KHỞI ĐỘNG

Nhìn hình đoán tên truyện

Hình 1 Bầy chim thiên nga

Hình 3

Nàng tiên cá

Hình 2 Bộ quần áo mới của hoàng đế

Hình 4

Cô bé bán diêm

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

I. ĐỌC – KHÁM PHÁ CHUNG
1. Đọc văn bản
Hướng dẫn đọc phân vai VB: Chú ý phân biệt lời của người kể
chuyện và lời của nhân vật.
+ Lời của người kể chuyện: đọc với giọng đọc nhẹ nhàng,
truyền cảm, phù hợp với giọng văn lãng mạn, trữ tình của
Pau-xtốp-xki.
+ Lời của nhân vật: VB có nhiều đối thoại nên cần chú ý về
ngữ điệu, giọng điệu phù hợp với tính cách, suy nghĩ của
từng nhân vật.

I. ĐỌC – KHÁM PHÁ CHUNG
1. Đọc văn bản
2. Tác giả Pau-xtốp-xki
Nêu những hiểu biết về tác giả Pau-xtốp-xki
qua phần chuẩn bị ở nhà.

Nội dung tìm hiểu
1. Thể loại
2. Ngôi kể
3. Nhân vật (chính, phụ)
4. Nội dung chính
5. Chủ đề của truyện

Trả lời
.................
................
................
................
................

2. Tác giả Pau-xtốp-xki
- Côn-xtan-tin Pau-xtốp-ki (1892-1968) là nhà văn
Nga nổi tiếng.
- Truyện ngắn của ông mang chất thơ nhẹ nhàng, tinh
tế, khơi dậy ở người đọc sự rung cảm trước những vẻ
đẹp bình dị, khuất lấp, dễ bị lãng quên trong đời
sống.
- Một số tác phẩm chính: Cô gái làm ren (1958),
Bông hồng vàng (1961), Chiếc nhẫn bằng thép
(1973), Một mình với mùa thu (1980), …

3. Văn bản “Xe đêm”
*Thể loại: truyện ngắn
*Ngôi kể: Ngôi thứ ba
*Nhân vật chính: An-đéc-xen.
Nhân vật phụ: nhà tu hành, thiếu phụ Ê-lê-na, ba cô gái
đi nhờ xe.
*Nội dung chính: Kể lại cuộc gặp gỡ, trò chuyện giữa
An-đéc-xen và những cô gái trong chuyến xe đêm.
- Chủ đề truyện: Truyện gửi gắm thông điệp về sức
mạnh của trí tưởng tượng và ảnh hưởng của nó trong văn
chương cũng như trong đời sống.

II. KHÁM PHÁ
CHI TIẾT

II. KHÁM PHÁ CHI TIẾT
1. Chân dung nhân vật An-đéc-xen
(Phiếu học tập 2.1)
2. Cuộc trò chuyện giữa An-đéc-xen và những cô gái
trong chuyến xe đêm
2.1. Lời tiên đoán của An-đéc-xen về tương lai của các cô
gái
2.2. Mong ước, tình cảm của An-đéc-xen dành cho những cô
gái
(Phiếu học tập 2.2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 

GV chia HS thành 4 nhóm, chuyển giao nhiệm vụ:
- Hoàn thành PHT 2.1; 2.2 theo kĩ thuật Khăn trải bàn.
+ Nhóm 1, 2: Tìm hiểu về chân dung nhân vật An-đéc-xen
(Phiếu học tập 2.1)
+ Nhóm 3, 4: Tìm hiểu về cuộc trò chuyện giữa An-đécxen và những cô gái trong chuyến xe đêm (Phiếu học tập
2.2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Phiếu học tập 2.1: Tìm hiểu về chân dung nhân vật An-đéc-xen
Yêu cầu HS: Tìm những chi tiết về nhân vật An-đéc-xen:
Phương diện
Chi tiết
Ngoại hình
..........................................................
.
Hành động
..........................................................
Thái độ
..........................................................
=> Nhận xét về nhân vật An-đéc-xen:.........................................................
..........................................................................................................................

Phiếu học tập 2.2: Tìm hiểu về cuộc trò chuyện giữa An-đéc-xen và
những cô gái trong chuyến xe đêm
Nội dung tìm hiểu
1. Lời tiên
Đối với Ni-cô-li-a
đoán của
Đối với Ma-ri-a
An-đécĐối với An-na
xen

Câu trả lời
......................................
......................................
......................................

2. Mong ước, tình cảm của An-đéc-xen đối
với những cô gái

......................................

