ cuối khép lại bằng hình ảnh thật rực rỡ, huy hoàng của triệu triệu mắt cá phơi trên muôn dặm biển khơi. Đó là thành quả bội thu đã được gợi mở ở khổ thơ đầu.
GIAO NHIỆM VỤ
Tiết 41,42 : Các nhóm xem trả lời câu hỏi SGK/ 137 đến 139
XIN CHÀO TẠM BIỆT