1. Đọc văn bản
2. Lưu ý
Khi đọc văn bản thông tin giải thích về một hiện tượng tự nhiên,
em nên:
- Xác định thông tin được trình bày theo trật tự nào và nêu tác
dụng
- Tìm, phân tích các thông tin cơ bản và ý nghĩa của chúng
- Làm rõ vai trò của các phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản

* Mục đích
Lí giải tập tính di cư của các loài chim.

Các yếu Đặc điểm của các yếu tố trong “Những điều bí ẩn trong tập tính di cư
tố
của các loài chim”
Sa-pô:
Không có
Mở đầu: Hàng trăm tỉ con chim di cư… của cuộc sống.  Giới thiệu khái
Cấu
quát về hiện tượng tự nhiên sẽ lí giải.
trúc của
Nội
dung:
Còn lại.  Giải thích những điều bí ẩn trong tập tính di cư của
văn bản
các loài chim.
Kết thúc: Không có
Cách sử Sử dụng từ ngữ thuật chuyên ngành sinh học (di cư, sinh sản, loài, di
dụng từ truyền, tập tính, bồ nông trắng…)
ngữ của
Động
từ/
cụm
động
từ
miêu
tả
hoạt
động
hoặc
trạng
thái
(bay,
di
cư,
trú
văn bản
đông, vỗ cánh, quạt cánh…)

a. Nội dung thông tin

a. Nội dung thông tin
Phần

Vì sao
chim di
cư?

Tại sao
đàn chim
di cư lại
bay theo
đội hình
chữ V?

Thông tin
cơ bản

Nguyên
nhân vì sao
chim di cư

Nguyên
nhân vì sao
đàn chim di
cư lại bay
theo đội
hình chữ V

Các chi tiết thể hiện thông tin cơ bản
- Đề mục: Vì sao chim di cư?
- Trường hợp di cư của loài Én-sân-mơ-rơ-lít  phản bác quan điểm chim di cư để
tránh cái lạnh mùa đông.
- Nguồn gốc bắt đầu sự di cư của loài chim từ thời kì băng hà  kết luận sự sói mòn và
đóng băng định kì của sông băng đã khiến các loài chim hình thành bản năng di
truyền.
- Ý tưởng nghiên cứu của 2 nhà khoa học  kết luận chim di cư vì tình trạng thiếu
lương thực ở một số khu vực trong thời tiết lạnh.
- Đề mục: Tại sao đàn chim di cư lại bay theo đội hình chữ V?
- Hình ảnh minh họa.
- Thực nghiệm của các nhà khoa học Anh trên 14 con cò đen đầu hói, kết quả nghiên
cứu 2001 ở bồ nông trắng  giải thích cơ chế vận hành đội hình bay chữ V của đàn
chim di cư: giúp đàn chim hạn chế việc hao tốn sức lực trong suốt thời gian bay..
- Nghiên cứu từ những năm 1970 cho thấy khi bay thành đàn, chim có thể bay nhanh
hơn.
- Giải thích cách bay theo đội hình chữ V giúp đàn chim giữ liên lạc tốt hơn.

a. Nội dung thông tin
 Các chi tiết của văn bản ở cả phương diện
hình thức (cách trình bày đề mục, sử dụng
hình ảnh minh họa) và nội dung (các chi tiết
được trình bày cụ thể trong từng phần của
văn bản) cùng tập trung, hướng đến việc
biểu đạt, làm nổi bật thông tin cơ bản của
văn bản.

a. Nội dung thông tin
- Thông tin cơ bản của đoạn văn:
Én-sân mơ-rơ-lít là một loài chim vô cùng kỳ lạ.
- Thông tin chi tiết của đoạn văn:
Mỏ của chúng dài… trên khắp bắc Thái Bình Dương.
- Vai trò của những thông tin chi tiết trong đoạn văn:
Cung cấp những minh chứng cụ thể, làm rõ thêm
cho thông tin cơ bản.

b. Cách trình bày thông tin
Cách trình
bày thông tin

Căn cứ xác
định

Tác dụng:

- Theo mối quan hệ nhân quả.
- Tác giả trình bày hiện tượng và đặt ra câu hỏi để đi
tìm lí do; các chi tiết còn lại tập trung lý giải ba lý do
khiến đàn chim lựa chọn bay theo đội hình chữ V.
- Dử dụng một số từ ngữ/ cách diễn đạt gợi mối quan hệ
nhân quả (Đó là mục đích chính của…, Nhờ…)

Hỗ trợ biểu đạt thông tin cơ bản: Nguyên nhân vì sao đàn
chim di cư lại bay theo đội hình chữ V

- Phương tiện phi ngôn ngữ: là
hình ảnh.
- Tác dụng: minh họa trực
quan trong nội dung trình bày
của văn bản, hỗ trợ người đọc
tiếp nhận văn bản tốt hơn.

Chim cánh cụt học
bài.

Tiếp tục bài học

Mục đích, nội dung chính của văn
bản “Những điều bí ẩn trong tập
tính di cư của các loài chim” là gì?

Lí giải tập tính di cư của
các loài chim.

Phương tiện phi ngôn ngữ nào
được sử dụng trong văn bản
“Những điều bí ẩn trong tập tính di
cư của các loài chim?
Hình ảnh

Chim di cư bay theo đội hình
chữ gì? Lí giải cách bay đó?

Chữ V  giúp đàn chim
giữ liên lạc tốt hơn.

Thông tin trong văn bản trong mục
“Tại sao đàn chim di cư lại bay theo
đội hình chữ V?” được trình bày
theo cách nào?

Quan hệ nhân quả

Sapo của văn bản “Những điều
bí ẩn trong tập tính di cư của
các loài chim” nói về điều gì?

Không có SAPO

Phương thức biểu đạt chính được
tác giả sử dụng trong văn bản là gì?

Thuyết minh

Vận dụng
Em hãy tìm thêm các văn bản
thông tin giải thích một hiện tượng
tự nhiên và giới thiệu với các bạn