- Hoàn thành PHT 2.1; 2.2 theo kĩ thuật Khăn trải bàn.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

1. Chân dung nhân vật An-đéc-xen
Ngoại hình
- Trong thực tế: An-đéc-xen là người xấu trai, cao kều, nhút
nhát.
- Trong tưởng tượng: ông luôn hình dung mình là người đẹp
trai, trẻ trung, hoạt bát, tự nhận mình “có mái tóc rậm, lượn
sóng”, gương mặt “rám nắng”, đôi mắt xanh “lúc nào cũng
ánh cười”, …
=> Cho thấy An-đéc-xen tự ti với ngoại hình thực tế của
bản thân mình.

1. Chân dung nhân vật An-đéc-xen
Hành động
- Trả số tiền còn thiếu cho các cô gái, yêu cầu người lái xe
không thô lỗ và lảm nhảm với khách:
=> Cho thấy An-đéc-xen là người tốt bụng, hào phóng, biết
cư xử lịch thiệp và sẵn sàng giúp đỡ người khác.
- Đem đến niềm vui cho cháu bé ở xứ Guýt-len.
=> Cho thấy An-đéc-xen là người yêu và hiểu trẻ thơ, biết
đem đến niềm vui và hạnh phúc cho trẻ thơ bằng những
hành động đầy sáng tạo.

1. Chân dung nhân vật An-đéc-xen
Lời nói
- Ông tự nhận mình là nhà tiên tri, đoán định được tương lai
và nhìn thấu được bóng tối, cũng xem mình là một hoàng tử
bất hạnh như Hăm-lét.
=> An-đéc-xen luôn khao khát hướng đến những điều tốt
đẹp, theo đuổi sự hoàn mĩ và lãng mạn.
- Nhiệt tình trò chuyện với các cô gái, tiên đoán về tương lai
của họ.
=> Cho thấy An-đéc-xen có trí tưởng tượng phong phú,
luôn có sẵn các câu chuyện trong đầu, chỉ cần một gợi ý
là có thể chắp cánh cho trí tưởng tượng của ông bay xa

2. Cuộc trò chuyện giữa An-đéc-xen và những cô gái
trong chuyến xe đêm
1.2. Lời tiên đoán của An-đéc-xen
a/ Đối với Ni-cô-li-a
+ An-đéc-xen nhận xét: Ni-cô-li-a là cô gái có mái tóc sáng màu, phất phơ nhè
nhẹ; là cô gái hay cười và yêu tất thảy những gì sống động. Cô có một trái tim
nồng nhiệt và sẵn sàng vượt qua muôn vàn khó khăn để cứu người yêu mình
khỏi cơn nguy khốn.
+ An-đéc-xen tiên đoán: “Nếu chẳng may có chuyện gì không lành xảy ra với
người yêu của cô, cô sẽ chẳng đắn đo suy nghĩ, lên đường, vượt qua ngàn dặm,
qua núi tuyết và sa mạc khô cằn để gặp chàng, cứu chàng khỏi cơn nguy khốn”

2. Cuộc trò chuyện giữa An-đéc-xen và những cô gái
trong chuyến xe đêm
1.2. Lời tiên đoán của An-đéc-xen
b/ Đối với Ma-ri-a
+ An-đéc-xen nhận xét: Ma-ri-a sở hữu sắc đẹp mê hồn và mang bản tính kín
đáo, giấu kín trong lòng niềm đam mê bừng cháy. Số mệnh của cô hoặc rất
buồn, hoặc là rất hạnh phúc. Sẽ không dễ dàng nhưng chỉ cần kiên trì cô sẽ gặp
được người đàn ông xứng đáng của đời mình.
+ An-đéc-xen tiên đoán cô sẽ “gặp được một người xứng đáng với trái tim nhiều
mong muốn của cô”, và người đó “tất nhiên phải là một người tuyệt vời”, “có
một tâm hồn lớn lao”

2. Cuộc trò chuyện giữa An-đéc-xen và những cô gái
trong chuyến xe đêm
1.2. Lời tiên đoán của An-đéc-xen
c/ Đối với An-na
+ An-đéc-xen không nói về sắc đẹp của An-na.
+ An-đéc-xen tiên đoán cô sẽ hạnh phúc với sự bận bịu khi chăm sóc những đứa
con và chồng tương lai sẽ “đỡ cô một tay trong việc đó”

2. Cuộc trò chuyện giữa An-đéc-xen và những cô gái
trong chuyến xe đêm
2.2. Mong ước, tình cảm của An-đéc-xen đối với những cô gái
- Có thể thấy trong lời tiên tri, An-đéc-xen đã gửi gắm tình cảm đôn hậu, dịu dàng,
mong muốn các cô gái đều có tương lai tốt đẹp. Những cô gái xinh đẹp có thể tìm
kiếm hạnh phúc cho riêng mình, bởi vẻ đẹp của họ đủ để họ có được hạnh phúc
- Trước khi lên chuyến xe đêm, Ni-cô-li-na, Ma-ri-a và An-na có thể có chút lo lắng
và sợ hãi về tình yêu. Điểu đó đã ngăn cân họ dũng cảm và tự do theo đuổi tình yêu
ấy. Chính những lời tiên tri đẹp đẽ và dịu dàng của An-đéc-xen đã khiến các cô gái có
niềm tin vào tình yêu, thôi thúc hành động của các cô gái, khích lệ họ tìm kiếm hạnh
phúc cho riêng mình.

3. Câu chuyện An-đéc-xen đem lại niềm vui cho cháu bé xứ Giuýt-len

Think – pair - share
1/  Hãy cho biết phản ứng của mọi người khi An-đéc-xen kể câu chuyện ông mang
đến niềm vui cho cháu bé trong gia đình kiểm lâm xứ Giuýt-len. Em có đồng tình với
ý kiến của An-đéc-xen “...trái tim bé sẽ không dễ bị trơ lì như với những người chưa
từng chứng kiến chuyện cổ tích như thế” không? Vì sao?
2/ Qua đoạn trích, em nhận ra tình cảm, thái độ gì của nhà văn Pau-xtốp-xki đối với
nhà văn An-đéc-xen?
3/ Truyện cổ An-đéc-xen đã chinh phục hàng triệu trái tim độc giả. Theo em, trí
tưởng tượng đã giúp ích như thế nào cho An-đéc-xen trong việc viết truyện cổ tích?
Qua văn bản, nhà văn muốn gửi gắm thông điệp gì?

3. Câu chuyện An-đéc-xen đem lại niềm vui cho cháu bé
xứ Giuýt-len
- An-đéc-xen kể lại câu chuyện về niểm vui mà ông mang
đến cho cháu bé trong gia đình kiểm lâm xứ Giuýt-len: giấu
những món quà nhỏ dưới những câu nấm và nói với cô bé là
do những chú lùn giấu.
- Phản ứng của mọi người khi nghe câu chuyện của An-đécxen:
 +Nhà
câu chuyệnđãtừ“đánh
quan điểm
đạosinh
đứcthểkhô
Nhàtutuhành
hànhđã
kếtnhìn
tội An-đéc-xen
lừa một
cứng và già cỗi, cũ kĩ nên chỉ thấy bề ngoài của hiện thực, ông
ngây thơ”, cho rằng đó là “một tội lỗi lớn”;
không hiểu được thế giới diệu kì mà An-đéc-xen đem đến cho trẻ
thơ.

3. Câu chuyện An-đéc-xen đem lại niềm vui cho cháu bé xứ
Giuýt-len
- Phản ứng của mọi người khi nghe câu chuyện của An-đéc-xen:
+ Các cô gái thì “ngồi không nhúc nhích như bị mê hoặc”  Họ
tìm thấy sức hấp dẫn trong những câu chuyện của An-đéc-xen và
tiếp tục bị những câu chuyện đó chính phục.
- Ý kiến của An-đéc-xen: “...trái tim bé sẽ không dễ bị trơ lì như
với những người chưa từng chứng kiến chuyện cổ tích như thề”

3. Câu chuyện An-đéc-xen đem lại niềm vui cho cháu bé xứ
Giuýt-len
 Câu trả lời của An-đéc-xen giàu sức thuyết phục, bởi ông đã
xuất phát từ sức mạnh của trí tưởng tượng lãng mạn, bay
bổng, ông hiểu những câu chuyện cổ tích có tác dụng lớn
trong việc nuôi dưỡng sự hồn nhiên, ngây thơ, chắp cánh cho
trí tưởng tượng của trẻ thơ. Vì thế, ông dành cả đời để dùng trí
tưởng tượng của mình đem đến hạnh phúc cho con người,
khiến con người có đủ sức mạnh và hứng khởi để tìm kiếm cái
đẹp, và làm cho thế giới bớt tàn nhẫn, bớt khô khan hơn.

 4. Tình cảm và thông điệp của nhà văn Pau-xtốp-xki
*Tình cảm, thái độ của nhà văn Pau-xtốp-xki đối với An-đéc-xen:
+ Có hiểu biết về cuộc đời của An-đéc-xen.
+ Đồng điệu với tâm hồn và hiểu con người, hiểu sáng tác của An-đéc-xen
=> Pau-xtốp-xki đồng cảm, trân trọng tài năng và vẻ đẹp tâm hồn của nhà
văn An-đéc-xen.
*Thông điệp của nhà văn Pau-xtốp-xki qua văn bản: Đề cao, khẳng định
sức mạnh của trí tưởng tượng và ảnh hưởng của nó trong văn chương cũng
như trong đời sống.

III. TỔNG KẾT

PHT số 03: Đặc sắc nghệ thuật của đoạn trích
Xây dựng cốt truyện

...........

Tạo dựng không gian, thời gian

...........

Nghệ thuật xây dựng nhân vật

...........

Ngôn ngữ

...........

III. TỔNG KẾT

1. Đặc sắc nghệ thuật
- Xây dựng cốt truyện: cốt truyện hấp dẫn; sáng tạo được tình huống đặc sắc
làm nổi bật vẻ đẹp nhân vât;
- Tạo dựng không gian, thời gian: bao phủ câu chuyện trong màn đêm; không
gian truyện đầy chất thơ tạo điều kiện để trí tưởng tượng của con người bay
bổng.
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật: Kết hợp hiện thực và tưởng tượng; hiện lên
qua cả lời thoại và lời người kể chuyện.
- Ngôn ngữ trong sáng, thấm đẫm chất thơ.

III. TỔNG KẾT

1. Đặc sắc nghệ thuật
2. Nội dung
Sáng tạo câu chuyện về cuộc trò chuyện giữa An-đéc-xen với
những cô gái trong chuyến xe đêm, qua đó giúp người đọc hiểu rõ
hơn về sức mạnh của trí tưởng tượng.

IV. LUYỆN TẬP

GỢI Ý
HS lấy ví dụ về truyện Cô bé bán diêm:
- Nhà văn tưởng tượng ra những cảnh tượng hiện ra sau mỗi lần cô
bé quẹt diêm:
Yêu cầu: Chỉ ra một số chi tiết thể hiện trí tưởng
+ Quẹt diêm lần 1: Tưởng như đang ngồi trước một lò sưởi bằng sắt
tượng bay bổng của nhà văn An-đéc-xen trong
có những hình nổi bằng đồng bóng nhoáng, lửa cháy nom đến vui
một câu chuyện cổ tích của ông mà em yêu thích.
mắt và toả ra hơi nóng dịu dàng  Mong ước được sưởi ấm, vì em
rất rét
+ Quẹt diêm lần 2: Bàn ăn đã dọn, khăn trải bàn trắng tinh, toàn bát
đĩa bằng sứ quý gió, có cả một con ngỗng quay  Mong ước được
ăn vì em rất đói

GỢI Ý
+ Qụet diêm lần 3. Thấy hiện ra  cây thông Nô-en lớn, trang trí
lộng lẫy với hàng ngàn ngọn nến sáng rực, lấp lánh Mong ước
được vui chơi của tuổi thơ  
+ Quẹt diêm lần 4: Thấy bà đang mỉm cười với mình, xin được về
với bà Mong ước được che chở, yêu thương
+ Quẹt diêm lần 5: Thấy bà to lớn và đẹp lão, bà cầm lấy tay em
rồi hai bà cháu bay lên cao, cao mãi Mong muốn thoát khái cô
đơn, đói rét, đau buồn của cuộc sống trần gian.

GỢI Ý

- Tưởng tượng ra cảnh 2 bà cháu bay lên trời; sáng sớm
hôm sau mọi người tìm thấy cô bé bất động ở một góc
phố, nhưng đôi má vẫn hồng và đôi môi đang mỉm cười
Cái chết không bi luỵ mà được miêu tả rất đẹp, cái chết của
một người toại nguyện 

VẬN DỤNG

Yêu cầu: Hãy tưởng tượng và viết đoạn
văn kể lại cuộc gặp của em với nhà văn
An-đéc-xen.
(Gợi ý: Hoàn cảnh gặp gỡ, cuộc trò
chuyện với nhà văn về những câu chuyện
cổ tích, về tình yêu của nhà văn dành cho
trẻ thơ,...)

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Soạn bài tiếp theo: Chuẩn bị viết bài văn
nghị luận phân tích một tác phẩm (truyện).